Een CBDC is digitaal geld dat rechtstreeks door een centrale bank wordt uitgegeven, net als munten en biljetten. De digitale euro is de Europese versie. De ECB wil in 2029 klaar zijn voor een eerste uitgifte, als Brussel de wet eind 2026 rond heeft. Een proef met 36 betaalaanbieders start in de tweede helft van 2027.
Stand van zaken: 4 november 2026.
Jan Scheele bouwde samen met Rudolf van Ee de Blockchain Netherlands Foundation (BCNL) op en spreekt al jaren over digitaal geld, stablecoins en de vraag wie straks de betaalinfrastructuur van Europa in handen heeft. Op deze pagina staan de antwoorden op de vragen die hij het vaakst krijgt na een keynote over de digitale euro.
Wat is een CBDC?
CBDC staat voor central bank digital currency: digitaal centralebankgeld. Het is een claim op de centrale bank zelf, niet op een commerciele bank. Daarmee is het de digitale tegenhanger van contant geld. Het geld op je betaalrekening is iets anders: dat is een tegoed bij je bank.
Dat verschil klinkt technisch, maar het raakt de kern. Als je bank omvalt, is je spaargeld tot 100.000 euro gedekt door het depositogarantiestelsel. Een biljet van 50 euro in je portemonnee hangt van geen enkele bank af. Een CBDC werkt op dezelfde manier, maar dan op je telefoon of betaalkaart.
Er zijn twee soorten. Een retail-CBDC is bedoeld voor burgers en winkels, zoals de digitale euro. Een wholesale-CBDC is bedoeld voor betalingen tussen banken en financiele instellingen. Als mensen het over CBDC hebben, bedoelen ze bijna altijd de eerste.
Hoeveel landen hebben al een CBDC?
Volgens de CBDC-tracker van de Atlantic Council hadden in 2025 drie landen er een volledig ingevoerd: de Bahama’s, Jamaica en Nigeria. Een recordaantal van 49 landen draaide een pilot. China en India hebben de grootste proeven, met de digitale yuan en de digitale roepie.
Dat meldde Axios in juli 2025 op basis van de tracker. De Verenigde Staten kozen de andere kant op. President Trump verbood federale instanties in januari 2025 per decreet om aan een Amerikaanse CBDC te werken. Washington zet in op dollarstablecoins van private partijen, met de GENIUS Act als kader. Europa kiest dus bewust een eigen route.
Wanneer komt de digitale euro?
Als de EU-wet eind 2026 wordt aangenomen, start in de tweede helft van 2027 een pilot van twaalf maanden. De ECB wil in 2029 klaar zijn voor een eerste uitgifte. Daarna volgt volgens het Europees Parlement een invoerperiode van minstens 24 maanden. Echt massaal betalen met de digitale euro verwacht Jan Scheele daarom niet voor 2030.
De tijdlijn tot nu toe ziet er zo uit. De Europese Commissie deed haar wetsvoorstel op 28 juni 2023. De ECB sloot op 30 oktober 2025 de voorbereidingsfase af en besloot door te gaan, zo staat op de voortgangspagina van de ECB. De lidstaten bepaalden op 19 december 2025 hun standpunt. Het Europees Parlement volgde op 9 juli 2026 met 416 stemmen voor, 169 tegen en 22 onthoudingen, meldde Positive Money.
Sinds 13 juli 2026 onderhandelen Parlement, Raad en Commissie in zogeheten trilogen over de definitieve tekst. Het Ierse voorzitterschap wil voor 31 december 2026 een akkoord. ECB-directielid Piero Cipollone herhaalde op 6 oktober 2026 in Frankfurt dat 2029 haalbaar is, maar alleen als de wet dit jaar rond komt, aldus Lovguiden.
Hoe werkt de pilot met de digitale euro?
In juli 2026 koos de ECB 36 betaalaanbieders uit ruim 50 aanmeldingen, waaronder Deutsche Bank, UniCredit, Adyen, Revolut en Stripe. Zij testen een jaar lang betalingen tussen personen en bij winkels, online en offline. De proef loopt in de tweede helft van 2027 met de ECB en negentien nationale centrale banken.
Dat schreef Euronews op 14 juli 2026. “De sterke belangstelling voor de pilot laat zien dat de private sector klaar is om actief mee te doen,” zei Cipollone. Voor Nederland is de deelname van Adyen opvallend: een Nederlandse betaalpartij die meebouwt aan publiek digitaal geld.
Hoeveel digitale euro mag je straks hebben?
Er komt een maximum per persoon, maar het exacte bedrag ligt nog niet vast. De ECB rekende in haar analyses met een limiet van 3.000 euro. Volgens De Nederlandsche Bank hebben Nederlanders daar weinig moeite mee. Bedrijven mogen in het voorstel van het Parlement vrijwel geen digitale euro aanhouden.
Wie de limiet vaststelt, is een van de twistpunten. Het Parlement wil dat de Commissie het bedrag bepaalt op advies van de ECB, met een herziening minstens elke twee jaar. De lidstaten willen het zelf beslissen met een versterkte meerderheid, schreef advocatenkantoor Freshfields in juli 2026.
De limiet bestaat om banken te beschermen. Als iedereen bij onrust zijn spaargeld omzet in digitale euro, lopen banken leeg. Met een plafond blijft de digitale euro een betaalmiddel en geen spaarrekening. Er komt ook geen rente op.
