Agent-to-agent commerce is het model waarbij autonome AI-systemen namens bedrijven of consumenten met elkaar communiceren, onderhandelen en transacties voltooien, zonder dat een mens elke stap bevestigt. De Agent2Agent Protocol (A2A) van Google, gelanceerd in april 2025 en inmiddels geadopteerd door meer dan 150 organisaties, is de open standaard die definieert hoe AI-agents met elkaar samenwerken als peers. Visa completeerde eind 2025 honderden veilige agent-geïnitieerde transacties in pilotprogramma’s. Mastercard lanceerde Agent Pay in het voorjaar van 2025. Google kondigde het Agent Payments Protocol (AP2) aan in september 2025, met Mastercard, PayPal, American Express, Coinbase, Salesforce, Shopify en Etsy als backers.
Dit is geen toekomstscenario. De infrastructuur is gebouwd. De eerste transacties zijn uitgevoerd. En de vraag is wanneer jouw organisatie hiermee te maken krijgt, niet of.
Wat er verandert aan de fundamenten van commerce
Commerce heeft altijd een menselijke actie vereist op het moment van de transactie. Iemand klikte op een knop, tekende een bon, of bevestigde een betaling. Dat menselijke moment was de grens tussen intentie en uitvoering.
Agent-to-agent commerce trekt die grens op een totaal andere plek. De mens stelt de intentie en de grenzen in: koop dit product als de prijs onder de honderd euro komt, herorden grondstoffen als de voorraad onder de drempelwaarde zakt, selecteer de beste leverancier voor deze opdracht op basis van prijs, levertijd en duurzaamheidsscore. Vervolgens handelen de agents autonoom binnen die parameters. Ze communiceren met de systemen van de tegenpartij, vergelijken opties, voeren de transactie uit en rapporteren terug.
“Payment agents are no longer an idea, they’re rapidly becoming a reality,” zei Pedro Arnt, CEO van DLocal bij de lancering van AP2. “Payments are fragmented and complex. Agent Payments Protocol turns that complexity into a single, interoperable framework, enabling agent-initiated payments that are safe, seamless, and designed to boost merchant conversion while keeping users in control.”
De protocollen die de architectuur bepalen
Wie begrijpt hoe agent-to-agent commerce werkt, moet drie lagen onderscheiden.
De communicatielaag regelt hoe agents met elkaar praten. Dat is het domein van A2A, Google’s open Agent2Agent Protocol dat in april 2025 werd gelanceerd op Google Cloud Next met meer dan vijftig lanceringspartners, waaronder Accenture, Atlassian, Salesforce, SAP en ServiceNow. In juni 2025 droeg Google A2A over aan de Linux Foundation voor neutrale governance. In augustus 2025 fuseerde IBM’s Agent Communication Protocol vrijwillig met A2A. Per april 2026 zijn er meer dan 150 organisaties aangesloten. A2A en MCP zijn complementaire lagen: MCP verbindt agents met tools en data, A2A verbindt agents met andere agents.
De betalingslaag regelt hoe agents transacties initiëren en voltooien. Hier concurreren meerdere standaarden, die elk een verschillende aanpak kiezen maar dezelfde doelstelling hebben. Google’s AP2 is een extensie op A2A en ondersteunt stablecoins, cryptocurrencies en traditionele betaalmethoden. Mastercard Agent Pay werkt via agentic tokens en verifiable intent: de infrastructuur verifieert wat een AI-agent koopt, namens wie en binnen welke limieten. Visa’s Trusted Agent Protocol, geïntroduceerd in oktober 2025, helpt merchants onderscheid te maken tussen legitieme AI-agents en kwaadaardige bots. Stripe co-ontwikkelde met OpenAI de Agentic Commerce Protocol met Shared Payment Tokens waardoor agents betalen zonder ooit de eigenlijke kaartdata te zien.
