Prediction markets zijn marktplaatsen waarop mensen geld inzetten op toekomstige gebeurtenissen. De prijs van een contract weerspiegelt voortdurend de kans die de markt aan een bepaalde uitkomst toekent. Anders dan een opiniepeiling verandert die kans direct zodra nieuwe informatie beschikbaar komt. Alleen Polymarket verwerkte in 2024 al voor miljarden dollars aan handelsvolume tijdens de Amerikaanse verkiezingen, waardoor prediction markets wereldwijd opnieuw in de belangstelling kwamen.
Toen ik tijdens Dutch Blockchain Week en bijeenkomsten van het World Economic Forum uitlegde hoe prediction markets werken, zag ik telkens dezelfde reactie. Bestuurders vertrouwden vooral op spreadsheets, forecasts en expertpanels. Zodra ze ontdekten dat een open markt soms nauwkeuriger voorspelt dan interne prognoses, veranderde het gesprek vrijwel direct van nieuwsgierigheid naar de vraag hoe organisaties deze markten zelf kunnen gebruiken.
Wat is een prediction market?
Een prediction market, ook wel een voorspelmarkt genoemd, is een handelsplatform waarop deelnemers contracten kopen en verkopen die gekoppeld zijn aan een toekomstige gebeurtenis.
Een contract kan bijvoorbeeld gaan over de vraag of een renteverhoging plaatsvindt, een verkiezingsuitslag, de prijs van olie of de kans dat een nieuw AI-model vóór een bepaalde datum verschijnt.
De prijs van het contract vertegenwoordigt continu de collectieve kansinschatting van alle deelnemers.
Koopt een groot aantal beleggers een contract dat momenteel €0,73 waard is, dan betekent dat niet dat de uitkomst vaststaat. Het betekent dat de markt op dat moment ongeveer 73 procent kans toekent aan die gebeurtenis.
Dat mechanisme maakt prediction markets fundamenteel anders dan traditionele enquêtes.
Volgens professor Robin Hanson, grondlegger van veel moderne theorieën over prediction markets, combineren markten informatie efficiënter dan individuele experts omdat deelnemers financieel worden beloond wanneer hun informatie beter blijkt te zijn dan die van anderen.
Hoe komt de prijs op een voorspelmarkt tot stand?
De prijs ontstaat door vraag en aanbod.
Wanneer nieuwe informatie verschijnt, veranderen deelnemers hun verwachtingen.
Daardoor verschuift direct ook de prijs.
Stel dat een contract uitbetaalt wanneer een bepaald wetsvoorstel wordt aangenomen.
Verschijnt er onverwacht positief nieuws uit het parlement, dan zullen meer handelaren dat contract willen kopen.
De prijs stijgt vervolgens automatisch.
Prediction markets verwerken daardoor voortdurend duizenden kleine stukjes informatie.
Nieuwe economische cijfers.
Politieke gebeurtenissen.
Bedrijfsnieuws.
Sociale media.
Interviews.
Rechtszaken.
Iedere deelnemer brengt eigen kennis mee.
Samen ontstaat een voortdurend bijgewerkte waarschijnlijkheid.
Waarom zouden prediction markets nauwkeuriger zijn dan peilingen?
Prediction markets meten geen mening.
Ze meten verwachtingen waar daadwerkelijk geld achter staat.
Dat verschil blijkt belangrijk.
Onderzoekers van de University of Iowa onderzochten jarenlang de prestaties van de beroemde Iowa Electronic Markets. Daarbij bleken prediction markets verkiezingsuitslagen regelmatig nauwkeuriger te voorspellen dan traditionele opiniepeilingen.
Ook Nobelprijswinnaar Kenneth Arrow beschreef samen met andere onderzoekers in Science dat prediction markets informatie uit grote groepen mensen effectief kunnen bundelen en daardoor waardevol kunnen zijn voor besluitvorming.
Dat betekent overigens niet dat prediction markets altijd gelijk hebben.
Wel laten tientallen onderzoeken zien dat markten vaak sneller reageren op nieuwe informatie dan traditionele forecastprocessen.
Wat zijn Polymarket en Kalshi?
Polymarket en Kalshi zijn momenteel de bekendste prediction markets.
Polymarket draait op blockchaintechnologie. Gebruikers handelen daar voornamelijk met stablecoins.
Het platform kreeg wereldwijde bekendheid tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2024, toen miljarden dollars aan contracten werden verhandeld.
Kalshi kiest een andere aanpak.
Het platform opereert onder toezicht van Amerikaanse toezichthouders en biedt gereguleerde event contracts aan.
Daardoor wordt Kalshi door veel institutionele partijen gezien als een belangrijke stap richting volwassen prediction markets.
Hoewel beide platforms hetzelfde doel hebben, verschillen ze sterk op het gebied van regelgeving, technologie en doelgroep.
Zijn prediction markets legaal in Nederland en Europa?
De juridische situatie is complex.
