De afgelopen week mocht ik de top bereiken van de Mount Everest. Met 8848 meter, de hoogste berg van de wereld. In de maanden aan voorbereiding, ben ik platgegooid met -wat later bleken- mythes. Grote verhalen over de lijken en de veelheid afval waar je over heen moet stappen en zwaar uitgebuite Sherpas die je proberen te vergiftigen. Geen van die verhalen klopte. Of in ieder geval: niet op de manier waarop ze worden verteld.
De Everest is één grote begraafplaats
Dit is de mythe die me het meest fascineerde vóór mijn reis, en ook de mythe die het snelst verdampte zodra ik er was. Honderden lijken zouden dicht langs de route liggen en bijvoorbeeld ‘de man in het paarse pak’ zou een eikpunt zijn, dat je bijna bij de top zou zijn.
Het bleek een mythe. Ik heb geen enkel lichaam gezien. Terwijl ik gebruikelijke route heb gelopen. Het enige lijk wat ik zag, was in de spiegel direct bij thuiskomst. De lichamen die achterbleven sinds eerste beklimmingen, zijn vrijwel allemaal geborgen in de afgelopen jaren. De mensen die dit jaar overleden, zijn gelijk van de berg gehaald.
Sherpas vergiftigen klimmers
Dit was de meest recente en de meest schadelijke mythe… en hij explodeerde in het voorjaar van 2026 in internationale media. De headlines waren niet mals: gidsen zouden opzettelijk gif in het eten van klimmers hebben gemengd om nep-reddingsoperaties te financieren als onderdeel van een verzekeringsfraude van $20 miljoen. Het gekke; er was echter geen enkel bewijs voor het vergiftigingsdeel.
Nepal’s Central Investigation Bureau deed al jaren onderzoek naar die verzekeringsfraude, en die fraude was reëel. Tussen 2022 en 2025 werden duizenden buitenlandse toeristen behandeld in ziekenhuizen die aan het fraudeschema gelinkt waren, en meer dan 300 gevallen werden bevestigd als nep. Dat is serieus en verdiende serieuze aandacht.
Maar het woord “vergiftigen” sloop de berichtgeving binnen via één bron: een enkele trekkinggids die als gerucht had gehoord dat er bakpoeder in eten werd gemengd. Die ene zin werd vrijwel woordelijk herhaald door minstens vier andere gidsen die niets met de zaak te maken hadden. De CIB stelde expliciet dat er na uitgebreid onderzoek geen enkel feit was gevonden dat bewees dat giftige stoffen in eten waren gemengd.
De fraude betrof trouwens trekkers, geen Everest-klimmers. Er is in mijn optiek een groot verschil tussen iemand die een week naar Base Camp wandelt en iemand die helemaal de top probeert te bereiken. Die twee groepen worden in de media consequent op één hoop gegooid.
Ik vind dit de ergste mythe, omdat het zoveel hardwerkende mensen onnodig in een kwaad daglicht zet. De Sherpa-gemeenschap reageerde furieus en terecht. Mensen die elk seizoen hun familie achterlaten en kei-hard werken, die jaar na jaar terugkomen op een berg die hen familia is geworden, werden neergezet als criminelen op basis van een gerucht. Nepal’s Mountaineering Association noemde het ongegrond en onverantwoordelijk. Ik sluit me daarbij aan.
De Everest verdrinkt in afval
Er was een groot afvalprobleem. Dat kan je ook terug zien op oude foto’s. Maar die zijn oud. Ik vond Everest schoner dan veel Nederlandse parken. Ja, er ligt wel eens een leeg flesje of reepverpakking op de route, maar over het algemeen is er heel hard, doorlopend en goed gewerkt aan het verzamelen van afval. De berg blijft uiteindelijk heilig voor de locals. Voordat je de berg opgaat, doen alle klimmers zelfs een ‘puja’; een uitgebreide ceremonie om de berggoden een veilige tocht te wensen.
De afgelopen jaren is de overheid dan ook hard aan het werk gegaan, om de berg schoon te maken en houden. In het voorjaar van 2024 haalde de Sagarmatha Pollution Control Committee 88 ton afval op van Base Camp en de hogere kampen, waaronder bijna 28 ton menselijke ontlasting. Het Nepalese leger voert al sinds 2019 een jaarlijkse Mountain Cleanup Campaign uit en haalde in vijf jaar tijd 110 ton afval van de berg. Klimmers zijn verplicht minimaal 8 kilo afval mee terug te nemen, op straffe van het verliezen van een borg van 4.000 dollar.
Menselijke ontlasting gaat in speciale zakken mee naar beneden. In de lage kampen heb je gewoon toiletten. In alle kampen, laag en hoog, wordt alle andere afval in zakken afgeleverd bij de overheidsvertegenwoordiger in het kamp. Ja; er zijn rangers aanwezig in de kampen die streng toezicht houden, heb ik gemerkt. Die checken bijvoorbeeld ook iedereen z’n permit, een eventueel drone permit en dus of er geen afval wordt gedumpt.
Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.
Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.
Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.
