nft spreker

Jan Scheele > nft spreker

Tag: nft spreker

Gebruik de heldenreis voor je volgende presentatie
BlogBy dev

Gebruik de heldenreis voor je volgende presentatie

Gebruik de heldenreis voor je volgende presentatie: Titanic, James Bond, Star Wars en Harry Potter… Totaal verschillende films, maar toch hebben ze één ding gemeen: de structuur die is gebruikt voor het schrijven van het verhaal. Meer dan de helft van de best bekeken TED-talks en bekende toespraken van Al Gore, Margaret Thatcher en Martin Luther King hebben gebruikgemaakt van de hero’s journey van hoogleraar in de mythologie Joseph Campbell. In dit artikel bespreek ik de stappen die je kunt zetten in jouw heldenreis voor een volgende presentatie.

Op één uitzondering bij NASA na, zijn er gelukkig nog geen mensen overleden aan powerpoints. Maar we kennen allemaal de eindeloze, technische, data-overladen slidedecks die overlopen van bulletpoints, die het publiek wel mentaal ‘death by powerpoint’ maken.

Of ik nu zelf spreek op een event of een training geef, het vertellen van een verhaal staat altijd centraal. Je wil het publiek raken, verrassen en een boodschap meegeven die bijblijft, wordt doorverteld en het startpunt van iets is. Ik hoor vaak dat je in een zakelijke setting geen verhalen kan en zou moeten vertellen. Maar mensen herinneren zich de verhalen, niet de cijfers. Dit laten verschillende onderzoeken zien, vooral rondom de werking van de hersenen.

The most powerful person in the world is the storyteller. The storyteller sets the vision, values and agenda of an entire generation that is to come. – Steve Jobs

Activeer de happy hormones

In de breingebieden van Broca en Wernicke wordt volgens Harvard de informatie van jouw voordracht verwerkt. Als deze niet goed is omlijst door de spreker, dan gaat het brein dit zelf doen. Dit kan volgens de onderzoekers het verhaal juist in een verkeerde richting brengen. Het vertellen van een verhaal is daarnaast de enige manier om de hersenen op bepaalde gebieden te activeren. Zo kan het publiek de boodschap zich eigen maken, laat onderzoek van Princeton zien.

Niet alleen onderdelen van het brein, maar ook hormonen als cortisol, dopamine en oxytocine spelen een rol. Ze worden tijdens het luisteren naar een verhaal in jouw brein losgelaten, volgens onderzoek van Nature. Oxytocine zorgt voor empathie, wat belangrijk is voor de goede connectie met de spreker. Dopamine zorgt voor de emotionele reactie en daaruit vloeiende betrokkenheid bij het verhaal. En cortisol zorgt voor het opslaan van herinneringen, wat uiteraard handig is als je als spreker een verhaal wil vertellen dat tot actie aanzet.

De heldenreis

Feiten en cijfers zijn er genoeg, toch zie ik veel sprekers nog moeite hebben met het samenstellen van een verhaal. Het gebruik van de heldenreis kan in mijn optiek een geweldige structuur geven aan een verhaal, wat niet alleen het publiek inspireert, maar ook activeert.

Campbell ontwikkelde de hero’s journey in 1949 als framework van 17 stappen. Scriptschrijvers van Hollywood hebben dit teruggebracht tot 12. Het is een geweldige structuurtemplate voor het schrijven van verhalen die indruk maken, die bijblijven en die worden doorverteld. Niet alleen voor het schrijven van een filmscript, maar juist ook voor het samenstellen van een verhaal voor een presentatie.

De heldenreis uitstippelen

Campbell begon met 17 stappen, Hollywood maakte er 12 van en voor het geven van een presentatie heb ik het aantal stappen terug gebracht naar 6. De afgelopen jaren heb ik veel geëxperimenteerd met sprekers met de verschillende stappen en je ziet dat bepaalde elementen perfect in een boek of een film passen, maar écht niet in een presentatie.

De truc bij de heldenreis, is om niet jezelf als held neer te zetten, maar het publiek zich dat te laten voelen. Je stippelt de reis vervolgens met de volgende stappen uit.

1. De aftrap

Elk goed verhaal begint met de ‘why’. Waarom vertel je dit verhaal? Wat is de situatie die je daartoe heeft aangezet? Wat is jouw doel van het vertellen van dit verhaal: het publiek informeren, tot actie aanzetten, …?

2. De start van het avontuur

De echte trigger die jouw avontuur heeft gestart. Je ziet dit bij veel TED-talks, maar ook toespraken van bijvoorbeeld Al Gore en Steve Jobs terug in de persoonlijke anekdotes waarmee men altijd begint. Dit kan een positieve spark zijn die je opdeed op het werk, maar ook een bijna-doodervaring. Dit is hét moment dat het publiek moet vastlijmen aan de stoel en de telefoons laten wegleggen.

3. Kwetsbaarheden

Kwetsbaarheid is in mijn optiek een van de belangrijkste eigenschappen die je als spreker moet laten zien, om jouw verhaal en jezelf te verbinden met het publiek. In deze derde stap van de heldenreis bespreek je de spannende veranderingen, jouw onzekerheid bij deze reis en de stappen die je moet zetten buiten jouw comfortzone. Je zorgt niet alleen gelijk voor de goede verbinding met het publiek, maar geeft ook gelijk de kaders mee voor de rest van het verhaal.

4. Meet the mentor

Je gaat het avontuur niet zomaar starten zonder de juiste ervaring en wijsheid, die jou kan begeleiden tijdens de reis. Gandalf in The Lord of the Rings, Q in James Bond en Alfred in Batman zijn dit in de bekende films, maar volgens Campbell kan dit juist ook een symbool zijn.

In storytelling is autoriteit ontzettend belangrijk, dus in deze stap is het belangrijk om jezelf te positioneren als die fijne mentor, die graag inzichten, training, advies en vertrouwen geeft om de reis te maken en de uitdaging aan te gaan. Veel sprekers gebruiken deze stap om aan te geven wat hun achtergrond is bij het onderwerp.

5. Tegenslagen, Tegenwerpingen en Tegenstellingen

Overtuigen om iets te doen heeft vaak te maken met verandering. Verandering heeft vaak te maken met nieuwe manier van zijn, van werken en/of denken. Maar, je moet wel het publiek mee krijgen. De zesde stap in de heldenreis is ontzettend belangrijk, om het publiek voor te schotelen wat voor verandering er plaats zal vinden.

Je ziet dit terug in de meeste films: de verandering van het karakter van de hoofdpersonage, maar ook in veel bekende toespraken. Als je de toespraken van grootheden als Martin Luther King, Elon Musk en Steve Jobs analyseert, dan zie je dat ze vol zitten met contrasten. Positieve en negatieve krachten, die het publiek voors en tegens laten zien. Volgens onderzoek van Berkeley zijn mensen van nature aangetrokken door contrasten en stimuleert het de hersenen op verschillende plakken, waardoor je als luisteraar niet alleen beter betrokken raakt bij het verhaal, maar het ook nog eens beter onthoudt.

6. Bestemming bereikt

Je hebt de top van de berg bereikt! Tijdens bergbeklimmen heb ik geleerd om niet alleen vooruit, maar juist ook veel achteruit te kijken. Om te kijken welk pad je hebt gevolgd, te genieten van en te reflecteren op wat je allemaal al hebt afgelegd. Aan het einde van een presentatie is het altijd belangrijk om jouw verhaal goed af te ronden. Goede presentaties eindigen altijd met een duidelijke samenvatting van het afgelegde pad, de positieve en negatieve kanten en het uiteindelijke resultaat: de beloning.

De heldenreis is natuurlijk helemaal af met een krachtige ‘call-to-action’ op het einde, die uitnodigt voor het volgende avontuur!

Wat is het metaverse en welke rol speelt blockchain hierin?
BlogBy dev

Wat is het metaverse en welke rol speelt blockchain hierin?

Wat is het metaverse en welke blockchain rol in metavesre: Recent deelde Mark Zuckerberg de plannen van Facebook om het bedrijf van social media om te vormen tot een metaverse. En ook andere bedrijven zijn al bezig met het ontwikkelen van metaverse-achtige producten, zoals Christian Louboutin en Fortnite. Wat is het metaverse? En hoe kan blockchain-technologie hier mede vorm aan geven? Dat lees je in dit artikel.

Wifi, smartphones, cryptovaluta en augmented reality, ze werden allemaal voorspeld in 1992 door ‘tech nostradamus’ Neal Stephenson in zijn boek Snow Crash. Ook wel de ‘bijbel van Silicon Valley’. Het boek was zelfs de inspiratiebron voor Google Maps. Het metaverse begint nu in een stroomversnelling te komen.

Wat is het metaverse?

Het metaverse is een virtueel sociaal netwerk. Je kunt hier niet alleen met elkaar communiceren, maar ook dingen bouwen en doen die in het echt onmogelijk waren. Geïnspireerd door Burning Man werd 15 jaar geleden Second Life opgezet, het eerste grote metaverse.https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=8235875696513038414

Miljoenen mensen waren onderdeel van deze virtuele gemeenschap, waaronder ook Barack Obama en een paar honderdduizend Nederlanders. Bedrijven als Philips, Nike en ABN AMRO hadden er een virtuele vestiging. Op het virtuele eiland ‘DropZone’ traden artiesten als Di-rect op en het CDA ging zelfs de virtuele straat op om zieltjes te winnen. Mensen betaalden met de virtuele munt ‘Linden Dollar’ en ontmoetten elkaar in de virtuele bar, de voorlopers van Bitcoin en Tinder.

De hype ging over en het idee van een metaverse werd in light varianten op de markt gebracht, denk aan Facebook en Reddit. Intussen zijn de ontwikkelingen op het gebied van augmented reality en virtual reality in een stroomversnelling gekomen. Ook door de overnames van Facebook, Microsoft en Google van verschillende bedrijven uit de sector.

Online gamen heeft de afgelopen jaren een waanzinnige groei en ontwikkeling doorgemaakt, waar ook verschillende Second Life-elementen zijn terug te vinden. Zoals het kopen en inrichten van virtuele omgevingen en het ontwikkelen van een online identiteit. In die in-game economie gaan inmiddels miljarden dollars per jaar om.

De plannen van Facebook

Ook Facebook wil het bedrijf dus omvormen tot een metaverse. Nu waren allerlei bedrijven al bezig met het ontwikkelen van metaverse-achtige producten, van metaverse modeshows van Christian Louboutin tot metaverse paddotrips. De maker Epic van de razendpopulaire game Fortnite haalde recent nog $1 miljard op om de eigen metaverse-visie verder uit te bouwen.

 It will be a massively participatory medium of a type that we really haven’t seen yet, with a fair economy in which all creators can participate, make money and be rewarded. – Tim Sweeney, CEO Epic Games

Een bedrijf als Facebook brengt dit naar een veel hoger level. Dit door het aantal gebruikers van het platform, de kennis van het opzetten van een social medium en AR/VR en uiteraard een grote zak geld om het te ontwikkelen.

This is going to be a really big part of the next chapter for the technology industry, It will be the next generation of the internet – Mark Zuckerberg

Zuckerberg wil meer dan een miljard mensen op deze manier met elkaar gaan verbinden. Dit gaat dus wat verder dan een status lezen op Facebook van een vriend uit een ander land. En ook verder dan een augmented reality app, waarmee je realtime kunt kijken hoe een IKEA-meubel in jouw woning of make-up op jouw gezicht eruit kan zien.

Een omgeving waar je onderdeel van bent

Het gaat er echt om dat je als gebruiker voelt dat je er onderdeel van bent. Alsof je er fysiek ook echt inzit met andere personen, op een andere plek. Dat is iets wat de meeste lezers van Frankwatching waarschijnlijk nog nooit hebben ervaren, maar veel gamers wel. Gamingplatform Roblox, met meer dan 120 miljoen gebruikers, biedt al een dergelijke omgeving. Deze is compleet met eigen identiteit, sociaal netwerk, eigen regels en handhaving en zelfs een functionerende economie.

It’s the newest macro-goal for many of the world’s tech giants – Matthew Ball, Amazon

Facebook heeft inmiddels 10.000 werknemers op metaverse-projecten gezet, Google heeft al veel gave projecten gelanceerd, net als Amazon met Lumberyard en Sumerian. Apple zal binnenkort zeer waarschijnlijk een eigen AR-bril lanceren. Het bedrijf heeft met een waanzinnig bereik uiteraard grote potentie om een eigen metaverse op te zetten met allerlei verschillende functionaliteiten, die mooi aansluiten op de eigen producten. Maar net als met Second Life, zal de kracht juist komen uit alle organisaties die samen één metaverse gaan inrichten. In plaats van allemaal een eigen wereld maken.

A vision that spans many companies; the whole industry. It will be an embodied internet – Mark Zuckerberg

Weg met de walled gardens

De gave plannen van de grote technologiegiganten daargelaten… het metaverse zou in mijn optiek juist veel foute ontwikkelingen rondom het internet weer op het goede spoor kunnen brengen. De eindeloze stroom onthullingen en rechtszaken rondom privacyschendingen, de datasilo’s die een vrijwel onaantastbare voorsprong geven op gebied van AI, maar ook de verregaande invloed op veel aspecten van ons leven, zorgen voor een redelijk negatief beeld over de grote technologiebedrijven.

