What are decentralized autonomous organizations (DAOs) and what can you do with them?

What are decentralized autonomous organizations (DAOs) and what can you do with them?

Recently, we have rapidly started to work in a more decentralized way. No longer constantly at work, but much more or even completely at the home workplace. Major technology companies such as Facebook and Twitter have already indicated that they are fully committed to a ‘decentralized workforce’. The Dutch government has also started to regulate various activities in an increasingly decentralized manner. Decentralized autonomous organizations (DAOs) go much further. But what exactly are those? In this article all information about this new phenomenon.

As humans, we have been organizing ourselves in ever-changing, newer forms ever since we walked the Earth. In recent years, the accelerated digital transition has pushed more and more organizations into the cloud. Research shows that more than three quarters of internet users are now in an online community, and another survey shows that almost 80% of respondents indicate that the main community they are a member of operates online. We are even seeing all kinds of new organizational forms emerging, such as the sharing economy and content networks, that reward people for their contribution to a network.

The current dilemma: differences in wealth and profit maximization

Thus, over the past hundreds of years, corporations have played an important role in building our human civilization, which has never been so rich. But at the same time, they are now creating major problems that have a strong negative impact on our society. Such as large differences in wealth and the very negative social consequences that result from profit maximization.

The new organizational forms are also still centrally coordinated. This makes the differences between the participants within such an organization even greater. We see the large differences in pay between employees and drivers of Uber, but also, for example, that the top 1.4% of musicians on Spotify collect 90% of the royalties.

Where in the beginning companies provided structure in our society, this now seems to cause a divisiveness in various areas. This, combined with the rapidly increasing loneliness and ‘the great resignation’, has ensured that DAOs have become popular at a rapid pace. DAOs address many shortcomings of current companies, such as the maximum focus on profit, the barriers to entry and the large difference in remuneration between shareholders, management and employees.

What are decentralized autonomous organizations (DAOs)?

DAOs are basically programmed organizations on the blockchain. The rules are laid down in so-called ‘smart contracts’. Where Bitcoin makes (financial) intermediaries superfluous when sending and receiving money, DAO’s management makes it superfluous. Everything is done transparently and automatically, by the users themselves, together. There is therefore no hierarchy, but also no bureaucracy.

Often DAOs are set up by a worldwide community around a certain mission, who are jointly responsible for the programmed objectives. As a result, the whole works in a completely decentralized and democratic way. It provides an innovative, new way of organizing organizations on the web.

“Corporations organized the Industrial age, DAO’s will organize the Internet Age” — Aaron Wright

This way of working creates a solution for the ‘principal-agent theory’, where friction can arise between the principal (read: management) and the agent (read: employee), because the agent has no interest in performing the task as the principal intended him. Consider, for example, a commercial hospital, where management prefers to see as many treatments as possible, but doctors prefer to take the time to properly help a patient.

How do you encourage organizational members to manage and maintain the DAO?

DAOs often use their own digital token (or coin). This token gives the holders voting rights, and can also be obtained as a reward for working for the DAO. The smart contracts can make many of these payments happen automatically.

Suppose we turn Frankwatching into a DAO, and create the FrankCoin. We lay down the rules of participation and the reward system in advance in a ‘smart contract’. As a writer, for example, I can be automatically rewarded with FrankCoins for my blogs, based on the number of readers (I’m in favour!). But we can also reward other aspects, such as writing newsletters and maintaining the site. In addition, we as a community can vote on topics that we would like to see on the site and which we would not.

DAOs started in 2014 with an idea from Vitalik Buterin, who already gave the possibility to build smart contracts and decentralized applications (DApps) with his Ethereum blockchain. Today, there are 190 DAOs worldwide, with a total of more than 1.5 million members and worth billions of dollars. They build nicely on the ideology of Ricardo Semler, who wrote a book about this and about whom VPRO made a good documentary, and Nobel Prize winner Elinor Ostrom, who after decades of research and work experience came up with 8 powerful design principles for how common resources are sustainable and just. can be controlled in a group.

How will DAOs be deployed in 2022?

