Afgelopen week was ik meer tijd bezig met workslop te corrigeren, dan dat gebruik van AI mij tijdswinst gaf. Drie regels die ik heb gesteld om dit tegen te gaan
Ik ben er wel een beetje klaar mee. AI zou tijd vrijmaken. In plaats daarvan corrigeer ik steeds vaker documenten die eruitzien als werk, maar het niet zijn. Strak geformuleerd. Logisch opgebouwd. Maar zonder echte analyse, zonder scherpe keuzes, zonder verantwoordelijkheid voor de inhoud.
Wat er dan gebeurt is fundamenteel: het denkwerk verschuift. Niet naar de machine, maar naar degene die het ontvangt. Die moet checken, herinterpreteren, herschrijven. Workslop automatiseert geen arbeid, het externaliseert verantwoordelijkheid.
Onderzoek laat zien dat ongeveer 40 procent van de werknemers dit herkent. Per incident kost het bijna twee uur herstelwerk. De financiële schade is aanzienlijk, maar de relationele schade is groter. Ontvangers beoordelen afzenders vaker als minder creatief, minder capabel, minder betrouwbaar. Vertrouwen slijt.
Toch is dit in mijn optiek zelden pure luiheid. Het is systeemdruk. Leiders voelen druk om AI te implementeren. Teams voelen druk om te leveren. Als de boodschap dan wordt: gebruik AI overal, dan ontstaat performatief gebruik. Niet: waar voegt dit waarde toe? Maar: hoe laat ik zien dat ik het gebruik?
Dat is geen AI-probleem. Dat is een leiderschapsvraagstuk. In mijn eigen werk probeer ik drie simpele maar harde regels te hanteren.
1) AI mag helpen bij vorm, nooit bij verantwoordelijkheid. Als je iets aanlevert, ben jij eigenaar van de inhoud. Ik stel altijd de vraag: als ik je nu doorvraag, kan je dit verdedigen zonder naar de tool te wijzen?
2) geen output zonder expliciete context. Ik wil weten wat de opdracht was, wat je AI precies hebt gevraagd, en wat jij hebt aangepast. Dat dwingt tot nadenken. Transparantie is geen zwakte, het is kwaliteitsborging.
3) AI is een versneller van scherpte, niet van volume. Liever één pagina met echte keuzes dan tien pagina’s generieke perfectie. Ik stuur vaker terug met één zin: wat is hier de kernbeslissing?
Sinds ik dat expliciet maak, zie ik verschil. Minder ruis. Meer eigenaarschap. Betere gesprekken.
AI kan productiviteit verhogen, daar twijfel ik niet aan. Maar alleen als kwaliteit georganiseerd wordt. Zonder duidelijke normen verdwijnt snelheid in rework. Zonder vertrouwen wordt samenwerking stroef. Zonder eigenaarschap wordt AI een alibi.
Workslop is in mijn optiek dus geen bewijs dat AI faalt. Het is bewijs dat we nog niet volwassen omgaan met wat het betekent om samen te werken met machines.
AI kan echt prachtig versnellen. Maar alleen als leiders de moed hebben om traagheid toe te laten waar denken nodig is.