Everybody from an individual participant to a major developer should participate on equal terms. Only that way can you get a really enduring free and fair economy that is built on the same foundational principles as our country. If the metaverse is open, each company will still want to own some things. The principle here is every creator owns their original creations and has the right to make the profit from them – Tim Sweeney, CEO Epic Games

Binnen de ontwikkelingen zie ik dan ook een geweldige rol weggelegd voor blockchain-technologie, op 4 manieren:

1. Decentrale organisatie

Geen centrale controle door een bedrijf als Facebook of Google, een overheid of een persoon, maar juist door alle deelnemers gezamenlijk. Op een decentrale manier. Decentrale autonome organisaties (DAOs) zijn organisaties zonder een centrale autoriteit, die worden bestuurd op basis van vooraf geprogrammeerde slimme contracten (smart contracts). Wat Bitcoin doet met geld, doet een DAO met organisaties.

Binnen een DAO zijn geen hiërarchieën, is alles transparant en worden mensen die werk verrichten voor de DAO betaald in cryptovaluta.

Je ziet dit al mooi in werking bij Decentraland, een open-source virtual reality-initiatief. Het noemt zichzelf de eerste echte decentrale wereld, volledig opererend als DAO. In deze interactieve 3D-wereld kan iedereen een stuk LAND kopen, een museum of club bezoeken en een gokje wagen in een casino. Bedrijven als Coca-Cola verkopen er virtuele producten en laatst werd ook het eerste VR-muziekfestival georganiseerd.

2. Self-sovereign identity

Decentrale organisaties liggen ook mooi in lijn met een onderwerp waar ik in mijn vorige artikel op Frankwatching over schreef: Self-sovereign identity (SSI). Als gebruiker weer helemaal ‘in control’ over jouw eigen identiteit en data. Een ‘open metaverse’, dat is gebouwd met ‘privacy by design’ en SSI, geeft een geweldige basis voor een wereld waar de gebruiker zelf bepaalt met wie hij/zij zijn gegevens deelt en op wat voor manier.

Niet meer voor elk onderdeel van de virtuele omgeving een account maken, waar je verplicht al jouw identiteits- en NAW-gegevens moet achterlaten. Maar 1 account die jij zelf beheert, bij je draagt en waarvan je alleen het noodzakelijke deelt.

3. Zero-knowledge proofs

Een stap verder gaan Zero-knowledge proofs (ZKP), een blockchain-oplossing waarmee je kunt bewijzen aan een andere partij dat je echt bent. Of dat je bijvoorbeeld jouw leeftijd of geslacht deelt, zonder dat je jouw identiteit prijsgeeft.

Een voorbeeld is een hypotheekverstrekking bij Rabobank of ING, die ZKP gebruiken om te verifiëren of jouw inkomen in de range zit om een bepaald hypotheekbedrag te krijgen. Zonder jouw daadwerkelijke inkomen prijs te geven. Dit principe kan uiteraard heel breed worden ingezet, in metaverse bijvoorbeeld als je een medische specialist wit spreken en bepaalde gegevens wil delen, maar jouw identiteit liever niet.

4. Non-fungible tokens

Een van de belangrijkste bijdragen van blockchain-technologie aan het metaverse, zijn de Non-fungible tokens (NFTs), waar ik ook eerder over schreef op Frankwatching. De koper van het digitale kunstwerk Beeple, die voor deze NFT $69 miljoen neerlegde, heeft inmiddels een NFT-collectie van $189 miljoen opgebouwd en wil hiermee binnen metaverse virtuele musea gaan inrichten.

Adidas heeft op Decentraland een virtuele fashionshow gehouden, waar de ontwerpen als NFT zijn geveild. Gucci heeft exclusieve virtuele tassen verkocht voor $4000 per stuk, meer dan de normale fysieke retailprijs. Rapper Travis Scott heeft met zijn concert binnen de game Fortnite 27.7 miljoen kaartjes als NFT verkocht. Stukken land op Decentraland zijn recent al voor meer dan $500.000 verkocht.

Online environments are going to be very very big. NFT real estate could one day fetch millions of dollars – Frederic Chesnais, voormalig CEO

Steeds meer bedrijven en industrieën zijn bezig met concepten binnen metaverse-omgevingen. Ik zie verschillende merken al op allerlei gave manieren inspelen op de metaverse-trend door producten te lanceren of hun branding te versterken. Accenture gaat zelfs een stap verder met het ‘Nth Floor Project’, waarmee het een metaverse aan het bouwen is voor de meer dan een half miljoen medewerkers wereldwijd. Zo kunnen deze medewerkers samenkomen.

Metaverse: kritische geluiden

Net als met veel andere technologische ontwikkelingen, wordt metaverse ook weggezet als bubbel en ten dode opgeschreven. Denk aan online gamen en Bitcoin. Ook de bedragen die worden betaald voor een virtuele Gucci-tas of een stuk virtueel land zijn koren op de molen voor criticasters. In metaverse zou juist iedereen gelijk moeten zijn en zouden de grote verschillen die we in onze hedendaagse maatschappij zien niet moeten kunnen bestaan.

Sociale netwerken zonder centrale controle en monitoring hebben helaas ook al laten zien wat ze kunnen veroorzaken. Parler en Gab zijn hier ‘goede’ voorbeelden van. De belangrijkste kritiek blijft echter dat ‘big tech’ niet te veel macht zou moeten krijgen binnen het metaverse, omdat ze al steeds meer van ons dagelijkse leven controleren. Het zijn echter wel de partijen die het bereik, het geld en de kennis hebben om een metaverse op te zetten.

Een zandbak voor nerds en innovators

We zijn het afgelopen jaar in rap tempo veel meer zaken virtueel gaan organiseren, regelen en beleven. Niet alleen de vrimibo, hele bruiloften en begrafenissen werden online georganiseerd en de fitness-industrie siddert van de massa’s sporters die de sportschool hebben ingeruild voor online lessen. Hoewel de technologie nog ver weg lijkt, gaan de ontwikkelingen ontzettend snel.

Hoewel het nu vooral nog een zandbak is voor nerds en innovators om in te spelen, zie ik in 2025 al een brede, verregaande metaverse ontstaan. Ik kijk er naar uit om dan met een goede vriend uit Singapore samen naar een virtueel concert te gaan met een biertje in de hand. En met mijn zusje een calisthenics workout te doen. Tot die tijd blijf ik mijn huidhonger stillen in de oude, vertrouwde, fysieke wereld.

See, the world is full of things more powerful than us. But if you know how to catch a ride, you can go places – Neal Stephenson

Wanneer krijgen we ons eigen, digitale identiteit? Self-Sovereign Identity komt er aan!
BlogBy dev

Wanneer krijgen we ons eigen, digitale identiteit? Self-Sovereign Identity komt er aan!

Wanneer krijgen we ons eigen, digitale identiteit? Self-Sovereign Identity komt er aan: Een rijbewijs of identiteit in de portemonnee hebben is in onze westerse maatschappij zoiets normaals. Het is iets wat iedereen standaard heeft, waardoor we er bijna niet over nadenken. Of je nu rijk of arm bent, jong of oud. Vanaf het moment dat de ouders een kind aangeven bij de Gemeente, staat de officiële identiteit in de Basisregistratie Personen en krijg je een Burgerservicenummer. Komt daar straks een digitale identiteit, ofwel een Self-Sovereign Identity voor in de plaats? In dit artikel vertel ik alle ins en outs over deze nieuwe vorm van identiteit.

Een officiële identiteit is belangrijk en noodzakelijk bij het regelen van heel veel zaken in het leven. Van het regelen van een bankrekening en verzekering, tot het verkrijgen van een lening of hypotheek. En voor toegang tot vrijwel alle overheidsdiensten en tegenwoordig zelfs gebouwen. De privacy wet- en regelgeving heeft dit alleen maar meer aangescherpt. Daardoor wordt er steeds vaker gevraagd om jezelf te legitimeren.

Gebrek aan formele identiteit en identiteitsfraude

Maar zo vanzelfsprekend is een identiteit niet; meer dan 1 miljard mensen wereldwijd hebben geen officiële identiteit. Daardoor kunnen ze dus geen bankrekening openen, bedrijf opzetten, stemmen, gezondheidszorg of een officiële baan krijgen. Een van de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties, is dat alle mensen op onze aardbol in 2030 een formele identiteit hebben. Het heeft daarvoor de ID2020 Alliance opgericht.

Maar het zijn niet alleen de mensen die geen formele identiteit hebben, die daardoor grote problemen ondervinden in hun leven. Mensen mét een formele identiteit in Westerse landen, hebben problemen met hun formele identiteit, door grootschalige fraude. In Nederland is 1 op de 10 mensen slachtoffer van identiteitsfraude, wereldwijd waren dat er vorig jaar evenveel als dat er mensen in Nederland wonen en elke twee seconden komt daar weer een slachtoffer bij. Vorig jaar was de schade voor consumenten daardoor $56 miljard.

The one vulnerability being exploited across all systems is identity.

– Edward Snowden

Een van de meest onderbelichte, maar veelbelovende zaken waar blockchaintechnologie een geweldige impact gaat hebben, is Self Sovereign Identity (SSI): een digitale identiteit. Zelf weer ‘in control’ over jouw eigen identiteit. Niet alleen fysiek, maar ook digitaal. Controle over hoe jouw persoonlijke data wordt gedeeld met andere personen en/of partijen, zodat je alleen de noodzakelijke data deelt in een transactie of interactie.

One ID to rule them all

Bedenk maar eens op hoeveel plekken jouw adresgegevens bekend zijn vanwege online winkelen. Wat als je verhuist? Wat als door een datalek jouw wachtwoord bekend wordt bij hackers? Dan update je liever alles één keer vanaf jouw ‘wallet-app’ op de telefoon, dan alle partijen stuk voor stuk langs te gaan.

Jouw identiteit op jouw eigen telefoon bewaren en bewaken is niet alleen veel makkelijker in gebruik, maar volgens onderzoeken ook veel veiliger. Het gecontroleerd delen van jouw persoonlijke data, geeft daarnaast legio kansen van onschatbare waarde rondom analyse, samenwerking en voorspellingen. Daar werden in 1985 al door de maker van een van de voorlopers van Bitcoin, David Chaum, concrete voorstellen voor gedaan, maar begint nu toch echt handen en voeten te krijgen.

Digitale identiteit (SSI) in de praktijk

Het mooiste voorbeeld van het gebruik van blockchaintechnologie binnen de SSI-beweging, blijf ik het World Food Program van de Verenigde Naties in Jordanië vinden. Waar 400.000 vluchtelingen een digitaal ID hebben gekregen op hun mobiele telefoon. Met het scannen van het oog, kan men bijvoorbeeld betalen in een winkel zonder dat daar geld aan te pas komt. Of het eigen actuele medische dossier bij een zorgverlener tevoorschijn toveren. Vluchtelingen kunnen niet worden beroofd van geld wat ze van de VN hebben gekregen. En de VN kan perfect realtime zien welke goederen ze moet bijleveren in welke winkels en het medische dossier is altijd up-to-date en nooit meer zoek.

Ook de grootste democratie ter wereld, India, werkt al met een digitaal ID op basis van biometrische gegevens: Aadhaar. Inmiddels heeft 99% van de volwassen inwoners een Aadhaar ID, wat wordt gebruikt in alle interacties met de overheid. Van het betalen van belastingen tot inschrijven voor onderwijs. De overheid wordt hiermee een stuk efficiënter en ongevoeliger voor fraude. De Wereldbank noemde het dan ook al het meest geavanceerde ID-systeem van de wereld.

Baby op de blockchain

Veel overheden werken op de achtergrond aan een digitale identiteit. Van Tanzania, waar al de eerste baby op de blockchain werd geregistreerd tot Dubai die het Indiase Aadhaar 1-1 gaat kopiëren. Het is voor de Europese Unie een van de fundamentele bouwblokken van de Europese overheden om op te gaan focussen in de komende tijd. Daar werd in 2014 al een begin mee gemaakt met de electronic IDentification, Authentication and trust Services (eIDAS)-wetgeving. Die werd vorig jaar na veel experimenten en ervaringen vanuit koploper Estland grondig hervormd en zou volgend jaar oktober écht handen en voeten moeten krijgen.

In ons eigen land doet Rabobank al sinds 2016 onderzoek naar het gebruik van SSI en zijn er geweldige startups als Tykn die kant-en-klare SSI-oplossingen aanbieden. De Dutch Blockchain Coalition en Digicampus onderzoeken sinds vorig jaar de concrete mogelijkheden voor de Nederlandse overheid.

DigiD werkt al prima als centrale ID-oplossing bij overheden. Het wachten is dus op een decentraal SSI, waarmee je ook bij bedrijven kan authenticeren. De coronapandemie heeft de urgentie van een e-ID in een stroomversnelling gebracht, vanwege het vaccinatiepaspoort. Alle Europese overheden werken zowel individueel als gezamenlijk aan SSI. Het wachten is dus op de concrete doorvertaling, zoals bij het Indiase Aadhaar.