Is de digitale euro veilig voor je privacy?
De digitale euro krijgt meer privacy dan pinnen, maar minder dan contant geld. Online betalingen worden gepseudonimiseerd: de ECB ziet niet wie wat betaalt. Banken blijven wel controleren op witwassen. Offline betalen tussen twee telefoons of kaarten komt het dichtst bij cash, omdat de gegevens alleen bij betaler en ontvanger blijven.
Privacy is de grootste zorg in het publieke debat, maar Nederlanders maken zich er minder druk om dan je zou denken. In een onderzoek van DNB uit april 2025 onder 2.000 mensen zei twee derde dat privacy geen reden is om de digitale euro meer of minder te gebruiken. “Mensen behandelen digitale euro’s als contanten,” zei DNB-onderzoeker Anneloes van Gent.
Een angst die vaak terugkomt, is dat de overheid kan bepalen waaraan je je geld uitgeeft. Dat zit niet in het ontwerp. De ECB test voorwaardelijke betalingen, zoals automatisch afrekenen bij een laadpaal, maar een centrale bank die bepaalt wat jij met je geld mag kopen, staat in geen enkel voorstel.
Verdwijnt contant geld door de digitale euro?
Nee. Het wetsvoorstel komt samen met een aparte verordening die contant geld als wettig betaalmiddel beschermt. In dat voorstel blijven winkels verplicht om cash te accepteren, op een paar uitzonderingen na. De digitale euro is een extra keuze, geen vervanging.
“De digitale euro zal contant geld aanvullen, nooit vervangen,” zei rapporteur Fernando Navarrete van het Europees Parlement na de stemming in de economische commissie op 23 juni 2026, volgens PPC Land. Het Parlement maakte kleine ondernemers vrij van de plicht om de digitale euro te accepteren.
Wat zijn de nadelen van een CBDC?
De grootste nadelen zijn de kosten, het risico dat banken spaargeld verliezen en de vraag of mensen hem echt gaan gebruiken. Een digitale euro die op een telefoon verloren gaat, is offline niet terug te halen. Banken moeten investeren in systemen voor een product waar ze weinig aan verdienen.
De ECB schat de ontwikkelkosten tot de eerste uitgifte op ongeveer 1,3 miljard euro en de jaarlijkse kosten daarna op zo’n 320 miljoen euro. Een studie van PwC voor Europese bankverenigingen kwam voor de banken zelf op ongeveer 18 miljard euro in vier jaar. Die cijfers zet Proof of Talk op een rij.
Het grootste risico zit volgens Jan Scheele ergens anders. “Iedereen praat over de digitale euro alsof het een betaalapp is,” zegt hij. “Het gaat over de vraag of Europa straks nog zelf bepaalt hoe we betalen, of dat Visa, Mastercard en Amerikaanse stablecoins dat voor ons doen. Dat is een soevereiniteitsvraag, geen techniekvraag.”
Wat is het verschil tussen een CBDC, een stablecoin en bitcoin?
Een CBDC wordt uitgegeven door een centrale bank. Een stablecoin wordt uitgegeven door een bedrijf en is gekoppeld aan bijvoorbeeld de dollar of de euro. Bitcoin heeft geen uitgever en geen vaste waarde. De eerste twee zijn digitaal geld, de derde een schaars digitaal bezit.
Het grootste deel van alle stablecoins is gekoppeld aan de dollar. Juist daarom wil Europa een publiek alternatief. Het volledige verschil lees je op de pagina over stablecoins en de digitale euro. Hoe stablecoins werken, staat in de complete uitleg over stablecoins. Voor de Europese regels rond stablecoins is er de pagina over MiCA en de GENIUS Act.
Veelgestelde vragen over CBDC en de digitale euro
Wat betekent CBDC?
CBDC staat voor central bank digital currency. In het Nederlands: digitaal centralebankgeld.
Is de digitale euro een cryptomunt?
Nee. De digitale euro heeft dezelfde waarde als een gewone euro, wordt uitgegeven door de ECB en draait niet op een openbare blockchain. Er is geen koers die op en neer gaat.
Kost betalen met de digitale euro geld?
In het voorstel is het basisgebruik voor burgers gratis. Over de kosten voor winkeliers wordt nog onderhandeld. Beide instellingen willen een plafond op de vergoedingen die banken mogen rekenen.
Krijg je rente op de digitale euro?
Nee. De digitale euro is bedoeld om mee te betalen, niet om op te sparen.
Kan ik betalen zonder internet?
Ja. Er komt een offline versie voor betalingen tussen twee apparaten dicht bij elkaar. Die werkt ook bij een storing in het netwerk.
Moet ik een digitale euro gebruiken?
Nee. Het is een extra betaalmiddel. Je kunt blijven pinnen, met de app van je bank betalen of contant afrekenen.
Hoe krijg ik straks digitale euro’s?
Via je eigen bank of een andere betaaldienst, in een app of op een kaart. In het DNB-onderzoek koos 42 procent voor een betaalkaart en 33 procent voor een app.
Zullen we kennismaken?
Jan Scheele geeft keynotes over de digitale euro, stablecoins en de strijd om het Europese betaalverkeer. Als dagvoorzitter leidt hij debatten tussen banken, toezichthouders en de cryptosector. Kijk bij spreker over blockchain, bitcoin en stablecoins voor de onderwerpen of neem contact op.