AI zou ons tijd geven voor belangrijker werk. Toch zie ik bij organisaties iets anders gebeuren: de technologie versnelt niet alleen werk, maar vergroot soms ook druk, onzekerheid en afstand tussen collega’s.
- We gaan harder werken
Onderzoek van Berkeley, beschreven door Harvard Business Review, laat zien dat medewerkers na de komst van AI sneller werken, meer taken oppakken en hun werkdag stilletjes verlengen. De tijd die vrijkomt, wordt vaak direct weer gevuld. Wie eerst drie rapporten maakte, moet er nu vijf maken. Efficiëntie wordt ongemerkt de nieuwe norm. - Workslop verplaatst het denkwerk
BetterUp en Stanford noemen het workslop: AI-output die er verzorgd uitziet, maar inhoudelijk zo dun is dat een collega het moet herstellen. Meer dan 40 procent van de kenniswerkers ontving dit recent. Gemiddeld kostte herstel bijna twee uur. De zender wint tijd, de ontvanger betaalt de rekening, vaak ook in vertrouwen. In software ziet GitClear hetzelfde patroon: meer gekopieerde code, minder structurele verbetering en dus meer technische schuld. - Wat je niet oefent, raak je kwijt
Onderzoek in Scientific Reports laat zien dat AI de directe prestatie kan verhogen, maar passief gebruik, kopiëren zonder zelf te redeneren, motivatie en eigenaarschap ondermijnt. Actief gebruik werkt anders: AI als sparringpartner, terwijl je zelf blijft toetsen en bijsturen. Dat is extra belangrijk voor junioren. Juist hun oefentaken verdwijnen als eerste, terwijl daar toekomstige experts worden gevormd. Stanford zag in sterk aan AI blootgestelde beroepen een relatieve daling van 16 procent in werkgelegenheid voor jongere medewerkers. - Mensen haken stilletjes af
TalentLMS noemt dit quiet cracking: mensen blijven op hun plek, maar raken emotioneel los van hun werk. 54 procent ervaart dit in enige mate. De oorzaak zit niet alleen in werkdruk, maar ook in onzekerheid: welke vaardigheden blijven straks waardevol, en welke rol houdt AI voor mij over? - Shadow AI groeit buiten beeld
Wanneer de officiële tool te beperkt voelt, gebruiken medewerkers vaak privéaccounts van ChatGPT of Claude. Gartner zag dat 69 procent van de organisaties hiervoor aanwijzingen heeft. Dat is geen ongehoorzaamheid, maar een poging om werk gedaan te krijgen. Het risico: gevoelige bedrijfs- en klantinformatie belandt in systemen buiten zicht van IT en compliance.
De oplossing is niet minder AI, maar beter georganiseerd AI-gebruik. De grootste fout is AI bovenop bestaand werk stapelen. De winst zit in het herontwerpen van workflows, rollen en verwachtingen. Meet niet alleen output, maar ook herstelwerk en werkdruk. Leer mensen AI actief te gebruiken, bescherm leerpaden voor junioren, bied veilige alternatieven die echt werken en praat open over onzekerheid en perspectief.
AI verandert niet alleen hoe snel we werken. Het verandert hoe we leren, samenwerken en ons verbonden voelen met ons werk.
Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.
Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.
Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.