Zorgen om privacy bij SSI

De tegenstanders geven vooral hun zorgen rondom privacy bij een digitale identiteit aan. Blockchain staat bekend om haar onveranderlijke karakter. Terwijl we in Europa binnen de AVG-wetgeving juist het ‘recht om vergeten te worden’ kennen. Iets waar het EU Blockchain Observatory momenteel haar hersenen over laat kraken. Toch wordt er in India gekeken om ook Aadhaar op de blockchain te zetten, omdat het systeem nog steeds centraal de data opslaat. Wat uiteraard voor een gigantisch veiligheidsrisico zorgt.

Daarnaast rijst de vraag; moet je het ID verplichten bij bijvoorbeeld het aanmaken van een socialmedia-profiel, zodat je nooit meer anoniem kan reageren? Fake news, haatzaaierij en gemanipuleerde verkiezingen zouden daarmee als sneeuw voor de zon kunnen verdwijnen, maar een van de meest elementaire grondrechten; vrijheid van meningsuiting, kan erdoor wel flink in het gedrang komen.

De vele hacks die we dagelijks in het nieuws voorbij zien komen, zorgen voor steeds meer druk om op korte termijn concrete stappen te gaan zetten op SSI-gebied. Het komende jaar gaat binnen de Europese Unie dan ook een interessante worden, vanwege alle concrete plannen die ontvouwd gaan worden. Net als bij nieuwe technologische ontwikkelingen zoals autonoom autorijden en de CBDC’s is de technologie al vrij ver. Het zijn juist de ethische dilemma’s en praktische implicaties die de introductie ervan nog tegenhouden. We zijn in ieder geval goed op weg. En ik kijk dan ook uit naar alle gave ontwikkelingen in de komende maanden.

Een panel modereren: van domper naar sterkste onderdeel van het event
BlogBy dev

Een panel modereren: van domper naar sterkste onderdeel van het event

Een panel modereren: van domper naar sterkste onderdeel van het event: Het zou het sterkste onderdeel van een event kunnen zijn. Helaas zuigen de meeste panels die ik bijwoon op events de energie volledig uit mij. Ze laten mij hunkeren naar een individuele spreker of pauze. De afgelopen jaren heb ik veel fysieke en online panels mogen organiseren en hosten en geef op basis daarvan mijn 7 tips.

Zowel de inhoud als de uitvoering van panels zijn vaak verre van optimaal. Panelisten die een introductie over zichzelf geven die langer duurt dan het panel algemeen, langs elkaar heen praten en vooral bezig zijn zichzelf te verkopen. Het is voor veel events een lokkertje om sponsoren over de streep te trekken, maar helaas ook echt vaak een domper in het programma.

Wat is een panel op een event?

Eerst een stap terug, wat is een panel precies? Het is een conversatie die de host heeft met meer dan 1 persoon (anders is het een interview). Als ik zelf events organiseer of inkleur, dan probeer ik altijd minstens één panel te programmeren. Het zorgt ervoor dat je over bepaalde onderwerpen niet de mening van één persoon hoort, maar van een aantal, die ook gelijk op elkaar kunnen reageren.

Als je dit goed voorbereidt (ook qua deelnemers) en modereert, kan dat tot ontzettend rijke content zorgen. Daarnaast nodigt een panel in mijn optiek ook veel meer uit tot dialoog met het publiek. Maar ook hier, als je het goed voorbereidt en faciliteert. Daarnaast merk ik ook dat experts met een complexe agenda, liever een panel voorbereiden dan een keynote en daarmee makkelijker ‘binnen te halen’ zijn.

1. Zorg voor de ‘perfect prep’

Geen tijd, of de panellisten hebben geen tijd. De twee redenen waarom een panel vaak niet wordt voorbereid. Er wordt een mail uitgestuurd waar en wanneer je er moet zijn en daar blijft het vaak bij. Terwijl een goede voorbereiding het halve werk is.

Ik verplicht alle panellisten altijd om deel te nemen aan een gezamenlijke voorbereidingscall, om samen te kijken naar:

  • Het doel van het panel, zodat iedereen weet waarom ze deelnemen.
  • De structuur van het panel, zodat er geen onverwachte verrassingen zijn. Welke onderdelen er worden behandeld, in welke volgorde.
  • Het tijdskader per onderdeel, zodat mensen hier rekening mee kunnen houden.
  • De vragen en onderwerpen voorleggen, om te kijken of er niet iets tussenzit wat ongewenst is, of juist mist.

2. Voorkom eindeloze introducties

Een ‘moment of fame’ van de panellisten, de introductie die ze over zichzelf mogen geven. Helaas resulteert het maar wat vaak in hele corporate pitches, die er voor zorgen dat er bijna geen tijd meer is voor het panel zelf.

  • Stel voor als host om zelf iedereen te introduceren, zodat je dit volledig in de hand hebt.
  • Gebruik geen slides, die leiden alleen maar af.
  • Als panellisten zichzelf willen introduceren, vertel duidelijk het kader; ‘kan jij jezelf in 1 zin/minuut introduceren’.
  • Vraag om een aantal standaardzaken voor te bereiden, wat is de concrete achtergrond van het panellid over een onderwerp? Wat heeft zij/hij recent hierover geschreven/gepubliceerd? Zodat dit niet on-spot nog moet worden bedacht.

Ook is het belangrijk om een goede introductie te geven aan het publiek zelf. Ga er niet vanuit dat iedereen alle beschrijvingen van de website of een event-app leest.

  • Geef een korte introductie over het onderwerp en vertel waarom dit belangrijk is om te bespreken.
  • Vertel wat het doel is van het panel en wat het publiek kan verwachten.

Het gaat bij de introducties om de kennis en achtergrond van een persoon, niet de persoon zelf. Dus laat je ego thuis en zorg ervoor dat het publiek niet gelijk bij de introductie al afhaakt.

3. Vermijd een ping-pong-dialoog

Het publiek weet niet wat jij als host wil bespreken met de panellisten, dus zorg voor een duidelijke rode draad in de vragen. Net als dat je dat doet bij het geven van een presentatie.

  • Probeer te raden welke antwoorden je krijgt, zodat je de vervolgvraag kunt uitdenken en toekennen aan een ander panellid.
  • Zie het panel als een pingpong-spel; je doet een goede opzet als host en bent daarna constant bezig met over en weer ‘ping-pongen’. Niet iedereen hoeft steeds te antwoorden, dus ga niet ieder keer het rijtje panelisten af om te vragen wat iedereen er van vindt.
  • Tijd is kostbaar, dus probeer te focussen op nieuwe, nog niet eerder gehoorde inzichten.
  • Begin bij elke vraaglijn met een prikkelende vraag of statement en probeer een beetje controversie in het panel te krijgen. Alleen maar na-praters en ja-knikkers zit niemand op te wachten.
  • Geef zelf geen antwoorden, dat is niet jouw rol.
  • Je hoeft het publiek niet te vertellen wat zij er van moeten denken, dus probeer reacties als ‘grappig’, ‘interessant punt’ of ‘geweldig’ te voorkomen en jezelf als host zo neutraal mogelijk op te stellen.

4. Voorkom het konijnenhol

Een goede discussie kan al snel uit de hand lopen, als je kijkt naar tijd.

  • Zorg dat je een aftelklok op het podium hebt, waar je constant kunt zien hoe lang een panel nog duurt.
  • Budgetteer van te voren hoeveel tijd je ongeveer per onderdeel kwijt wil zijn.
  • Probeer te voorkomen dat je helemaal ‘down the rabbithole’ gaat en maar 1 onderwerp bespreekt.
  • Jij bent de host, dus je mag ook netjes mensen afkappen, als er te veel spreektijd wordt genomen; “dus wat je zegt is”, “en wat vind jij daarvan” (richting een andere panellist), “maar wat is jouw stelling/vraag nu precies?”

5. Vergeet het publiek niet

Vaak nemen toeschouwers de tijd om naar een panel te komen luisteren, zodat ze ook in dialoog kunnen treden met de panellisten zelf. Maar door slecht time-management van de host zelf, verdwijnt het laatste stukje mogelijke interactie met de zaal, als sneeuw voor de zon.

  • Zet een duidelijke notificatie (wekker op telefoon?) om de strakke overgang aan te geven aan het panel en de toeschouwers, voor de mogelijkheid tot het stellen van vragen.
  • De technische mogelijkheden zijn eindeloos, dus waarom zou je niet tijdens het panel al vragen van het publiek meenemen? Je kan vragen alvast digitaal laten voorsorteren en eventueel ook upvoten. Slido en Kahoot kunnen hier geweldig bij helpen.
  • Bedenk van tevoren goed hoe je in fysieke setting de vragen wil laten stellen. Een vrijwilliger met microfoon laten rondrennen en doorgeven, kan veel kostbare tijd schelen. Een Catchbox kan dan een geweldige uitkomst zijn.

6. Weg met de ‘mannels’

Je ziet de discussie steeds vaker -terecht- op LinkedIn voorbij komen. De aversie tegen de ‘mannels’, panels met alleen maar blanke mannen op leeftijd. Let hierop bij de voorbereiding en maak het eventueel bespreekbaar met de organisatie. Zorg voor diversiteit in je panel.

Een mooi voorbeeld vind ik het ‘Patients Included’ initiatief van Lucien Engelen, dat zicht richt op patiënten laten deelnemen aan programma’s op bijeenkomsten over de zorg. Zodat daar niet alleen de medische specialisten worden gehoord, maar ook kan worden geluisterd naar de mensen waar het allemaal om gaat.

7. Een sterk einde: that’s all folks!

Een sterk einde is net zo belangrijk als een krachtige start. Zorg er voor dat je deze goed voorbereidt:

  • Geef een of meerdere duidelijke take-aways.
  • Geef geen ‘final thought’, maar liever een scherpe eindvraag voor het publiek om te overdenken.
  • Probeer het in maximaal 30 seconden af te sluiten.
  • Vergeet niet om naast het panel, ook het publiek te bedanken.

Hopelijk helpen deze tips om jouw volgende panel het hoogtepunt te maken van het programma! Laat je ego thuis en zorg ervoor dat het publiek zich kan focussen op de conversatie. Mensen hebben een natuurlijke aversie tegen hosts die zelf de show willen stelen, terwijl dat zwaartepunt ergens anders zou moeten liggen. Een krachtige conversatie is gebaseerd op goed luisteren.

NFT’s: zo maak je ze zelf & 4 knelpunten voor de toekomst
BlogBy dev

NFT’s: zo maak je ze zelf & 4 knelpunten voor de toekomst

NFT’s: zo maak je ze zelf & 4 knelpunten voor de toekomst: Gucci-schoenen, kipnuggets, chips en bier. Het kunnen ingrediënten zijn voor een stapavond van hoe wij die nog kennen voor corona. Het zijn ook allemaal producten, waarvan een Non Fungible Token (NFT) is gemaakt. Mijn vorige blog (40.000 views!) gaat over NFT’s algemeen, in dit artikel ga ik dieper in op de nieuwste ontwikkelingen op gebied van NFT’s en hoe je er zelf een kunt maken.

Het zijn niet alleen maar een paar innovatieve creatievelingen die een NFT op de markt hebben gebracht. Ook beroemdheden als Snoop Dog, Paris Hilton en Edward Snowden, en bedrijven als McDonald’s, Pringles en Lego stappen erin. Er zijn op moment van schrijven meer dan 3 miljoen items te koop en de verkopen stegen wereldwijd in de afgelopen twee maanden met 2882%. De marktplaatsen waar je een NFT kunt maken, schieten als virtuele paddenstoelen uit de grond en haalden meer dan $750 miljoen aan investeringen op in het afgelopen kwartaal. Prachtige ontwikkelingen allemaal, maar ik zie wel 4 knelpunten.

1. Tragedie van de meent

De makers die in 2014 met het oorspronkelijke idee van NFT’s kwamen, deden dit vanuit een ideologie dat technologie artiesten de controle zou moeten geven over hun eigen werk. Zo zou het makkelijker te verkopen zijn en kunnen ze hun werk beschermen tegen misbruik van anderen. Dit is in mijn optiek ook nog steeds het basisprincipe waarom veel creatievelingen hun werk op de blockchain zetten, met een NFT.

Ik vind het daarom heel gaaf om te zien hoe dj’s als Don Diablo door NFT’s nu geld verdienen door een uniek nummer te verkopen. Of hoe Nigeriaanse kunstenaars ineens een wereldwijde markt kunnen bedienen. Maar zaken als bier of het geluid van een scheet geven in mijn optiek het concept geen goede naam. Om over de rode pixel, die momenteel voor $900.000 wordt aangeboden, nog maar niet te spreken.

De waarschuwingen vliegen ons dan ook aan alle kanten om de oren van verschillende experts. En dan niet alleen met de algemene financiële waarschuwingen voor scherpe koersdalingen en daarmee verlies van inleg. NFT’s worden vastgelegd op de blockchain. Ook al is deze technologie op veel vlakken al mooi doorontwikkeld in de afgelopen jaren, NFT’s zijn nog betrekkelijk nieuw.