Prediction markets bevinden zich op het snijvlak van financiële markten, kansspelen en derivaten.
In de Verenigde Staten houdt de Commodity Futures Trading Commission (CFTC) toezicht op gereguleerde event contracts zoals Kalshi.
Voor blockchainplatformen zoals Polymarket is de situatie ingewikkelder geweest, mede door verschillende handhavingsacties van Amerikaanse toezichthouders.
Binnen Europa bestaat nog geen uniforme regelgeving specifiek voor prediction markets.
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) beoordeelt financiële producten op basis van bestaande wetgeving. Afhankelijk van de precieze constructie kunnen prediction markets onder verschillende wettelijke regimes vallen.
Daarom is het verstandig om steeds naar de actuele regelgeving te kijken voordat een organisatie dergelijke markten inzet.
Waar gaan prediction markets aantoonbaar de mist in?
Prediction markets zijn geen glazen bol.
Ze functioneren alleen goed wanneer voldoende deelnemers actief zijn en informatie vrij beschikbaar is.
Kleine markten kunnen eenvoudig verstoord worden.
Ook onverwachte gebeurtenissen kunnen iedere voorspelling volledig veranderen.
Daarnaast ontstaat soms een probleem wanneer deelnemers proberen de markt bewust te beïnvloeden.
Onderzoek laat echter zien dat dergelijke manipulatie vaak tijdelijk is. Andere handelaren zien juist een koopkans waardoor de prijs zich meestal snel herstelt.
Prediction markets zijn daardoor robuuster dan veel mensen denken, maar zeker niet foutloos.
Wat is het verschil tussen een prediction market en gokken?
Op het eerste gezicht lijken prediction markets op wedden.
Het fundamentele verschil zit in het doel.
Bij gokken staat entertainment centraal.
Prediction markets zijn ontworpen om informatie te verzamelen.
De prijs vormt een voortdurend bijgewerkte kansinschatting waarop bedrijven, beleidsmakers en onderzoekers beslissingen kunnen baseren.
Dat betekent niet dat ieder prediction market-platform automatisch een financieel instrument is.
Juist daarom verschilt de juridische behandeling per land.
Waarom worden prediction markets nu pas groot?
Drie ontwikkelingen komen voor het eerst tegelijk samen.
Blockchain maakt wereldwijde handel vrijwel direct mogelijk.
Stablecoins maken internationale betalingen goedkoop.
Kunstmatige intelligentie zorgt ervoor dat enorme hoeveelheden informatie sneller kunnen worden verwerkt.
Daardoor ontstaat een omgeving waarin prediction markets veel efficiënter functioneren dan tien jaar geleden.
Bestuurders beginnen bovendien te ontdekken dat traditionele forecastprocessen steeds minder goed aansluiten bij een wereld waarin ontwikkelingen elkaar razendsnel opvolgen.
Juist daarom groeit de belangstelling voor collectieve voorspelmechanismen.
Wat betekenen prediction markets voor bestuurders?
Prediction markets zijn waarschijnlijk geen vervanging van strategische besluitvorming.
Ze vormen wel een extra informatiebron.
Een directie kan bijvoorbeeld interne voorspellingen vergelijken met marktverwachtingen.
Investeerders kunnen sentiment volgen.
Overheden kunnen zien hoe markten reageren op beleidsvoornemens.
Tijdens gesprekken met bestuurders merk ik regelmatig dat de grootste weerstand niet zit in de techniek, maar in het idee dat een open markt soms beter voorspelt dan een uitgebreid intern forecastproces.
Dat voelt contra-intuïtief.
Juist daarom leveren prediction markets zulke interessante discussies op tijdens boardrooms en congressen.
Veelgestelde vragen
Zijn prediction markets hetzelfde als gokken?
Nee. Prediction markets zijn ontwikkeld om collectieve verwachtingen zichtbaar te maken. Gokken draait primair om entertainment.
Kun je geld verdienen met prediction markets?
Ja, maar alleen wanneer jouw verwachting beter blijkt te zijn dan die van de markt. Verlies is net zo goed mogelijk.
Zijn prediction markets altijd betrouwbaar?
Nee. Ze functioneren vooral goed wanneer veel deelnemers actief zijn en informatie vrij beschikbaar is.
Wat is het grootste prediction market-platform?
Op dit moment behoren Polymarket en Kalshi tot de bekendste platforms wereldwijd.
Conclusie
Prediction markets behoren tot de interessantste ontwikkelingen binnen de financiële en technologische wereld. Ze combineren economische prikkels, collectieve intelligentie en realtime informatieverwerking tot één voortdurend bijgewerkt kansmodel.
De komende jaren zullen steeds meer organisaties onderzoeken hoe deze markten gebruikt kunnen worden voor strategie, risicomanagement en besluitvorming. Prediction markets gaan daarmee niet alleen over verkiezingen of sport, maar steeds vaker over de manier waarop bedrijven en overheden naar de toekomst kijken.