Harvard University ontdekte een verassend nieuw probleem door AI: “brain fry”. Iets waar ik zelf ook steeds meer last van heb… en ook actie op onderneem.
AI zou ons werk lichter maken. Onderzoek van Harvard laat nu juist iets zien waar veel professionals zich meteen in zullen herkennen: AI kan óók mentale overbelasting veroorzaken. Ze noemen het “AI brain fry”. Geen hypewoord, maar een concreet patroon van mentale mist, tragere beslissingen, hoofdpijn en meer fouten zodra mensen te veel AI-tools tegelijk moeten aansturen of controleren. In het onderzoek onder 1.488 fulltime werkenden gaf 14% aan dit al te ervaren.
Het interessante is de paradox. AI verlaagt burnout niet per definitie, maar kan die juist wél helpen verminderen wanneer het saaie, repetitieve taken uit handen neemt. Tegelijk stijgt de mentale belasting fors wanneer mensen vooral toezichthouder van AI worden. Hoge AI-oversight hing in de studie samen met 14% meer mentale inspanning, 12% meer mentale vermoeidheid en 19% meer information overload.
Wat ik nog opvallender vond: productiviteit stijgt eerst, maar niet eindeloos. Bij 1-3 tools is er winst. Daarna zakt het effect weer weg. Meer AI is dus niet automatisch beter. Vooral marketeers bleken kwetsbaar: daar rapporteerde ongeveer 26% AI brain fry, veel meer dan bijvoorbeeld legal, waar het rond de 6% lag.
Dat raakt voor mij ook echt de kern van leiderschap. Veel organisaties plakken AI bovenop bestaand werk en noemen dat innovatie. In de praktijk betekent het vaak: meer tabs open, meer output beoordelen, meer beslissingen nemen, meer context vasthouden. Dus niet minder werkdruk, maar een nieuw soort werkdruk.
De echte les is in mijn optiek simpel: gebruik AI niet om meer chaos te produceren, maar om frictie weg te halen. Beperk het aantal tools, ontwerp werk opnieuw, beloon niet op volume maar op impact, en train mensen in wanneer ze moeten stoppen in plaats van steeds nóg een prompt te schrijven. Want een slimmer bedrijf is in mijn optiek niet het bedrijf dat zijn mensen maximaal laat schakelen. Het is het bedrijf dat hun aandacht beschermt.
Ik pak dit zelf als volgt aan:
1) Beperk je AI-stack. Onderzoek laat zien dat productiviteit stijgt tot ongeveer drie AI-tools tegelijk. Daarna daalt het effect juist. Minder tools betekent vaak meer focus.
2) Gebruik AI voor repetitief werk, niet voor alles. Laat AI vooral taken overnemen die saai of routinematig zijn. Wanneer je vooral AI-output moet controleren of bijsturen, stijgt de mentale belasting juist.
3) Werk in duidelijke blokken. Gebruik AI bijvoorbeeld 20 tot 30 minuten intensief, neem daarna even afstand van je scherm. Je brein heeft die reset nodig om weer helder te kunnen denken.