Garrett Hardin omschreef dit zo mooi als ‘tragedy of the commons’. Als er een gemeenschappelijke bron is waarvan iedereen een individuele prikkel heeft om deze te uit te baten, dan zal deze uiteindelijk opdrogen bij gebrek aan regelgeving of gemeenschappelijke normen. Dit zie ik nu gebeuren in NFT-land en dat maakt het vinden van het gouden ei vrijwel onmogelijk.

2. 404! Kunstwerk niet gevonden

Het aantal gevallen van mensen die ineens hun NFT kwijt zijn en een 404-melding daarvoor in de plaats krijgen, is zeer sterk toegenomen. Je bent hier als eigenaar van een NFT ook echt afhankelijk van het platform waar je de NFT hebt gekocht. Er is, net als voor cryptovaluta, nog geen duidelijke wet- en regelgeving die aangeeft wat jouw rechten zijn. Je kunt dus bij geen instantie aankloppen als een platform eruit ligt of als je zelf een fout maakt bij het digitaal opslaan van jouw NFT.

Je hoeft als digitale dief niet meer met een breekijzer in de tas naar een museum. Je kunt lekker vanuit huis een digitaal museum leegroven. Met de gekte die wereldwijd momenteel plaatsvindt op gebied van NFT’s, is het aantal meldingen van digitale roven en oplichterijen dan ook sterk toegenomen.

3. Not your keys, not your art

Net als bij cryptovaluta, wordt een NFT beheerd door een zogenaamde ‘private key’. Dit is een cryptografische sleutel van cijfers en letters. Je kunt deze sleutel, net als bij cryptovaluta, op een eigen digitale of fysieke wallet opslaan, of op laten slaan op de beurs waar je hem gekocht hebt. Bij dat laatste houdt het platform de private key in handen. Bij een recente hack van een NFT-beurs Nifty werden allemaal sleutels gestolen en naar de wallets van de hackers verplaatst. Daarmee waren de oorspronkelijke eigenaren hun NFT dan ook kwijt. De private key van de wallets van de hackers hebben de hackers alleen zelf. Deze zijn, vanwege de cryptografische achtergrond, vrijwel niet te kraken.

Het credo ‘not your keys, not your wallet’, of in deze context ‘not your art’, is hier dan ook zeer relevant. Een eigen wallet inrichten voor jouw NFT’s is echt aan te raden. Online met een browser-plugin als Metamask of offline met bijvoorbeeld een Ledger. Op de website Checkmynft kun je checken of jouw NFT veilig is opgeslagen.

4. Copyright confusion

Het werk van verschillende bekende artiesten, zoals Shakespeare, Beethoven en Charles Dickens, is na hun dood cultureel erfgoed geworden. Dit is voor iedereen vrij om te gebruiken. Ruzie tussen Duitsland en Italië over het gebruik van de opera La Bohème zorgde voor een algemene Europese richtlijn. Dit maakt van het werk van de auteur, 70 jaar na overlijden, een publiek goed. Iets wat de eigenaren van Disney en Superman lang hebben tegengehouden in de Verenigde Staten.

Bij de nieuwe, NFT-manier van het maken, verkopen en verspreiden van kunst, komt dan ook automatisch de copyright-vraag naar boven drijven. Van het digitale kunstwerk van Beeple, dat voor $69 miljoen werd verkocht, is inmiddels een website gemaakt, waarmee je met een simpele klik op de button, een nieuwe Beeple kunt genereren. Mag dat zomaar?

Ik maakte een rondgang langs verschillende advocaten in Nederland, gespecialiseerd in intellectual property- en technologierecht. Ze wijzen voornamelijk op het feit dat je bij het kopen van een kunstwerk het recht hebt om het voor persoonlijke consumptie te gebruiken of om het door te verkopen. Je koopt het eigenaarschap van het item, niet gelijk het copyright. Een NFT is niets meer dan een digitaal bewijs, een bonnetje, waarmee je de echtheid kunt bewijzen en kunt aantonen dat jij de eigenaar bent. Dat bonnetje staat op de blockchain en is daardoor niet aan te passen en transparant voor iedereen.

In principe kan de kunstenaar oneindig veel kopieën maken van het digitale kunstwerk en verkopen, met een unieke NFT eraan gekoppeld. Als koper is het dan ook echt aan te bevelen om goede due dilligence te doen bij de kunstenaar, voordat je een kunstwerk koopt. Is het een uniek werk of een kopie?

Hoe maak je zelf een NFT?

Veel creatievelingen die ik spreek en hierover pols, zijn enthousiast. Het zorgt met een paar muisklikken voor een wereldwijde afzetmarkt. En vanwege het weghalen van allerlei tussenpersonen zorgt het ook voor een grotere opbrengst voor de creatieveling zelf. Het zelf maken en te koop zetten van een NFT is daarnaast ook eenvoudig. Ik zet de stappen hieronder op een rij, en kijk ook de video voor meer uitleg.https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=7056076870111838314

Stap 1: waarom wil je een NFT maken?

Voordat je begint, raad ik aan om je eerst goed af te vragen waarom je een NFT wil maken. In mijn vorige artikel over NFT’s schreef ik over het obscene energieverbruik, wat nodig is om een NFT te maken. Dat raakt wereldwijd heel wat gevoelige snaren. Doe je het voor de lol? Of ook echt omdat je een serieuze creatie hebt die je zou willen verkopen?

Stap 2: werk het juridische kader uit

Werk ook goed het juridische kader uit. Hoe zit het nu met eigendom bij verkoop? Op het gebied van copyright, intellectueel eigendom en mogelijke royalties. Kijk goed naar de voorwaarden van het platform waar je je uploadt. Waar ga je allemaal mee akkoord?

Stap 3: kies een verkoopplatform

Het grootste verkoopplatform van NFT’s is OpenSea. Dit is gelijk ook het makkelijkst om te gebruiken, dus dat zal ik in de vervolgstappen hanteren. Je hebt hiervoor een digitale wallet nodig, waarvan Metamask de meest gebruikte is en makkelijk is toe te voegen als plugin in bijvoorbeeld Chrome of op de iPhone.

Stap 4: Koppel je wallet

Rechts bovenin op de site van OpenSea klik je op Create > Submit NFTs. Daarna koppel je jouw MetaMask-account aan OpenSea in de volgende stap.

Stap 5: Upload je kunstwerk

Als MetaMask gekoppeld is, dan krijg je het scherm My Collections te zien. Daar staat ook een grote blauwe button met Create, waarmee je net zo gemakkelijk jouw digitale kunstwerk kunt uploaden als dat je dit met een video op YouTube doet. Kwestie van het bestand uploaden, de juiste titel, beschrijving en keywords ingeven en de NFT is klaar!

Stap 6: Verifieer het werk

Je moet de NFT enkel nog verifiëren. Dat kun je doen door nogmaals op de Create-knop te klikken en in het automatisch geopende venster van MetaMask op authorize te klikken. Daarna staat de NFT live op het platform.

Het gebruik van een platform als OpenSea is gratis, dus je kunt dit proces zo vaak herhalen als je wil.

Tulpenbollen en bubbels

Tientallen miljarden basketbalkaarten werden er gedrukt in de jaren 80 in de Verenigde Staten, nadat gerespecteerde media als de Wall Street Journal en de New York Times ze als inflation hedges hadden bestempeld en miljoenen Amerikanen ze kochten als investering. Net als de internetbubbel die het decennia erna ontstond en de eerdere cryptovaluta-bubbel in 2017, knapten ze allemaal uiteindelijk door het overaanbod.

De huidige gekte zal nog wel even zo doorzetten. Gerespecteerde analisten verwachten dat de markt aan het eind van dit jaar vele miljarden waard is geworden. Inmiddels wordt er hard gewerkt aan milieuvriendelijke NFT’s en zijn er NFT-musea geopend in China, Rusland en de Verenigde Staten. De sector ontwikkelt zich zo snel, dat er elke week wel weer nieuwe ontwikkelingen zijn. Ik houd ze vol enthousiasme in de gaten.

What’s next for cryptovaluta? 6 belangrijke trends
BlogBy dev

What’s next for cryptovaluta? 6 belangrijke trends

What’s next for cryptovaluta: 6 belangrijke trends: Volle spaarpotten, negatieve rentes, wantrouwen tegen overheden en banken, maar ook enthousiasme rondom nieuwe startups, nieuwe mogelijkheden en nieuwe technologie. De hype rondom cryptovaluta wordt met de dag groter en gekker. Wat kunnen we de komende maanden verwachten? In mijn nieuwste artikel deel ik de 6 belangrijkste ontwikkelingen die impact zullen hebben op de cryptovaluta-industrie de komende zomer.

Als je alleen maar gewend bent aan euro’s in de portemonnee, dan klinken de namen van de meer dan 9600 verschillende cryptovaluta je waarschijnlijk gek in de oren. Honden, hamburgers, dracula en sperma… Je kunt het zo gek niet verzinnen of er is wel een digitale munt naar vernoemd. Het zijn niet alleen meer de early adopters die deze digitale valuta kopen. Volgens een recent onderzoek van Markteffect hebben 700.000 Nederlanders er al in geïnvesteerd en zijn 3.5 miljoen dat van plan om in de komende maanden te gaan doen. Volgens onderzoek van Mastercard ligt dat percentage wereldwijd op 40%.

Elon Musk heeft laten zien hoe sterk de sector nog te beïnvloeden is met 1 tweet. Als we uitzoomen en kijken naar de vorige bullrun in 2017, dan zagen we daar ook elke maand wel een stevige correctie van -20%, die vervolgens snel weer herstelde. Het zal dan ook zeker niet de laatste correctie zijn op de markt. Vooral omdat het de afgelopen weken weer bewezen is hoe makkelijk dat te bewerkstelligen is.

1. De ontembare stier

Na de grote crash van Bitcoin eind 2017 en de ondergang van honderden andere digitale valuta – de zogenaamde ‘altcoins’ begin 2018 – zag ik de interesse in de onderliggende blockchain technologie en valuta net zo hard dalen als de koerswaarde van de valuta zelf. De spaarzame artikelen die in de media verschenen, waren vooral negatief van aard en gericht op de mislukte experimenten van veel organisaties en de vele mythes rondom criminaliteit en energieverbruik, die duidelijk niet goed werden onderzocht en onderbouwd. Bitcoin werd ondertussen al 411 keer ‘dood’ verklaard.

Het is prachtig om te zien hoe verschillende startups en organisaties de afgelopen jaren in de luwte hebben doorgebouwd aan hun producten. Nu de bloemen weer in bloei staan, worden veel van deze producten gelanceerd en vol enthousiasme door investeerders ontvangen. De waanzinnige hoeveelheid geld die is gespaard tijdens corona, de negatieve rente en het feit dat sparen ook al niks meer opbrengt, heeft er zeker voor gezorgd dat de interesse in cryptovaluta een vogelvlucht heeft genomen. De markt is nu ontzettend ‘bullish’.

De voorspellingen van gerenommeerde instituten als Bloomberg en banken als Goldman Sachs dat de prijs van Bitcoin nog kan stijgen naar 100-150 duizend euro, versterkt dit alleen maar. De marktwaarde is in een paar maanden van $200 miljard naar $2 triljoen gestegen. Met de voorspellingen over het aantal nieuwe investeerders in cryptovaluta, zal dat zeker sterk positief effect hebben op de prijzen en marktwaarde.

2. Naar de maan… of toch niet?

De gekte zorgt helaas ook voor verschillende schaduwkanten. Tijdens de vorige bullrun in 2017/2018 schreef ik over het belang van goed je ‘due dilligence’ doen, voordat je ergens geld in een cryptovaluta steekt.

Onderzoek van Bloomberg naar de vorige bullrun toonde aan dat 75% van de achterliggende cryptovaluta-projecten regelrechte scams waren. Dit resulteerde volgens vele rapporten in miljarden euro’s schade, die de (veelal kleine) investeerders van de een op de andere dag kwijt waren en niet meer terug konden krijgen.

Ook de vele hacks van beurzen, waar de cryptovaluta worden verhandeld, zorgen ervoor dat mensen hun digitale valuta verliezen. Volgens een onderzoek van de Verenigde Naties verdiende Noord Korea al meer dan $2 miljard aan deze hacks.

Mensen zijn opzoek naar een nog redelijk onbekende munt, waarvan ze hopen dat deze zeker nog gaat ‘m00nen’ (naar de maan gaan, crypto-taal voor zeer sterk stijgen in waarde). De op een na bekendste en grootste cryptovaluta, Ethereum, was bij de startverkoop bijvoorbeeld 30 cent waard en is inmiddels al qua waarde de $3000 voorbij gegaan.