DAOs can be used for all types of organizations, from charities and freelancers working together to a political party. We now see them mainly arising around investments, fundraising, but also, for example, buying NFTs. For example, the JennyDao, which regulates fractional ownership of NFTs, bought an original track from DJ Steve Aoki. Elon Musk’s brother started the Big Green DAO, a charity focused on food justice, and there are also DAOs that support public services, for example.

Play to Earn (P2E)

The first Dutch DAOs are now also a fact, including IgniteDAO, which builds applications on the Zilliqa blockchain, and The Merit Circle, which responds to the ‘play-to-earn’ economy (P2E), which is rapidly growing. is. Where with traditional games you mainly see the value going to the maker of a game, P2E games reward the players for playing the game and their performance in it. This works like an economy.

In exchange for the time and energy they put into it, sometimes also accompanied by capital (such as an NFT), the DAO rewards them with the token of the game played. The most famous P2E game is now played daily by almost 2 million players. More than half of these players are from the Philippines. According to research, they thus earn more than a nominal salary.

Learn to Earn (L2E)

But don’t just play to earn, learn-to-earn (L2E) is also starting to emerge. In this new educational model, the DAO rewards an individual when they can demonstrate that they have learned something. This, of course, if he can demonstrate that it adds value to the DAO and the members of the DAO also see the value of this. A good example of this is RabbitHole, which provides gamification within a DAO. Users learn a new skill and get tokens for it, and crypto companies get trained users as a result.

But we’re not there yet

It’s really cool to see the rapid developments unfold within the DAO landscape. We’re really moving from the community-led organizations, like Etsy and Github, to community-owned organizations. Starting a DAO yourself is nowadays very easy via a platform such as Aragon or Colony.

But with the speed at which everything happens, several things also go wrong. One of the first DAOs, “TheDao,” which raised $150 million in investments, was hacked due to a code flaw. As a result, $70 million was stolen. Also, $130 million was recently stolen in the BadgerDAO hack. We are working hard on solutions to prevent hacks and to minimize the damage of a possible hack, but there is no watertight solution yet.

Also in the field of regulations, I can hear The Hague sighing again. Thirteen years after its inception, next year there will finally be legislation and regulations (MiCA) surrounding cryptocurrencies such as Bitcoin. But we have already seen so many new developments within blockchain technology, such as DeFi, NFTs, and now DAOs. It’s great that anyone worldwide can participate in a DAO, but what about contractually and fiscally, for example? What if things go wrong, like a hack? Is the system liable or a natural person?

They are big challenges.

Through damage and shame, more and more DAOs are becoming wise, also, for example, in the area of ​​joint decisions. That can take a while if you have a few hundred thousand members. The first major steps have been taken, the first successful DAOs are a fact. Now that it is becoming easier and safer to set up a DAO, I am very curious about the developments in this area in the coming year.

Jan Scheele is active in the web3 (blockchain, crypto, NFTs, DeFi) industry since 2013. Besides (former) CEO of a web3 scaleup and founder of an advisory boutique (working for governments, family offices and several multinationals), he is Digital Leader at the World Economic Forum and Board Member at the Blockchain Netherlands Foundation (BCNL). He is writing, consulting, speaking and training regularly about everything web3, all over the world. Furthermore, he is currently finalizing his book about the rise and global impact of blockchain technology.

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Blockchain: the 5 most important developments for 2022

Blockchain: the 5 most important developments for 2022

What a great year it has been for blockchain. And what an amazing year we have ahead of us. Never before have there been so many startups. Never before has so much money from investors gone into technology. And never before have so many organizations worked on implementations. If we leave all the Dogecoin Drama and the hype surrounding the Bitcoin Boom there and focus on the technology itself, I see a lot of cool developments that are currently playing and will play in the coming year. I share my top 5 in this article.

Blockchain, not Bitcoin or blockchain beyond Bitcoin. Many professionals and enthusiasts around the technology try to make the clear distinction with the best-known cryptocurrencies. Away from the current speculative hype around prices. Focus on the development and implementation of the technology itself. Understandable, although I can see that the current madness in the cryptocurrency market is also positive for blockchain. The news is once again full of it and there has never been as much money invested in the technology by investors as in the past year.

