Je ziet op TikTok een filmpje van een geweldig restaurant. Een paar seconden later bekijk je de menukaart, lees je beoordelingen en reserveer je een tafel. Zonder TikTok te verlaten. Sinds eind oktober kan dat bij geselecteerde restaurants in Amerikaanse steden dankzij de nieuwe functie Must Eat.
TikTok is niet de enige. Uber voegt hotelboekingen toe, X ontwikkelt betaaldiensten en zelfs via WhatsApp kun je in Nederland inmiddels eten bestellen bij Thuisbezorgd.nl. Allemaal bewegen ze richting hetzelfde idee: de super-app, één app waarin je vrijwel alles regelt.
In China is dat al jaren werkelijkheid. Via WeChat, met ruim 1,4 miljard maandelijkse gebruikers, kun je chatten, betalen, winkelen, reizen boeken en zelfs overheidsdiensten gebruiken. Grab doet iets vergelijkbaars in Zuidoost-Azië. Het gemak is fantastisch. Waarom hebben we zoiets eigenlijk niet in Nederland? Misschien lopen we helemaal niet achter, maar zijn we juist te ver ontwikkeld voor een traditionele super-app.
In Azië ontstonden super-apps onder heel andere omstandigheden. Miljoenen mensen gingen rechtstreeks van contant geld naar mobiel betalen, zonder ooit uitgebreid gebruik te hebben gemaakt van internetbankieren of creditcards. Eén app loste daar in één keer verschillende problemen op.
In Nederland hebben we al uitstekende oplossingen. We betalen met onze bankapp, gebruiken Tikkie, boeken hotels via Booking.com en reizen met onze OV-apps. Een super-app moet hier niet één slecht werkend systeem vervangen, maar concurreren met een hele verzameling diensten die prima functioneren.
Daar komt Europese regelgeving bij. De AVG en de Digital Markets Act beperken hoe grote platforms persoonsgegevens mogen combineren. Dat maakt het lastiger om één bedrijf tegelijk onze gesprekken, aankopen, locatie en financiële gegevens te laten beheren.
Dat is misschien maar goed ook. Want het gemak van een super-app heeft een prijs. Wie bepaalt welk restaurant jij te zien krijgt wanneer hetzelfde platform ook verdient aan de reservering? Wat gebeurt er met je gegevens? Hoe afhankelijk worden ondernemers van één algoritme?
In Zuid-Korea zagen we in 2022 hoe kwetsbaar die afhankelijkheid is. Door een brand in een datacenter vielen niet alleen chatdiensten van Kakao uit, maar ontstonden ook problemen bij betalingen, vervoer en andere diensten. Eén storing raakte een groot deel van het dagelijks leven.
Toch denk ik dat we ook in Europa iets krijgen wat op een super-app lijkt. Alleen vermoedelijk in een heel andere vorm. Met Wero bouwen Europese banken aan een gezamenlijk betaalsysteem dat iDEAL gaat vervangen. Europa ontwikkelt een digitale identiteitswallet. Tegelijk worden AI-assistenten steeds beter in het combineren van bestaande diensten.
Misschien hoef je straks helemaal geen super-app te downloaden. Je vraagt je AI-assistent gewoon om een restaurant te zoeken, een tafel te reserveren en de betaling te regelen. De diensten blijven bestaan, maar jij hoeft niet meer tussen allerlei apps te schakelen.
Daar zit voor mij de interessantste ontwikkeling. Al moeten we oppassen dat we niet simpelweg de macht van één super-app inruilen voor de macht van één AI-assistent. Mijn voorkeur? Het gemak van een super-app, zonder dat één bedrijf mijn complete digitale leven beheert. Misschien is dat wel een veel betere Europese uitvinding dan een kopie van WeChat.
Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker, dagvoorzitter en adviseur maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.
Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.
Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.