Bij de zoektocht naar deze verborgen pareltjes stuiten mensen al snel op de crypto-influencers op kanalen als Twitter en YouTube, die verschillende cryptovaluta aanprijzen met teksten als ‘going to explode’ en ‘going to the moon’. Sommigen doen dit met een goede financieel-technische onderbouwing, zoals dit ook met aandelenprijzen gebeurt, sommigen puur met een ononderbouwd verhaal, waarvan later blijkt dat ze zijn betaald door de gepromote projecten zelf.

Met de sterk toegenomen waarde van cryptovaluta, het aantal investeerders en handelsbeurzen, wordt het voor hackers en scammers steeds lucratiever om actief te zijn op de markt. Ook al nemen de beveiligingsmaatregelen toe, het wordt steeds belangrijker om als eigenaar / investeerder goed te kijken naar de beveiliging van jouw accounts en opslag van de cryptovaluta zelf. Daar wordt vaak niet aan gedacht, met alle gevolgen van dien.

3. Tulpenbollen anno 2021

Net als in 2017/2018, verwacht ik dat ook nu de bubbel op een gegeven moment weer zal barsten en de prijzen van veel cryptovaluta zeer sterk zullen dalen. Na de vorige crash daalde de totale marktwaarde in een paar maanden met 80%, wat zelfs meer was dan de ‘dot-com-crash’.

De fundamentals zijn nu wel sterker. Ik verwacht bij veel projecten dat ze niet ineens gaan verdwijnen, omdat ze al producten en diensten aanbieden en daarmee een volwaardige startup / scale-up zijn geworden. Daarnaast hebben heel veel grote bedrijven, banken en investeerders in de verschillende cryptovaluta geïnvesteerd en aangegeven dit voor lange termijn te doen. Bitcoin treasuries geeft daarin een prachtig overzicht. Alle grote banken wereldwijd zijn inmiddels ook om en bieden cryptovaluta aan hun klanten aan, of gaan dat doen: UBS, Goldman Sachs, Morgan Stanley en Deutsche bank. Nederlandse banken hebben aangegeven nog geen fan te zijn.

Verschillende cryptovaluta zijn in mijn optiek daardoor echt here to stay. Maar valuta waarvan zelfs de makers hebben aangegeven dat ze het voor de grap hebben gemaakt (zoals Dogecoin), zie ik op gegeven termijn qua waarde en aandacht weer in elkaar klappen. Er is zelfs al een ‘hondentokencategorie‘, met tokennamen als Shiba, Dogelon, Akita en Ourshib.

Bubbels zijn goed!

Zoals ik al in 2019 schreef: bubbels zijn naar mijn idee goed. Om het kaf van het koren te scheiden, de hype van iets af te halen en te focussen op échte problemen die een technologie te lijf kan gaan. Ze zorgen in rap tempo voor een bredere acceptatie, veel pr en groeigeld voor startups en budgetten voor organisaties om mee te experimenteren en door te bouwen.

Denk na voordat je investeert

Als investeerder in cryptovaluta is het ontzettend belangrijk om hier vooral zelf nuchter naar te kijken. Koop je een cryptovaluta omdat je net als in een regulier bedrijf waar je een aandeel van koopt, gelooft in de missie / visie / het product van het bedrijf? Of wil je vooral high risk high reward gokken op een sterke koersstijging? Helaas laat onderzoek zien dat 95% van de mensen die voor dat laatste kiest, zijn geld verliest.

Kijk dus nog eens goed naar jouw huidige portefeuille en eventuele toekomstige aankoopplannen, om te voorkomen dat je van een koude kermis thuiskomt de komende maanden.

4. Digitale El Dorado

Een van de grootste en snelst groeiende hypes binnen cryptovaluta en blockchain is momenteel zeker Non-Fungible Tokens (NFT’s). Steeds meer personen en organisaties omarmen de digitale kunst en collectibles. Onlangs steeg het totale handelsvolume op een dag naar het record van $1.5 miljard. Het zijn niet alleen meer de losse digitale kunstwerken, zoals Beeple, wat voor $69 miljoen werd verkocht. Op de recorddag werd voor een half miljard aan digitale items verkocht vanuit de Amerikaanse basketbalcompetitie NBA.

Traditionele financiële instituten treden nu mondjesmaat toe tot de wereld van cryptovaluta en zo zal het waarschijnlijk ook gaan met de creatieve sector. Van makers van kunst, muziek, films en boeken, tot sportclubs en game ontwikkelaars, die unieke digitale items op de blockchain zetten.

Oud-medewerkers van de twee grootste veilinghuizen in de wereld (Christie’s en Sotheby’s) hebben Lobus opgezet, waarmee het makkelijker wordt om kunstcollecties met NFT’s te managen, maar ook partieel te (ver-)kopen. Zo kun je bijvoorbeeld samen met een paar vrienden een digitaal kunstwerk aanschaffen.

Inmiddels heeft het grootste handelsplatform voor cryptovaluta in de wereld (Binance) ook aangekondigd dat zij een NFT-platform gaan opzetten. Dat zal het aantal NFT’s en de verkopen ervan nog meer doen stijgen wereldwijd. Hierdoor groeien de mogelijkheden om als cryptovaluta-investeerder te handelen in NFT’s.

5. Bitcoin bankieren

De financiële wereld wordt aan alle kanten opgeschud. De Europese richtlijn PSD2 maakt het voor grote technologiebedrijven als Google en Facebook mogelijk om de markt te betreden.

Een beetje overschaduwd door de NFT-hype, maar in mijn optiek minstens zo interessant, is Decentralized Finance (DeFi). Dit draait om decentrale financieringsinstrumenten zoals leningen, sparen en verzekeren, maar ook handel. Dezelfde producten die we dus al kennen vanuit banken en verzekeraars, maar het decentrale blockchain-karakter zorgt ervoor dat de tussenpersoon er tussenuit wordt gehaald.

Vorig jaar was deze markt een paar honderd miljoen waard, inmiddels is de totale waarde op moment van schrijven uitgegroeid tot $130 miljard, evenveel als de marktwaarde van banken als Deutsche Bank. De producten genereerden in de afgelopen maand zelfs al $250 miljoen voor de mensen die er geld in hebben gestoken.

DeFi in opkomst

De verschillende DeFi-cryptovaluta stijgen in hetzelfde tempo mee qua aantallen en waarde. De projecten groeien en ontwikkelen zich razendsnel door de gekte op de cryptovaluta-markt. Niet alleen de gratis pr, maar ook de hoeveelheid geld wat erin wordt geïnvesteerd, zorgt technologisch voor snelle, grote doorbraken.

Dat zijn niet alleen meer de losse startups. Hele ecosystemen worden gebouwd met DeFi-platformen, zoals Persistence. Waar de libertijns-anarchistische insteek van Bitcoin vooral was gericht op het overbodig maken van banken, zie je nu juist op veel vlakken een interessante samensmelting tussen de traditionele financiële instellingen (CeFi, Centralized Finance) en DeFi. Vanuit de European Payment Council is het project Spunta gekomen, een grote groep banken heeft project Marco Polo opgezet en een grote groep verzekeraars B3i. Het recentste hoogtepunt was de stap van de Europese Investeringsbank, die 100 miljoen ophaalde met een obligatie op het Ethereum-netwerk.

ING heeft in een recent rapport (pdf) aangegeven dat zij DeFi interessanter vinden dan Bitcoin. Een grote stap in de samensmelting van traditionele instituties en deze nieuwe decentrale varianten en een startpunt voor een waanzinnige ontwikkeling rondom digitale valuta.6.

Crypto Catch22

Het is een interessant spanningsveld om met voor- en tegenstanders van cryptovaluta van gedachten te wisselen over regulatie versus innovatie. Overheden zijn op allerlei vlakken bezig om innovatie te stimuleren, startups te faciliteren en een vestigingsklimaat te organiseren, zodat bedrijven graag in ons land gaan ondernemen. Aan de andere kant heeft de overheid als een van haar kerntaken het beschermen van burgers in de breedste zin van het woord.

Huidige beleid te streng

Media staan deze dagen bol van de artikelen over manipulatie binnen de cryptovalutamarkt en het onbegrip rondom het missen van de juiste regulatie. Nadat de Europese Unie aankondigde cryptovaluta toe te staan, wilde Nederland koploper en voorbeeld worden qua wet- en regelgeving op dat gebied. Helaas zijn door die strenge wet- en regelgeving al veel bedrijven gestopt of verhuisd naar een ander land.

Nu ben ik grote voorstander van het opzetten van een goed juridisch kader op het vlak van cryptovaluta. Maar als dat innovatie in de weg staat of zelfs wegjaagt, dan krijg ik mijn twijfels daarbij. Een recente rechtelijke uitspraak tussen De Nederlandse Bank en een handelaar in cryptovaluta bevestigde ook dat het huidige beleid te streng is.

Internationale samenwerking nodig

De recente beursgang van het cryptovalutabedrijf Coinbase is een belangrijke stap geweest voor de sector, aangezien het bedrijf vanaf begin af aan heeft aangegeven met de wetgevers samen te werken aan een gezond functionerende sector. Met de omvang van en zeer grote handelsvolumes die er nu plaatsvinden binnen de sector, kunnen overheden ook niet meer achterover zitten en toekijken. Daar is wel internationale samenwerking voor nodig. Als het mensen moeilijk wordt gemaakt om in Nederland Bitcoin te kopen, dan zijn ze met 1 klik bij een handelsplatform gevestigd op Malta, waar ze wel alle vrijheden hebben.

Het meest recente Crypto Crime Report van Chainalysis (het grootste blockchainanalyse-bedrijf ter wereld) laat zien dat minder dan 0.3% van de cryptovaluta-transacties ‘verdacht’ zijn en dat dit percentage constant blijft dalen. Iets wat oud CIA-directeur Michael Morell ook onderschrijft (pdf). Overheden zetten nog steeds vol in op de zogenaamde ‘Know Your Customer’ en ‘Anti Money Laundering’ wet- en regelgevingen, ook al is breeduit bekend dat deze niet effectief zijn.

Overheden reageren totaal verschillend

We zien overheden momenteel totaal verschillend reageren. India wil net als Turkije cryptovaluta verbieden. China loopt daar aantegen voorop met de ontwikkeling van de eigen Central Bank Digital Currency, de meeste blockchain-patenten wereldwijd. En recent was er ook de uitspraak vanuit de centrale bank, dat Bitcoin een ‘alternatieve investering is’. Ook al zorgt het volgens de regering voor ‘blackouts’ van stroom, blijft Iran het ‘minen’ van cryptovaluta zoals Bitcoin stimuleren.

We hebben de afgelopen jaren gezien hoe veel bedrijven zijn ontstaan en gegroeid, ondanks de steeds strengere wetgeving. Van Uber en Airbnb tot Google en AliBaba. Ook binnen cryptovaluta verwacht ik de komende maanden dat wet- en regelgeving zijn impact gaat hebben op de dienstverlening. Belangrijke stappen om de sector volwassener te maken en daarmee ook beter bereikbaar voor het grote publiek.

Meer dan een munt

Door de focus van veel media op de prijzen van cryptovaluta vergeten we in mijn optiek bijna waar alle innovatie om draait: de gave producten en diensten die worden ontwikkeld.

  • Als eerste Nederlandse voetbalclub bracht het Limburgse Fortuna Sittard een eigen fan token uit. Fans kunnen hiermee op allerlei manieren beter betrokken raken bij de club.
  • Adam Curry biedt met zijn ‘Podcast 2.0’ model luisteraars van podcasts de mogelijkheid om per geluisterde minuut de maker te bedanken / belonen met Bitcoin.
  • In Heerlen worden burgers beloond voor vrijwilligerswerk met cryptovaluta.
  • Facebook bouwt druk door aan zijn eigen digitale munt ‘DIEM’ en is daarvoor in zee gegaan met een bedrijf dat de uitgifte van de munten gaat bewerkstelligen.

Er komen dagelijks nieuwe ontwikkelingen bij, gevoed door de grote nieuwe hoeveelheid innovatiegeld dat momenteel de sector in wordt gepompt.

The new, the next, the never heard off

Steve Jobs wilde met de introductie van de iPhone vooral een gave telefoon op de markt zetten. Niemand had destijds kunnen verzinnen dat we anno 2021 meer dan 4 uur per dag met het apparaat zouden werken, met applicaties als Instagram, Uber en Google Maps.

Datzelfde is het geval met cryptovaluta: we kunnen alleen maar dromen over wat de volgende stappen zullen zijn. Ethereum begon als ‘supercomputer van de wereld’ met zogenaamde ‘smart contracts’, maar is inmiddels ook het fundament geworden voor de hele DeFi- en NFT-wereld. Het wachten is op de nieuwste, briljante uitvinding. Een ding is zeker: crypto is here to stay.

Dit artikel is geen financieel advies en moet ook niet zo worden gezien. Het is mijn mening en moet enkel worden gezien vanuit een informatieve insteek. Doe je eigen onderzoek voordat je in cryptovaluta investeert.

Wanneer krijgen we een digitale Euro (CBDC)?
BlogBy dev

Wanneer krijgen we een digitale Euro (CBDC)?