De vertrouwenslaag is de nieuwste en meest kritieke toevoeging. In april 2026 lanceerde World, het identiteitsproject van Sam Altman, AgentKit: een toolkit die AI-shopping-agents cryptografische bewijzen van menselijke autorisatie geeft. Okta, Vercel en andere identiteitsaanbieders sloten zich aan. Die stap is cruciaal: als agents autonoom transacties uitvoeren, moet elke merchant kunnen verifiëren dat er achter de agent een mens staat die de opdracht heeft gegeven.
Drie sectoren waar A2A al waarde levert
In B2B-inkoopprocessen vervangen agent-to-agent koppelingen handmatige offerte-aanvragen, prijsonderhandelingen en orderbevestigingen. Een inkoopagent raadpleegt real-time de catalogi en beschikbaarheid van meerdere leveranciers, selecteert op basis van vooraf ingestelde criteria en plaatst de order. De mens beoordeelt uitzonderingen en bekrachtigt de uiteindelijke leveranciersstrategie, niet elke individuele order.
In financiële dienstverlening werken agents van verschillende instellingen samen aan compliance-checks, klantonboarding en risicobeoordeling. Een agent van een verzekeraar kan direct communiceren met een agent van een bank om benodigde klantinformatie op te halen, te verificeren en te verwerken, zonder dat medewerkers aan beide kanten hetzelfde formulier handmatig doorlopen.
In supply chain management detecteren agents afwijkingen in productieplanningen of logistieke verstoringen en onderhandelen direct met agents van transporteurs of alternatieve leveranciers over herplanning. De snelheid van die respons, van minuten in plaats van uren of dagen, verandert de economie van voorraadbeheer fundamenteel.
Het centrale risico dat iedereen stelt
Als agents autonoom transacties uitvoeren, wie is er dan verantwoordelijk als het misgaat?
“With the proliferation of agentic AI, merchants are increasingly confronted with several critical dilemmas,” schreef Pablo Fourez, Chief Digital Officer van Mastercard. “How can they distinguish between legitimate AI agents and malicious bots?”
Dat is geen retorische vraag. De betalingsinfrastructuur lost een deel van dit probleem op via agentic tokens, verifiable intent en cryptografische autorisatiebewijzen. Maar de juridische en contractuele laag loopt nog ver achter. In de meeste jurisdicties bestaat nog geen helder kader voor aansprakelijkheid bij agent-geïnitieerde transacties. Was het een fout van de agent, van de ontwikkelaar, van de organisatie die de parameters instelde, of van de infrastructuurprovider?
De praktische aanpak die nu breed wordt gehanteerd is het inbouwen van menselijke goedkeuringsdrempels: transacties boven een bepaald bedrag vereisen altijd menselijke bevestiging, agents krijgen nooit onbeperkte autorisatie en elke agent-actie wordt volledig geauditlogged voor achteraf controle.
Wat dit voor jouw organisatie betekent
eMarketer voorspelt dat AI-platforms in 2026 verantwoordelijk zijn voor 20,9 miljard dollar aan retailbestedingen, bijna een verviervoudiging ten opzichte van 2025. Visa stelde eind 2025 onomwonden: “2025 will be the final year consumers shop and checkout alone.”
Dat is een gedurfde claim, maar de infrastructuur ondersteunt hem. De protocollen bestaan. De eerste transacties zijn uitgevoerd. En de grote payment-netwerken, platforms en technologiebedrijven hebben hun positie ingenomen.
Voor organisaties die nu nadenken over hun positie in een wereld van agent-to-agent commerce zijn drie vragen relevant. Welke van jouw huidige inkoopprocessen bestaan uit stappen die een agent sneller en goedkoper kan uitvoeren? Welke van jouw verkoopprocessen worden zichtbaar in AI-agents die namens jouw klanten zoeken en kopen? En welke governance-structuur heb jij nodig om agents te autoriseren, te beperken en te monitoren zonder elke transactie handmatig te hoeven goedkeuren?
De bedrijven die nu die vragen stellen en beantwoorden, bouwen de bedrijfslogica die bepaalt hoe ze opereren in een economie waar machines namens mensen handelen. Wie wacht, neemt ook een positie in. Alleen een reactieve.