Today, 81% of large companies use the technology. And I also see more and more smaller SME companies experimenting with it or even implementing it. Now I often leave enthusiasts disillusioned by saying honestly that they don’t need the technology in the organization at all. You often see that the wrong thinking sequence is used. We want to do something with blockchain and then we look for an internal problem. Instead of: we have an existing challenge and blockchain is a good solution for that. Nevertheless, I see that there are currently a lot of challenges being tackled with technology.

Startup showtime

It’s not just implementations. At the moment it seems like showtime almost every week, with one after another unveiling a new product or service from a startup in the Netherlands. If we look at the Gartner Hypecycle of blockchain, we see that various elements of the technology have already gone through the tough ‘trough of disillusionment’ and are now walking the ‘slope of enlightenment’. As I wrote before, compare it to the development of the Internet and you’ll see that we’re only just getting started. We are at the beginning of a great technological revolution.

In the next decade we will have more progress than in the last 100 years. — Peter Diamandis, founder of Singularity University

First look back

Also last year I was allowed to look at this year in the glass blockchain sphere of Frankwatching. Back then I already saw many companies that were rapidly making these chains transparent. This very recently published report shows that the number of countable implementations has doubled in the past year compared to the year before.

Another trend that has undergone a lot of development beyond expectations is the “government crypto”, the Central Bank Digital Currencies. I will share an outlook for the coming year about this later in this article. I also foresaw many developments in the field of the ‘fintechization’ of our society, which has entered a fast waters worldwide with the unprecedented development of the Decentralized Finance (DeFi, which I wrote about earlier).

1. DeFi continues to amaze

As I wrote in my cryptocurrency trend article for the coming year, ING published that they find DeFI insanely interesting, we see a lot of established financial institutions worldwide already working with it and I see the ‘total value locked’ in the ecosystem in the coming doubling from $200 billion to $400 billion year on year.

A recent report from investment bank JP Morgan shows that it’s not just about experimenting anymore. $9 billion in profits alone are made each year by individuals and organizations that are “striking”: locking/saving crypto that earns you interest.

Building bridges

I foresee a number of developments in the coming year. Now that big finance, the big banks, are working hard with DeFi, you see many startups building bridges with their products. Bridges between traditional finance and new crypto world. Synthetix is ​​the best-known example of this, Nexis does this nicely with insurance and many other startups will also launch their product on the market next year.

The virtual gas price is going through the roof

The high fees that many people in developing countries pay for sending money are often the marketing argument of enthusiasts to promote cryptocurrencies. Where easily 10–20% is charged by parties such as Western Union, crypto transactions are often a fraction of this. For example, someone recently paid $0.80 for a $2 billion transaction in Bitcoin.

But with the Ethereum blockchain, on which the majority of blockchain applications run, such as ‘smart contracts’, ‘NFTs’ and DeFi products, this is unfortunately no longer the case. The costs for transactions, the so-called GAS, have increased by more than 300% in 1 year. Developers are therefore looking to other blockchain networks for the development of their applications, where Polkadot is currently doing well, which was set up by the co-founder of — yes — Ethereum.

It is a much discussed topic and with all the new technological developments from existing companies and new startups, I expect that the high costs will largely disappear in the coming year.

Decentralized trading platforms

What will certainly not disappear are the decentralized exchanges, such as Uniswap, Pancakeswap and Sushiswap. Names that put a smile on your face at first sight. But when you see how much money these decentralized exchanges (DEXs, cryptocurrency trading platforms) are currently processing per day, the smile turns to amazement.

Nowadays, more is traded on these types of decentralized trading platforms than with central parties such as Coinbase and Binance. Although it is still fairly complex for many users to use and the US government has indicated that it wants to strictly regulate these platforms, I see an insane growth in trading volume in the coming year. All kinds of new DeFi applications are being developed on these trading platforms, which will only increase the growth of the ecosystem.

Blockchain based games

A final development, which is currently emerging in DeFi and could become very big in the coming year, are blockchain-based games. There are 2 billion gamers worldwide who currently spend $150 billion on this. And $250 billion in two years. The in-game purchases are a big part of this multi-billion dollar market and 62% of gamers and 82% of developers have indicated that they would like to see this on the blockchain.