Wanneer krijgen we een digitWanneer krijgen we een digitale Euro (CBDC)? Terwijl wereldwijd nog dagelijks keihard wordt gevochten om het corona-virus onder controle te krijgen, speelt er op de achtergrond een andere, ‘koude oorlog’, namelijk die van de toekomst van ons geld; de zogenaamde Central Bank Digital Currencies (CBDC). Digitaal bankgeld is niks nieuws; wereldwijd is nog maar 8% van het gebruikte geld cash en de rest digitaal en in sommige Europese landen is dat zelfs minder dan 1%. Het grote verschil met CBDCs, is dat het geld wordt beheerd door een overheid en niet een commerciële bank. De revolutie rondom cryptovaluta en de onderliggende blockchain technologie heeft deze discussie op gang gebracht, maar is het afgelopen jaar in een grote sneltreinvaart gekomen door Facebook’s Diem (voorheen Libra) project en de aankondiging dat China in een vergevorderd stadium is met de ontwikkeling van een eigen CBDC. Wat is een CBDC, waarvoor worden ze gebruikt en wat kunnen verwachten? In deze blog vind je alle informatie

Het gaat volgens experts de grootste verandering in het wereldwijde financiële systeem worden, na Bretton Woods. Waar in de beginjaren van Bitcoin en blockchain de technologie nog werd weggewuifd als ‘crimineel’ en ‘onnodig’, is de afgelopen jaren de discussie helemaal omgeslagen en zijn inmiddels de meeste landen en economische regio’s, begonnen met de ontwikkeling van een eigen digitale munt. Volgens onderzoek van de ‘bank der banken’, de Bank of International Settlements (BIS), zijn inmiddels tientallen centrale banken hiermee bezig, die 80% van de wereldbevolking en 90% van de economische activiteit wereldwijd vertegenwoordigen en zal in de komende 3 jaar 20% van de wereldbevolking toegang hiertoe hebben.

“The euro belongs to Europeans and we are its guardian. We should be prepared to issue a digital euro, should the need arise.” Christine Lagarde, President of the ECB

Naast de aankondigingen van Facebook en China rondom haar eigen digitale munten, heeft corona de discussie nog een extra zetje gegeven, volgens de Europese Centrale Bank (ECB). Maar het is niet alleen de druk van andere overheden, technologie bedrijven en sterke afname van het gebruik van cash geld; volgens De Nederlandse Bank kan er ook heel goed monetair beleid mee worden doorgevoerd, zoals hervormingen rondom de schulden en een mogelijk basisinkomen. Volgens de Russische Centrale bank is hun digitale roebel vooral bedoeld om de macht over het geld weer terug te leggen bij de burger en de Chinese Centrale Bank heeft aangegeven dat het geen concurrent gaat worden van bestaande betaalapps.

De belangrijkste reden voor veel centrale banken, om een eigen CBDC te ontwikkelen, blijven de risico’s die commerciële banken, zoals ING en de Rabobank nemen. Volgens een recent rapport van de Wetenschappelijke Raad van de Regering, is 10 jaar na de kredietcrisis, het commerciële bankwezen nog steeds kwetsbaar voor grote klappen. Vooral met het oog op de gevolgen van corona en de risico’s die de banken nog steeds nemen, willen centrale banken meer controle op de geldstromen. Nu het cashgeld, wat zij zelf beheren, sterk afneemt en de invloed van techbedrijven op de financiele sector sterk toeneemt, is het opzetten van een eigen digitale munt daarin een logische stap.

Hoe een digitale Euro er uit kan komen te zien, wordt mooi zichtbaar door de eerste CBDC die recent werd gelanceerd op de Bahama’s, de Sand Dollar en de vele openbare experimenten met Chinese CBDC, de DCEP. Er wordt door veel experts koortsachtig gekeken naar de experimenten in China, die naar verluid de munt tijdens de Olympische Winterspelen van 2022, die in het land gehouden worden, wereldwijd zal introduceren. Het land maakte de eerste bankbiljetten in onze wereldwijde geschiedenis en ziet inmiddels 90% van alle betalingen via de populaire apps WeChat en Alipay gaan, qua grootte evenveel geld als dat er wereldwijd met de Visa en Mastercard creditcards wereldwijd wordt afgerekend.

De totalitaristische staat

Het is volgens de overheid niet alleen een reactie op Libra, maar vooral bedoeld om allerlei lagen in betalingen weg te halen en daarmee corruptie te voorkomen, beter armoede te bestrijden en volgens veel experts ook om veel strakker te controleren waar het geld naar toe gaat. Dit is ook gelijk de grootste angst van inwoners van Europa, blijkt uit een recent onderzoek van de ECB. De Chinese overheid gaat al heel ver met de controle op haar burgers, door de meer dan 100 miljoen camera’s die in het land hangen, het ‘social credit’ systeem en de ontelbare algoritmen die automatisch bepalen op big data of je een crimineel bent of niet.

Als het met deze informatie en macht over het geld, ook nog eens kan bepalen (door dit te programmeren in de code) of en waar burgers het geld aan mogen besteden, dan ontneem je een significant groot gedeelte van de vrijheid weg. Stel je voor, dat een overheid programmeert dat je wel geld aan huur en gezond eten mag spenderen, maar niet aan fast-food, sigaretten of porno. Of nog erger; omdat algoritmes denken dat jij je bezighoud met criminele activiteiten, je digitale portemonnee helemaal wordt geblokkeerd. Door het ‘social credit’ systeem, mogen nu al 23 miljoen Chinezen het land niet meer uitreizen, omdat hun score te laag is.

Helikoptergeld

Ook al zijn de meeste Chinezen nog niet zo enthousiast over de Chinese DCEP, de overheid wist op een heel slimme manier haar burgers zo ver te krijgen om een digitale wallet aan te maken. Iedereen die namelijk een wallet had geinstalleerd op zijn telefoon, kreeg hierop de digitale munt gestort. ‘Gratis geld voor iedereen’, zou historicus Rutger Bregman zeggen. De adoptie van deze munt kan dan ook wel eens heel snel gaan. Afrikaanse landen worden al voorbereid op het gebruik van de munt in de handel die zij voeren met China en de nieuwste modellen telefoons van Huawei bevatten al een DCEP-app. Zakenbank Goldman Sachs verwacht dat de DCEP over 10 jaar door minstens 1 miljard gebruikers zal worden gebruikt en een kleine 20% van alle betalingen in China zal faciliteren.

“We need to make sure that our currency is fit for the future. Inaction is not an option.” Fabio Panetta, bestuurslid Europese Centrale Bank

Achter de schermen wordt er in Europa ook al hard gewerkt aan een eigen ‘digitale Euro’. Europese ministers van financien, zoals de Duitse Olaf Scholtz, hebben er op aangedrongen om alles op alles te zetten, om zo snel mogelijk een ‘antwoord’ te hebben op de Chinese plannen. Verschillende Europese landen zijn zelf ook al aan het experimenteren, zoals in Italië, Oekraïne en Nederland zegt zelfs een voortrekkersrol hierin te willen spelen. De Europese Centrale bank heeft in een recent rapport aangegeven pas in de zomer van dit jaar, definitief te beslissen of het een eigen digitale Euro wil gaan uitgeven en haar president, Christine Lagarde, gaf recent aan dat áls de ECB hiertoe besluit, het nog zeker tot 2025 zal duren voordat deze er ook daadwerkelijk is.

“Hopelijk ziet Europa dit als een wake-up call” – Wim Boonstra, econoom Rabobank 

Het Amerikaanse Kodak momentje

 Ook aan de andere kant van de oceaan, woed een felle discussie over een digitale Dollar. Het hoofd van de Amerikaanse bank heeft hier de discussie opgelaaid met de uitspraak “we do think it is more important to get it right than to be first and getting it right”. Experts wijzen echter op het ‘first mover advantage’ wat China gaat hebben op het wereldwijde financiële toneel, met alle gevolgen van dien. De Chinese overheid heeft al wel aangegeven graag samen te werken met andere centrale banken wereldwijd, maar met de eerder genoemde, verregaande functionaliteiten die de DCEP zal hebben, wordt hier wereldwijd vooral angstig in plaats van enthousiast naar gekeken.

Er zijn nog heel veel haken en ogen, waaraan moet worden gewerkt, voordat dergelijke munten op het wereldtoneel kunnen verschijnen, in mijn optiek. Hoe centraler de macht over een dergelijke munt, hoe makkelijker te hacken. Maar ook de informele economie, waar 60% van alle banen wereldwijd in fungeren en in de knel komen met overheids gereguleerd geld. Ook zet het Internationaal Monetair Fonds nog steeds vraagtekens bij de monetaire stabiliteit, die kan worden aangetast door het uitgeven van eigen munten door centrale banken. De snelheid waarmee de ontwikkelingen momenteel gaan op het wereldtoneel zijn enerzijds fascinerend, maar ook beangstigend, als je de verwachte gevolgen van machtsverschuivingen ziet. Het komende jaar gaat dan ook een zeer interessant en belangrijk jaar worden voor het wereldwijde financiële systeem.  

Blik op blockchain: 4 obstakels & ontwikkelingen
BlogBy dev

Blik op blockchain: 4 obstakels & ontwikkelingen

Blik op blockchain: 4 obstakels & ontwikkelingen: Het zou overheden omverwerpen en banken overbodig maken. Libertijnen en anarchisten zagen blockchain-technologie als hét middel om beide instituten van hun macht te ontdoen. Het is dan ook erg interessant om te zien dat juist banken en overheden nu zo proactief experimenteren. En de technologie implementeren binnen hun gelederen. Enerzijds zien we momenteel hoe blockchain-technologie prachtig wordt ingezet tijdens de coronacrisis, anderzijds zien we prachtige blockchain-bedrijven omvallen door diezelfde crisis. Wat staat ons de komende tijd te wachten? In deze blog de 4 belangrijkste ontwikkelingen.

Waar ik vorig jaar schreef dat veel organisaties nog zochten naar een succesvolle businesscase, zien we dat in het afgelopen jaar blockchain van buzzword in business opportunity is veranderd. Een groot onderzoek van Deloitte laat zien dat 82% van de organisaties geld besteedt aan de technologie en een kleine 90% een businesscase ziet. De helft ziet het zelfs als een van de top 5 prioriteit. En het aantal succesvolle implementaties in een jaar tijd is verdubbeld. Onderwijsinstituten bundelen hun krachten en bieden massaal opleidingen aan. MKB’s worden ondersteunt door de Europese Unie in het experimenteren met de technologie en tientallen start-ups in Nederland bouwen aan gave blockchain-oplossingen.

Blockchain heeft zich duidelijk bewezen, maar is er nog veel werk aan de winkel. – Staatssecretaris Mona Keijzer

Centrale Banken en hun digitale valuta

Overheden hadden in het begin van het ontstaan van Bitcoin en de onderliggende blockchain-technologie goede redenen om huiverig te zijn. Onderzoek van Oxford laat zien dat in de beginjaren de helft van de Bitcoin-betalingen kan worden gelinkt aan illegale activiteiten. Meer dan 75% van de blockchain-start-ups die tijdens de hype ontstonden, bleken regelrechte scams te zijn. Hierdoor verloren investeerders (vaak consumenten) hun geld. Doordat er geen regelgeving beschikbaar was, werd er voor miljarden dollars geld witgewassen via digitale valuta.

Maar door de bekendmaking van het Libra project, geïnitieerd door Facebook, en de grote ommezwaai van de Chinese overheid op blockchain-gebied (van verbieden naar omarmen) zijn digitale valuta snel uit een verdomhoekje gehaald en op de prioriteitenlijst gezet door veel centrale banken.

Een digitale euro was altijd vloeken in de kerk. Tot Mark Zuckerberg zich ermee ging bemoeien. – De Correspondent

Waar Facebook recent hard is teruggefloten met haar Libra project door overheden wereldwijd, zijn overheden in sneltreinvaart hun eigen digitale valuta gaan ontwerpen. China heeft zelfs al verschillende testen succesvol afgerond. Naast een ‘antwoord’ op Libra, worden vooral de verkapte basisinkomens die landen als Spanje en de Verenigde Staten aan haar bevolking distribueren, gezien als moverende reden voor overheden om extra snel digitale munteenheden te introduceren.

Machtsverschuiving

Het Chinese DCEP-project is momenteel niet alleen het verst ontwikkeld van alle zogenaamde ‘Central Bank Digital Currencies’, maar zorgt ook voor weer een machtsverschuiving op het wereldwijde geopolitieke vlak van de Verenigde Staten naar China. Tegenlicht besteedde hier eerder aandacht aan in ‘De Chinese Dollar‘ en voorspelde de Chinese Renminbi de Amerikaanse Dollar gaat vervangen als wereldreserve munt. Een gamechanger, die wereldwijd voor een grote financiële aardschok zal zorgen.

Het blijft uiteraard wel bijzonder dat een technologie die is ontworpen om digitaal geld mogelijk te maken zonder tussenkomst van overheden, juist nu door overheden wordt gebruikt om controle te krijgen hierop.

