Stel je voor dat je ’s ochtends wakker wordt en ziet dat je bedrijf ’s nachts een nieuw product heeft gelanceerd. De website staat online, de marketingcampagne draait al en de eerste betalingen zijn binnen. Het bijzondere: niemand heeft eraan gewerkt.
Dit klinkt futuristisch, maar het idee van zogenoemde zero-human companies zie ik steeds vaker op te duiken in de techwereld. Bedrijven waarin AI-agents vrijwel alle operationele taken uitvoeren. Marketing, productontwikkeling, klantenservice, administratie. Alles wordt gedaan door software die met elkaar samenwerkt. De menselijke rol verdwijnt daarbij niet, maar verschuift. Minder uitvoeren, meer sturen.
De eerste voorbeelden laten zien hoe snel dit zich een beetje ontwikkelt. Ondernemer Nat Eliason experimenteerde met een AI-agent die toegang kreeg tot zijn website, e-mail en betaalomgeving. Hij gaf het systeem een simpele opdracht: maak een product en probeer het te verkopen. De agent bouwde vervolgens een website, maakte een digitaal product en zette een betaalpagina op. Het systeem liep uiteindelijk vast op een technische beperking, maar had vrijwel het hele proces zelfstandig uitgevoerd.
In andere experimenten werken meerdere AI-agents samen alsof het een managementteam is. Eén agent analyseert kansen in de markt, een andere bouwt het product, een derde verzorgt marketing en een vierde bewaakt de kwaliteit. Een soort digitale directiekamer.
Ik ben hierdoor wel echt mega gefascineerd. AI-agents werken namelijk 24 uur per dag. Ze kunnen meerdere taken tegelijk uitvoeren en duizenden kleine beslissingen automatiseren. Wat vroeger een team van specialisten nodig had, kan in theorie door een netwerk van software worden gedaan. Groei hoeft niet langer automatisch te betekenen dat je meer mensen moet aannemen. ik lees ook steeds meer de voorspelling dat het niet langer duurt, voordat we een unicorn hebben met 1 medewerker.
Toch is het verhaal wel echt een stuk complexer en de realiteit rommeliger. Experimenten laten zien dat AI-agents elkaar verkeerd kunnen begrijpen, verkeerde aannames kunnen doen of beslissingen nemen die logisch lijken voor een algoritme maar niet voor een organisatie.
Wanneer meerdere systemen tegelijk handelen ontstaat al snel verwarring. Taken worden dubbel uitgevoerd, doelen botsen of processen lopen vast. Daar ligt in mijn optiek de echte uitdaging van deze nieuwe bedrijven. Niet de technologie zelf, maar de coördinatie.
Veel leiders kijken naar AI vanuit efficiëntie: hoe kan deze technologie werk sneller of goedkoper maken? Zero-human companies laten een andere vraag zien.
Wat gebeurt er als een organisatie steeds minder draait om mensen die taken uitvoeren, en steeds meer om systemen die taken uitvoeren? De rol van leiderschap verschuift dan ook in mijn optiek.
Leiders worden minder managers van werk en meer ontwerpers van systemen. Je bepaalt niet alleen wat er moet gebeuren, maar ook hoe digitale teams samenwerken, welke beslissingen ze mogen nemen en waar grenzen liggen. Strategie wordt dan belangrijker dan de uitvoering. Ook verantwoordelijkheid verandert. Als een AI-systeem een fout maakt, ligt de verantwoordelijkheid uiteindelijk nog steeds bij de organisatie en haar leiders.
Misschien is de grootste verandering wel conceptueel. We zijn gewend om bedrijven te zien als groepen mensen die samenwerken. Maar in de komende jaren kunnen er steeds meer organisaties ontstaan waarin software een groot deel van die samenwerking overneemt. Dat betekent dat leiders niet alleen teams aansturen, maar ook systemen ontwerpen.
De komende jaren voorspel ik dan ook, dat we de eerste bedrijven zien verschijnen die grotendeels door software worden gerund. Sommige zullen mislukken, andere zullen verrassend succesvol blijken. De interessante vraag is dus niet alleen of het kan… maar; als organisaties steeds digitaler worden, wat wordt dan jouw rol als leider?