There is still a lot of work to do in the security shop because of the many major hacks. Recently, $600 million was stolen during the Poly hack and $115 million during the Cream hack. Research shows that 2/3rds of these hacks are due to developer incompetence and almost 1/3rd to code errors.

2. NFT boom or crack?

It seems that if you haven’t made NFT yet as a creative, you don’t belong anymore. My social feeds are full of enthusiasts who mint (make), sell and buy the NFTs. Earlier I wrote about the great possibilities, for both makers and companies. Where with Web1.0 companies made and earned content and the current Web2.0 people create content and companies earn from it, with Web3.0 I see that people not only make content, but also start earning real money from it. NFTs play a key role in this.

In my view, NFTs will really have a major impact on the art, fashion, music and sports worlds. Not only the large companies such as VISA, Disney and Adobe that are working with this, are piling up. There are also more and more possibilities that were not (technically) possible before.

The lazy monkey community

In addition to the flat buying and selling of content and artworks, you also see a new trend emerging: communities. The best example of this is the Bored Ape Yacht Club. All owners of one of the Bored-Apes, which on average sell for a few million each, can become a member. Many owners even buy a Bored Ape to join this community.

Monkey owners make their own monkey their Twitter photo as a sort of status symbol. In addition, they also get a number of benefits with their property: access to a Discord group for other owners, access to virtual merchandise drops, and free additional NFTs. NFTs makes all this (technically) possible and I think this is going to be very big not only next year, but also beyond.

Play to earn blockchain games

In my trend blog about crypto I also wrote about another cool trend within blockchain / NFTs: the ‘play to earn blockchain games’ (P2E). Because who wouldn’t want to make money playing games? For example, Louis Vuitton has launched its own online NFT game and the most famous P2E game, Axie Infinity, has already made $1.6 billion. Players in countries such as the Philippines and Indonesia are now playing these games because they earn more money than regular work.

Also within NFT there are new developments every week. LOOT is really a revolutionary thing in this. The creator of VINE created 8000 ‘LOOTbags’, put them online and all were claimed for free in no time. They have all turned out to be conversation starters. All kinds of communities of fans, artists and creatives are currently looking at future creations. It is inspired by how the famous Marvel spent billions developing all kinds of sci-fi films. Hundreds of writers and artists received money and came up with ideas for the films, where eventually a combination of all ideas was actually produced. LOOT does not want to do this top-down, but directly with the virtual community.

The coming year can’t go wrong in my opinion, with the great drive with which many people continue to develop the NFT ecosystem. A lot of news is still about the insane amounts that are sometimes paid for NFTs, such as $533 million that was supposedly deposited for a CryptoPunk. The great thing about many blockchains is that everything is transparent, so you can also make big data analyzes around the earnings. Then you see that only 2% of NFTs sold are sold for more than $600 and the majority of the large sums end up in the pockets of just 50 artists.

3. Stablecoins on the chain

It is a thorn in the side of lawmakers worldwide: stablecoins like Tether. Earlier I wrote about the importance of this within the global financial and cryptocurrency systems. Due to their rapidly increasing size, according to several governments, they could actually endanger the global financial system.

Credit rating agency Fitch warned this month that the rapid growth of stablecoins could have “destabilizing effects” on short-term credit markets. The global Financial Action Task Force (FATF) recently warned about the huge increase in money laundering. And the Bank for International Settlements wrote in its most recent report that they see no value in it at all.

Tether

While the coins imply bringing stability, the largest stablecoin, Tether, has been in the news on a continuous basis lately. Many people assume that stablecoins are ‘pegged’: 1–1 backed by another asset. So for every Tether in circulation, there would be a dollar stored somewhere. This coin is now worth more than $70 billion. And after great international pressure, it turned out that the company behind Tether had a very strange mix of assets to cover all this money on its balance sheet.

As a result, the company had to pay a fine to the American government and the same government has now urgently developed a framework to severely restrict stablecoins, such as Tether. Trade exchanges such as Bitcoinmeester have already taken the coin offline. It’s not just about Tether, though. There are dozens of stablecoins in circulation and the big wait is still for the stablecoin that shook up many governments: Diem, initiated by Facebook.