Decentrale financieringen

Het zijn niet alleen overheden die voor innovatie zorgen op financieel vlak. Een snel opkomende trend in blockchain land is ‘Decentralized Finance‘. Dit is het ecosysteem van financiële applicaties dat wordt gebouwd op blockchain-technologie. Dit komt er simpelweg op neer dat je allerlei financiële producten kunt afsluiten en zelf kunt aanbieden, zonder tussenpersoon. Denk aan leningen, hypotheken en verzekeringen.

Waar digitale valuta zoals Bitcoin in beginsel bekendheid kregen door het ‘peer-to-peer’ betalen, zorgt DeFi ervoor dat deze financiële producten ‘peer-to-peer’ mogelijk worden gemaakt. Geen negatieve bankrente betalen, maar

  • gewoon spaarrente krijgen via bedrijven als Voluto,
  • direct geld lenen aan een andere consument via Compound,
  • een ‘eerlijke’ verzekering afsluiten via Etherisc of
  • een goedkope hypotheek afsluiten via Liquid.

Het zijn een paar voorbeelden van gave, werkende DeFi-oplossingen, waarvan er elke dag weer nieuwe bijkomen. Inmiddels gaat er al een bescheiden $2 miljard in om en maken een half miljoen mensen gebruik van de verschillende platformen. En dit neemt momenteel exponentieel toe. Zowel het sterk afnemende vertrouwen in geld, vanwege het geprint van triljoenen Dollars en Euro’s uit het niets door overheden, en de geweldige mogelijkheden op gebied van remittance payments voor ontwikkelingslanden, kan die exponentiële groei de komende tijd nog wel eens verder stimuleren.

We always overestimate the change that will occur in the next two years and underestimate the change that will occur in the next ten. – Bill Gates

De onderwijskloof

Om als innovatieve technologie constant te blijven ontwikkelen, stappen te blijven maken en impact te hebben, is onderwijs waanzinnig belangrijk. Onder andere voor het opleiden van nieuwe experts. Maar ook voor het constant updaten van professionals en om het voor een breder publiek begrijpelijk te maken. Denk aan gebruikers en investeerders. Dit is een van de grootste zorgenkindjes van de technologie.

Recent onderzoek van Nyenrode laat zien dat 7 op de 8 Nederlandse executives aangeeft dat het kennisniveau zeer matig is. Onderzoek onder investeerders laat daarnaast zien dat hun matige kennisniveau grote investeringen momenteel tegenhoudt. Er is ook een grote mismatch op gebied van blockchain-experts, wat volgens onderzoek een van de grootste obstakels is voor executives om volgende stappen te nemen.Lees ook: Blockchain is niet levensvatbaar

Hoewel het grootste freelancingplatform wereldwijd, UpWork, het aangeboden aantal mensen met blockchain-skills met een 6000% zag toenemen in het afgelopen jaar, is volgens blockchain dit jaar volgens LinkedIn nog steeds veruit de meestgevraagde skill van bedrijven. Tientallen universiteiten en andere onderwijsinstituten in Nederland en wereldwijd bieden inmiddels blockchain-opleidingen aan en de eerste paar studenten studeren af. Grote bedrijven uit de industrie, zoals Binance en Tezos, zetten hun eigen online ‘universiteiten’ op. Dit doen ze om het onderwijsproces nog meer te ondersteunen en te versnellen. De kloof tussen vraag en aanbod zal echter nog wel even blijven.

Het pacing problem

Het allergrootste obstakel van organisaties om iets met de technologie te doen, is de wet- en regelgeving. Er is een ‘pacing problem‘ ontstaan, omdat de technologie zo snel is doorontwikkeld dat wetgevers dit simpelweg niet kunnen bijhouden. En dit komt niet alleen doordat wetgevers nu eenmaal tijd nodig hebben en nemen om wetgeving te maken. Door de vele, grote, wereldwijde schandalen in de afgelopen jaren zijn door de verschillende tegenreacties vanuit overheden ook barrières opgeworpen. Dit is natuurlijk ongunstig voor de ontwikkeling van de technologie.

We zagen dit bij de grote privacyschandalen rondom de techbedrijven. En de opvolgende GDPR-wetgeving die bij de lancering gelijk alweer outdated was op gebied van blockchain-technologie. Maar ook de ‘move fast and break things’-gedachte van bedrijven als Facebook, Amazon en Google rondom design processen van haar producten en diensten, wordt door veel overheden momenteel op grote schaal beteugeld.

Ook bijzonder veel oude wetgevingen, die vooral in het voordeel werken van traditionele industrieën en niet in dat van nieuwe technologieën, werken hierin niet mee. Gelukkig zijn er vele nieuwe wet- en regelgevingen aangekondigd. Deze nieuwe regels zullen op verschillende vlakken de ouderwetse regels voor papier en post gaan vervangen voor bits en bytes.

Enthousiasme uit alle hoeken van de wereld

Elke dag weer komen er nieuwe experts, start-ups, organisaties en andere enthousiastelingen met de meest geweldige oplossingen, doorbraken en verbeteringen op gebied van blockchain-technologie. Van beveiliging tot snelheid, van schaalbaarheid tot duurzaamheid en praktische businessmodellen. De technologie ontvangt steeds meer enthousiasme uit alle hoeken van de wereld. Maar blockchain heeft ook nog een lange weg te gaan wat betreft verdere doorontwikkeling en volwassen worden.

De komende tijd wordt interessant vanwege de lancering van vele initiatieven, producten, diensten en andere aanverwante elementen. Deze volg ik vol enthousiasme op de voet!

Cryptovaluta: de 5 belangrijkste ontwikkelingen voor 2021
BlogBy dev

Cryptovaluta: de 5 belangrijkste ontwikkelingen voor 2021

Cryptovaluta: de 5 belangrijkste ontwikkelingen voor 2021: Het beste jaar ooit en een katalysator voor heel veel meer moois, wat er komend jaar gaat aankomen. De Bitcoin prijs ging naar een ‘all time high’ en in zijn kielzog de vele ‘altcoins’, veel grote en gevestigde stapten in en de verschillende grote projecten, zoals Ethereum, staan op het punt om grote doorbraken te lanceren. Ook komend jaar beloofd dan ook een jaar als nooit tevoren te worden. In deze blog de 5 belangrijkste ontwikkelingen waar ik naar uit kijk.

Eerst even terugblikken

Ook al wordt vaak gezegd dat een dag in de cryptowereld, een jaar in een mensenleven is, zijn de voorspellingen die ik het afgelopen jaar deed, allemaal uitgekomen. De ‘halving’, de halvering van de beloning van de ‘miners’ van het blockchainnetwerk van Bitcoin, in mei zelf niet tot grote koersstijgingen zou leiden, maar daarna wel. We zagen de Bitcoin prijs in maart dippen onder de $4000 en in de loop van het jaar de prijs steeds meer stijgen en uiteindelijk het oude record overtreffen van bijna $20.000. De verschillende crypto-startups hebben het afgelopen jaar ook naar verwachting hard doorgewerkt en komen elke week weer met grote onthullingen. Het gebruik van cryptovaluta is wereldwijd exponentieel toegenomen met inmiddels meer dan 100 miljoen gebruikers en op een gegeven moment werden er afgelopen jaar 25.000 Bitcoin ‘wallets’ (digitale portemonnee) gemaakt in 1 uur tijd. Ook al is er geen pijl op te trekken wat de ‘mother of all coins’ Bitcoin gaat doen qua prijs; de voorspellingen lopen uiteen van 0 naar 1 miljoen Dollar, voed de enorme ‘wall of money’ die wordt gecreerd door overheden wereldwijd om de corona-crisis tegen te gaan, de beweging van veel investeerders naar cryptovaluta.

Whales are on their way

Waar in de vorige grote ‘run’ in 2017, vooral de kleinere retailbeleggers cryptovaluta kochten, was het de afgelopen maanden de beurt aan de ‘grote jongens’. Microstrategy kocht voor een half miljard dollar aan Bitcoin en hun CEO privé voor een kwart, betaalbedrijf Square stak er $50 miljoen in en Paypal kocht 70% van alle nieuw gemaakte (geminede) Bitcoins in de afgelopen maand. Het hoofd investeringen van Blackrock, de grootste investeerder ter wereld, gaf aan dat hij Bitcoin niet meer ziet verdwijnen en zelfs goud op den duur ziet verdwijnen. Dat het niet alleen woorden zijn, maar ook daden, blijkt uit cijfers van bijvoorbeeld Coinbase, wat onder andere ‘crypto custody’ aanbied; het veilig opslaan van cryptovaluta en in een paar maanden tijd hun digitale opslag in waarde zag stijgen van 6 naar 20 miljard dollar zag stijgen.

Het leuke van blockchain en vooral de Bitcoin blockchain, is dat de transacties allemaal openbaar zijn. Daarop kan je hele gave data analyses doen, bijvoorbeeld van de grote investeerders, de ‘whales’ genoemd. Een mooie grafische analyse laat zien dat de grote Bitcoin ‘wallets’ met een omvang van meer dan 1000 Bitcoin (waarde van 20 miljoen euro of meer) razend snel is gestegen en dat deze eigenaren de Bitcoins ook vasthouden en niet verkopen.

De stier is net op dreef

Na twee jaren van de zogenaamde ‘bearmarket’ in cryptovaluta, een lange periode met dalende prijzen, is de ‘bullmarket’ eindelijk aangebroken. De totale omvang van de markt is sinds maart met $500 miljard gestegen en er lijkt maar geen einde aan te komen. Waar de recente koersstijging vooral wordt toegedicht aan de grotere investeerders, is het wachten nu weer op de kleinere retailbeleggers. Bitcoin staat weer voorpagina op de Telegraaf en NU.nl, het aantal zoekopdrachten rondom ‘bitcoin prijs’ is nog nooit zo hoog geweest en het wordt steeds makkelijker gemaakt om cryptovaluta te kopen. Paypal maakte bekend dat haar 300 miljoen gebruikers nu ook cryptovaluta konden gaan kopen, verkopen en bewaren, wat inmiddels 20% van de gebruikers in de Verenigde Staten al heeft gedaan. Met de recente goedkeuring van de Nederlandse bank van een handvol grote Nederlandse cryptovaluta beurzen zoals Coinmerce, zal het ook niet lang meer duren voordat ik weer ‘Bitcoin’ in de rij bij de Albert Heijn of bij de kapper ga horen.

Niet alleen Bitcoin, ook andere cryptovaluta, de zogenaamde ‘altcoins’ zijn waanzinnig in waarde gestegen en van sommigen is de prijs in korte tijd zelfs verdubbeld of verdrievoudigd. Een bekend patroon; in de afgelopen jaren steeds Bitcoin eerst, waarna de altcoins vervolgens exponentieel volgden. Vooral veelbelovende projecten, zoals Ethereum (wat), Chainlink (wat ) en Polkadot (wat ) waren hierin populair.

Grote updates van de grote jongens

De populariteit van de verschillende cryptovaluta, komt mede door de grote ontwikkelingen die zich in de afgelopen tijd hebben afgespeeld en in de nabije toekomst worden gelanceerd. Ethereum, wat qua marktwaarde de tweede cryptovaluta is, is na jaren voorbereiding, begonnen met de lancering van de omvangrijke 2.0 versie van haar netwerk. Een waanzinnige sprong vooruit, vanwege de nieuwe manier van het valideren van transacties, die het netwerk in een klap waanzinnig veel sneller, stabieler en goedkoper maakt. Omdat het netwerk steeds meer wordt gebruikt om zogenaamde ‘smart contracts’ op te bouwen en draaien, maar ook DeFi (decentrale financieringen, waar ik eerder over schreef) zogenaamde ‘DApps’ (decentrale applicaties) en ‘DAOs’ (decentrale organisaties), wordt het ook wel de ‘supercomputer van de wereld’ genoemd en gooit het hoge ogen bij steeds meer investeerders.

Ook al is er nooit meer wat van de mysterieuze Bitcoin oprichter of oprichters Satoshi Nakamoto gehoord, duizenden enthousiastelingen zijn nog dagelijks bezig met het verder ontwikkelen van de code van deze baanbrekende cryptovaluta. Problemen waar Bitcoin al langer mee worstelt; schaalbaarheid en privacy, worden op korte termijn aangepakt met de grote updates Taproot en Schnorr. Een ander ‘top 10 project’, Cardano, een van de grootste concurrenten van Ethereum, komt met de grote ‘Govuen’ update, die nog sterker inzet op decentralisatie en allerlei functionaliteiten beschikbaar maakt voor bedrijven, zoals ‘smart contracts’ en ‘DApps’. NEO gaat met haar 3.0 update de grote ambities waarmaken, om een dusdanig schaalbare blockchain te maken, dat de transactiesnelheid op het niveau komt van dat van reguliere banken.

CryptoCrime neemt toe

Veel geld trekt helaas ook verkeerde mensen aan; criminelen hebben de virtuele weg inmiddels ook goed gevonden en ook het afgelopen jaar werd er voor miljarden aan cryptovaluta gestolen. Recent nog $150 miljoen bij de grote handelsbeurs KuCoin. Volgens de Verenigde Naties zijn dit niet alleen zelfstandig opererende boeven, maar zelfs de regering van Noord-Korea, de inmiddels naar schatting $2 miljard heeft gestolen, voornamelijk om kernwapens mee te ontwikkelen. Helaas verwacht cybersecurity expert Kasparsky ook in het komende jaar een stijgende aandacht van criminelen voor cryptovaluta. Vooral de nieuwere ‘DeFi’ projecten, die vaak te snel groeien om de veiligheid te kunnen blijven garanderen, vallen hieraan ten prooi, zoals dit recent nog gebeurde met Balancer, Akropolis en Opyn.