In addition to expressing great concerns, European, Chinese and American governments have now rapidly developed legislation that will come into effect next year. President Biden has already indicated that they are in the same category as banks. And the head of the US central bank, Jerome Powell, has already indicated that he does not want to ban them, but that they are strictly regulated. It is important to filter the cowboys out of the industry and actually gain broad acceptance by larger institutions. In a recent Deloitte survey, 83% of executives said they see current fiat money being replaced by such coins.

4. Governments are working overtime

Normally, governments always lag behind technological developments, the so-called pacing problem. In the blockchain field, however, I see a few important developments emerging from governments in the coming year.

MICA Regulations

First, the important MICA regulation is likely to be extensively tested, discussed, and then implemented in the coming year. An extremely important step in the further professionalization of the sector. And with it the entry of even more organizations.

Self Sovereign Identity

In addition, the EU announced last June that it will further intensify the efforts around ‘Self Sovereign Identity’, about which I wrote earlier. The EU is also making great strides with its own European Blockchain Services Infrastructure. By creating this infrastructure, the European Commission aims to provide a large number of cross-border digital public services. ‘For the benefit of citizens, society and the economy.’

It is the first EU-wide blockchain infrastructure to be created in an effort to make public services more reliable and accessible to European citizens. By making governance more transparent, facilitating compliance with EU regulations and working on data compatibility.

5. Gradually, then suddenly

Bitcoin’s inventor, the still-mysterious Satoshi Nakamoto, is said to be turning in his grave. Several times. The initial idea of ​​the Bitcoin blockchain was to take power away from financial intermediaries (such as banks) and governments and by returning the decentralized nature of blockchain technology to the citizen.

The Chinese government is now using the technology to launch a digital central bank money system, the E-CNY. According to many experts, this gives the Chinese government even more control over its population, by being able to largely control financial transactions in the country. It is only 100 days until the Winter Olympics in the country, where this so-called Central Bank Digital Currency (CBDC) will see the light of day. Meanwhile, the Chinese government has pressured American companies operating in the country, such as McDonald’s, to accept the currency during the games.

The influence of China

Even though there are already countries that use their own CBDC, such as the Bahamas and very recently Nigeria, China seems to be having a major impact on the financial system here. And in the long run, even weaken American power considerably. With its E-CNY infrastructure, it can seriously undermine the current infrastructures, which are dominated by Dollars and American power (such as the SWIFT system).

In the coming year, people are eagerly looking forward to what China will come up with. It will not immediately take over global economic leadership in one year, but as Ernest Hemingway’s beautifully describes in his book The Sun Also Rises: ‘gradually, then suddenly’. Just like the impact of many technologies; slowly, but suddenly extreme and unexpected.

The ‘bank of banks’, the Bank for International Settlements (BIS), recently launched its latest report on the worldwide developments in the field of CBDCs. This shows that 86% of central banks worldwide are looking at CBDC. And 60% are already developing it.

Away with the wallet gardens: power to the people!

Decentralization remains the magic word in many developments. In more and more areas, we see not only the call for the return of certain power to the user/citizen, but also the launch of blockchain solutions that make this possible.

The decentralized storage of big data, no longer in the ‘wallet gardens’ of the ‘big tech companies’.
Putting power and sovereignty back in the hands of makers, owners, small organizations and citizens. What we are now seeing in the major developments around NFTs and DeFi.
Fractional ownership through ‘fantokens’ such as those of Ajax, PSV and Fortuna Sittard and real estate, such as with the Amsterdam Bloqhouse.
It all fits into the next phase of the development of the Internet: Web3.0, built on a decentralized architecture.

Fortune favors the bold

We are looking forward to a very cool blockchain year. I’m really looking forward to all the developments that I don’t see coming at all. It has become clear with all developments that these are often started by the brave, great thinkers. We’ll see if the courage of many of them will be rewarded in the coming year.

Jan Scheele is active in the web3 (blockchain, crypto, NFTs, DeFi) industry since 2013. Besides (former) CEO of a web3 scaleup and founder of an advisory boutique (working for governments, family offices and several multinationals), he is Digital Leader at the World Economic Forum and Board Member at the Blockchain Netherlands Foundation (BCNL). He is writing, consulting, speaking and training regularly about everything web3, all over the world. Furthermore, he is currently finalizing his book about the rise and global impact of blockchain technology.

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Blockchain: de 5 trends en ontwikkelingen voor 2022

Blockchain: de 5 trends en ontwikkelingen voor 2022

Wat was het een geweldig jaar voor blockchain, wat gaan we een waanzinnig jaar tegemoet. Nog nooit waren er zoveel startups, nog nooit ging er zoveel geld van investeerders naar de technologie en nog nooit werkten er zoveel organisaties aan implementaties er van. Als we alle Dogecoin Drama en de hype rondom de Bitcoin Boom even daar laten en focussen op het fundament; de technologie zelf, dan zie ik onwijs veel gave ontwikkelingen die momenteel spelen en komend jaar gaan spelen. Mijn top 5 in deze blog.

Blockchain, niet Bitcoin of blockchain beyond bitcoin; veel professionals en enthousiastelingen rondom de technologie proberen het duidelijke onderscheid te maken met de bekendste cryptovaluta. Weg van de huidige speculatieve hype rondom koersen, focus op de ontwikkeling en implementatie van de technologie zelf. Begrijpelijk, al zie ik de huidige gekte op de cryptovaluta markt ook positief voor blockchain; het nieuws staat er weer bol van en er is nog nooit zoveel geld door investeerders in de technologie gestopt, als het afgelopen jaar.

Inmiddels gebruikt 81% van de grote bedrijven de technologie en zie ik ook steeds meer kleinere MKB bedrijven er mee experimenteren of zelfs al implementeren. Nu laat ik zelf nog vaak enthousiastelingen gedesillusioneerd afdruipen, door eerlijk te zeggen dat ze de technologie helemaal niet nodig hebben in de organisatie. Vaak zie je nog dat er de verkeerde denk volgorde wordt gebruikt: we willen iets doen met blockchain en zoeken daar intern een probleem bij, in plaats van: we hebben een bestaande uitdaging en is blockchain daar de beste oplossing bij. Desalniettemin zie ik momenteel onwijs veel uitdagingen worden aangepakt met de technologie.

“We’ve seen two years’ worth of digital transformation in two months” – Satya Nadella, CEO Microsoft

Niet alleen implementaties; het lijkt momenteel bijna elke week ook wel ‘showtime’, met de een na de andere onthulling van een nieuw product of dienst vanuit een startup in Nederland. Als we kijken naar de Gartner Hypecycle van blockchain, dan zien we dat verschillende elementen van de technologie, inmiddels al door de pittige ‘trough of disillusionment’ zijn gegaan en nu de ‘slope of enlightenment’ aan het bewandelen zijn. Zoals ik al eerder schreef; maak de vergelijking met de ontwikkeling van het internet en je ziet dat we nog maar net zijn begonnen. Aan het begin staan van een geweldige technologische revolutie.

“In the next decade we will have more progress than in the last 100 years” – Peter Diamandis, founder Singularity University

Eerst even terugblikken

Ook vorig jaar mocht ik in de glazen blockchainbol van Frankwatching kijken naar dit jaar. Na de grote schokken die de corona pandemie en opstoppingen in het Suez kanaal veroorzaakten in de wereldwijde toeleveringsketens, zag ik volgens voorspelling al veel bedrijven die deze ketens in rap tempo transparant (al dan niet enkel voor participanten of eigen organisatie) maakten. Dit zeer recent verschenen rapport, laat zien dat het aantal telbare implementaties het afgelopen jaar is verdubbeld, ten opzichte van het jaar daarvoor.

Een andere trend die boven verwachting veel ontwikkeling heeft doorgemaakt, is de ‘overheidscrypto’, de Central Bank Digital Currencies, waarover ik later in deze blog een outlook geef voor het komende jaar. Ook voorzag ik veel ontwikkelingen op het gebied van de ‘fintechisatie’ van onze maatschappij, wat met de ongekende ontwikkeling van het Decentralized Finance (DeFi, waar ik eerder over schreef) ecosysteem wereldwijd, in een snel vaarwater terecht is gekomen.