Dát cryptovaluta enkel voor terroristen en criminelen is, werd recent ook nog eens ontkracht door een directielid van Chainalysis, het grootste crypto-data analyse bedrijf ter wereld, op een blockchain event wat ik recent organiseerde in Amsterdam. Hoewel er steeds meer ‘ransomware’ aanvallen plaatsvinden waar cryptovaluta voor wordt geëist door de criminelen, is het aantal criminele transacties ver onder de 1% gedaald en geven opsporingsinstanties zoals de FBI en Nederlandse Politie zelfs toe dat cryptovaluta hen geweldig in staat stelt om crimineel geld te volgen.

De overheid is aan zet

Ook al wordt de industrie steeds meer volwassen, er gebeuren ook nog heel veel zaken die absoluut niet door de beugel kunnen, zoals het kunstmatig oppompen van prijzen. Door het ‘pacing’ probleem, lopen overheden altijd achter de feiten aan met het opstellen en implementeren van wet- en regelgeving, door de snelle ontwikkelingen van bepaalde technologieën.

De strenge Nederlandse wetgeving, heeft ervoor gezorgd dat verschillende Nederlandse cryptovalutabeurzen inmiddels zijn geregistreerd bij en onder toezicht staan van De Nederlandse Bank. Maar veel van de grootste beurzen wereldwijd, zoals Binance en Bitmex ontlopen deze dans, door zich te vestigen in belasting- en wetgevingsparadijzen als de Kaayman Eilanden en Sechellen.

De CEO van Paypal, Dan Schulman, die zoals ik eerder al schreef in deze blog, het mogelijk heeft gemaakt voor klanten om cryptovaluta te kopen, verkopen en houden, heeft de industrie dan ook opgeroepen om zelf, proactief aan tafel te gaan zitten bij de regelgevende instanties, om te voorkomend dat er straks op allerlei manieren als een soort ‘tegenreactie’ door internationale organen en nationale regeringen, grote obstakels worden opgeworpen. Juist, nu de massa adoptie zulke prachtige vormen begint aan te nemen.

De Europese Unie heeft in september de ‘MICA’ geïntroduceerd; reguleringen rondom de cryptovaluta markt. Ambitieus en vooral gericht op het stimuleren van verantwoordelijke innovaties. Na goedkeuring, zal deze voor alle 27 lidstaten gelden en eindelijk op bredere schaal duidelijkheid geven over de rechten en plichten rondom cryptovaluta voor consumenten en organisaties. Het draagt in mijn optiek bij aan een volwassen wordende markt en zal, door de zekerheid die het gaat bieden, ook steeds meer consumenten en bedrijven aantrekken, om het zowel te gaan gebruiken, als erin te investeren, wat uiteindelijk de hele markt ten goede gaat komen.

Het gaat een bijzonder jaar worden, met de lancering direct in januari van DIEM, het hernoemde cryptovaluta project Libra, wat Facebook heeft geïnitieerd, de lancering van de Chinese DCEP (digitale overheidsmunt) en nog heel veel meer. Het afgelopen jaar was op gebied van cryptovaluta al een om in de boeken te schrijven, 2021 zou dat wel eens heel erg kunnen gaan overtreffen!

Wat is Decentralized Finance (DeFi), wat kan je er mee en wat zijn de volgende stappen?
BlogBy dev

Wat is Decentralized Finance (DeFi), wat kan je er mee en wat zijn de volgende stappen?

Wat is Decentralized Finance (DeFi), wat kan je er mee en wat zijn de volgende stappen? Het moment dat ik met mijn vader bij de Postbank een Penniemaat mocht komen ophalen, kan ik mij nog goed herinneren. Het werd dé plek voor alle stuivers, guldens en rijksdaalders die ik echt uit alle mogelijke hoeken verzamelde, om te sparen voor een muziekrecorder. De financiële wereld heeft zich sindsdien snel ontwikkeld; het overschrijfkaartenboekje heeft plaats gemaakt voor Tikkie en iDeal, er worden elke dag triljoenen verstuurd over de hele wereld en banken hebben niet meer alleen het monopolie op financiële transacties. Cryptovaluta als Bitcoin beginnen steeds populairder te worden en bedrijven als Facebook, Amazon, Google en Apple hebben inmiddels ook de directe aanval op het bancaire systeem geopend met hun eigen financiële diensten. De nieuwste trend in de fintech wereld die snel bekendheid krijgt, is Decentralized Finance (DeFi). In deze blog meer informatie over wat het is, wat je er mee kan en hoe de volgende stappen er uit zien.

Als je duikt in de wondere wereld van DeFi, dan kom je de meest bizarre projectnamen tegen, als Sushiswap, Spaghetti, Pancake en technieken als Yield Farming. De ontwikkelingen gaan razendsnel; het project Yearn.Finance was bijvoorbeeld een tijd $40.000 per token waard, een meervoud van de waarde van Bitcoin, die momenteel schommelt rond de $10.000. De totale marktwaarde van DeFi projecten is in korte tijd gestegen naar $15 miljard en blijft maar doorgroeien, al zit daar net als de algemene cryptovaluta markt flinke volatiliteit in; het project YAM steeg bijvoorbeeld binnen een dag $500 miljoen in waarde en stortte een dag later bijna weer helemaal in.

De nieuwe basis van vertrouwen

Geld draait om vertrouwen. Vertrouwen dat de fysieke Euro’s waard zijn wat er op staat, maar ook dat het geld veilig bij een bank staat. Dat vertrouwen is de afgelopen jaren sinds de kredietcrisis flink gedaald en volgens de gezaghebbende ‘trust barometer’ van Edelmann, is de financiële sector een van de wereldwijde sectoren die mensen het minst vertrouwen. De triljoenen die momenteel worden bijgeprint door overheden wereldwijd, om de corona crisis en gevolgen ervan te lijf te gaan, geven daarnaast nog meer voedingsbodem voor het Libertarische-anarchistische gedachtengoed, die een absolute vrijheid propageren, waaronder een monetair systeem zonder invloed en controle van overheden en banken. De razendsnel volwassen geworden cryptovaluta industrie sluit hier dan ook perfect op aan en de steeds groter wordende kloof op gebied van toegang tot financiële producten (1.7 miljard mensen wereldwijd hebben momenteel geen toegang tot financiële producten, zoals een bank- en spaarrekening), zorgt er voor dat DeFi projecten als paddenstoelen uit de grond schieten.

De naam zegt het al waar het in principe op neer komt; decentrale financieringsinstrumenten, zoals leningen, sparen en verzekeren, maar ook handel. Een open financieel netwerk, wat in principe dezelfde producten aanbiedt, maar dan zonder tussenpersoon, peer-to-peer. Bitcoin begon hiermee puur voor betalingen, DeFi voegt hier dus andere financiële producten toe. Door het weghalen van de tussenpersonen, gaan de transacties sneller, veiliger en goedkoper, kennen ze geen landsgrenzen en kan niemand hier invloed op uitoefenen, door een transactie bijvoorbeeld te blokkeren. Ik zou dus bijvoorbeeld direct een lening kunnen geven aan Frankwatching om een nieuwe redacteur aan te nemen, zonder dat hier een bank aan te pas komt of een spaarrekening openen die geen negatieve rente geeft, maar juist een flinke plus. Een netwerk van zogenaamde ‘smart contracts’ handelt dan automatisch de transacties af, maar zorgt ook voor alle benodigde en belangrijke controles in het gehele proces en eventuele acties als betalingen niet worden uitgevoerd, zoals een aflossing.

De vele honderden bedrijven die momenteel DeFi producten aanbieden, hebben hun projecten vrijwel allemaal gebouwd op de Ethereum blockchain, net als dat veel andere ‘smart contract’ projecten, Decentrale Applicaties en andere blockchain projecten dat hebben gedaan. De snelle groei van het aantal projecten doet denken aan de Initial Coin Offering bubbel eind 2017, die zorgde voor recordprijzen van de verschillende cryptovaluta als Bitcoin en Ethereum, maar ook voor veel pijn bij de beleggers, toen de prijzen van de meeste projecten in korte tijd 95-99% daalden en uiteindelijk bleek dat 80% van de projecten regelrechte scams bleken te zijn. Helaas zien we dat ook nu weer gebeuren, zoals met het eerder genoemde YAM project, maar ook verschillende DeFi exitscams.

“If you can’t understand it without an explanation, you can’t understand it with an explanation.” – Haruki Murakami

De decentrale droom die hiermee weer een grote stap werkelijkheid wordt, klinkt op verschillende vlakken erg mooi. Een wereld die opereert zonder regels opgesteld door en controle vanuit overheden en instituten als banken. Alles wordt georganiseerd door het individu en de directe community, die ook direct worden beloond voor de eigen inbreng. Maar een groot aandachtspunt wat DeFi helaas nog niet goed weet op te pakken, is het voorkomen van witwassen en tegengaan van financiering van bijvoorbeeld terrorisme; Anti Money Laundering en Know Your Customer. De eerste oplossingen hiervoor zijn inmiddels gelanceerd, maar worden nog maar op kleine schaal gebruikt. Ook al wordt de cryptovaluta sector snel volwassen, het staat op verschillende vlakken nog steeds in de kinderschoenen. Decentraal betekend eigen verantwoordelijkheid, dus als je zelf iets fout doet met jouw cryptovaluta wallet, dan ben je het geld kwijt en kan je nergens aankloppen om het terug te krijgen. De verschillende bugs die momenteel dan ook nog worden ontdekt in de ‘smart contracts’ die de DeFi projecten gebruiken, hebben dan ook de hoogste prioriteit om op te lossen en voor altijd te voorkomen. Het is dan nu ook vooral nog voor de echte technologie-enthousiastelingen en developers, die begrijpen hoe de functies werken.

Overheden zijn na hun ervaring met de ICO boom in 2017, met deze nieuwe hype dan ook heel snel wakker geworden en proberen rondom DeFi veel sneller wet- en regelgeving op te tuigen. De grootste uitdaging blijft; wie is aansprakelijk in een decentrale omgeving? Het decentrale karakter zorgt bij Bitcoin er bijvoorbeeld voor, dat hier niemand voor een rechter kan worden gedaagd of om uitleg kan worden gevraagd. De komende tijd zal dan ook belangrijk worden voor de verdere ontwikkeling van DeFi; wat gaan de wet- en regelgevers uit de kast trekken om DeFi te beteugelen door middel van regulatie? Hoe ontwikkelen de verschillende projecten zich verder? Welke nieuwe mogelijkheden komen er bij, die eerder niet mogelijk waren en zal het grote publiek er ook gebruik van gaan maken?

Net als met de vorige hype in 2017, gaan we denk ik vooral heel veel projecten zien die hun verwachtingen niet waar kunnen maken en wegvallen. Net als in vorige crisissen blijven er een handvol bedrijven over, die vervolgens wel een waanzinnige impact gaan hebben op onze maatschappij, zoals we hebben gezien met Amazon, Facebook en AirBnB. Dagelijks komen er nieuwe projecten bij, die de verschillende uitdagingen op een waanzinnige manier te lijf gaan; van stabiliteit tot gebruiksgemak en van het koppelen van de verschillende diensten tot veiligheid.

Dat DeFi banken en andere financiële instellingen overbodig gaat maken, net als dat diehard Bitcoin aanhangers al sinds het ontstaan er van betogen, zie ik zelf niet gebeuren. De Nederlandse banken lopen wereldwijd voorop, op het gebied van de ontwikkeling van verschillende blockchain applicaties en ik zie ze ook op dit vlak, eigen producten ontwikkelen, die gelijk in lijn liggen met de huidige wet- en regelgeving. Maar net als dat de PSD-2 wetgeving de deur open heeft gezet voor partijen als Google en Apple om de financiele markt te betreden en Facebook nog steeds bezig is met haar Libra project, zal ook de komende jaren de markt een waanzinnige technologische ontwikkeling doormaken.

Mijn wekelijkse

Shot inspiratie

Elke week ontvangen 400+ mensen een shot deep-tech inspiratie. Ook ontvangen? Schrijf je hier rechts gratis in.

Ik spam nooit en gebruik het mailadres
alleen voor deze nieuwsbrief.

Linkedin

Copyright © 2026 Jan Scheele

Ook elke week een shot deeptech inspiratie?

Meld je aan om elk weekend een gratis shot inspiratie te ontvangen in de mailbox.

Ik spam nooit en gebruik het mailadres
alleen voor deze nieuwsbrief.

Paid Search Marketing
Search Engine Optimization
Email Marketing
Conversion Rate Optimization
Social Media Marketing
Google Shopping
Influencer Marketing
Amazon Shopping
Explore all solutions