  1. Trend 1: DeFi blijft verbazen

Zoals ik al schreef in mijn cryptovaluta trendblog voor het komende jaar, zagen we ING publiceren dat ze DeFI waanzinnig interessant vinden, zien we wereldwijd heel veel gevestigde financiële instellingen er al mee aan het werk en zie ik de ‘total value locked’ in het ecosysteem het komende jaar nog wel verdubbelen van $200 naar $400 miljard.

Een recept rapport van zakenbank JP Morgan laat zien dat het niet alleen meer experimenteren is; er wordt alleen al $9 miljard winst gemaakt per jaar door individuen en organisaties die ‘staken’; het vastzetten/sparen van crypto, waar je rente voor krijgt uitbetaald.

Bruggen bouwen

Het komende jaar zie ik een aantal ontwikkelingen aankomen. Nu ‘big finance’, de grote banken, flink bezig zijn met DeFi, zie je veel startups bruggen bouwen met hun producten, tussen de traditionele finance en nieuwe crypto-wereld. Synthetix is hierin echt het bekendste voorbeeld, Nexis doet dit mooi met verzekeringen en vele andere startups gaan komend jaar ook hun product op de markt zetten.

De virtuele gasprijs gaat door het dak

De hoge kosten die veel mensen in ontwikkelingslanden betalen voor het versturen van geld, zijn vaak het marketingargument van enthousiastelingen om cryptovaluta te promoten. Waar makkelijk 10-20% wordt gerekend door partijen als Western Union, zijn crypto-transacties vaak een fractie hiervan; recent betaalde iemand bijvoorbeeld $0,80 voor een transactie van $2 miljard aan Bitcoin.

Maar bij de Ethereum blockchain, waar het grootste gedeelte van de blockchain applicaties op draaien, zoals ‘smart contracts’, ‘NFTs’ en DeFi producten, is dit helaas niet meer het geval. De kosten voor transacties, de zogenaamde GAS, zijn in 1 jaar tijd met meer dan 300% gestegen. Ontwikkelaars kijken dan ook naar andere blockchain netwerken voor de ontwikkeling van hun applicaties, waar Polkadot momenteel hoge ogen gooit, wat is opgezet door de co-founder van -jawel- Ethereum.

Het is een veelbesproken onderwerp en met alle nieuwe technologische ontwikkelingen vanuit de bestaande bedrijven en nieuwe startups, verwacht ik dat de hoge kosten het komende jaar grotendeels gaan verdwijnen.

Wat zeker niet gaat verdwijnen, zijn de decentrale beurzen, zoals Uniswap, Pancakeswap en Sushiswap. Namen waar je op het eerste gezicht vooral een glimlach op het gezicht van krijgt, maar als je ziet hoeveel geld deze ‘decentralized exchanges’ (DEXen, handelsplatformen voor cryptovaluta) per dag momenteel verwerken, dan veranderd de glimlach in verbazing.

Inmiddels wordt op dit soort decentrale handelsplatformen meer verhandeld, dan bij centrale partijen als Coinbase en Binance. Hoewel het voor veel gebruikers nog redelijk complex is om te gebruiken en de Amerikaanse overheid heeft aangegeven dat ze deze platformen streng wil reguleren, zie ik het komende jaar zich een waanzinnige groei voltrekken van het handelsvolume. Op deze handelsplatformen worden weer allerlei nieuwe DeFi applicaties ontwikkeld, wat de groei alleen maar zal doen toenemen van het ecosysteem.

Een laatste ontwikkeling, die momenteel aan het opkomen is in DeFi en het komende jaar wel eens heel groot kan worden, zijn blockchain-based-games. Wereldwijd zijn er 2 miljard gamers, die momenteel $150 miljard hieraan spenderen en over twee jaar naar verwachting $250 miljard. De in-game aankopen, zijn een groot gedeelte van deze miljardenmarkt en 62% van de gamers en 82% van de ontwikkelaars heeft aangegeven dat ze dit heel graag op de blockchain zien.

Er blijft nog wel veel werk aan de veiligheidwinkel, vanwege de vele grote hacks. Recent werd $600 miljoen gestolen tijdens de Poly-hack en $115 miljoen tijdens de Cream-hack. Onderzoek wijst uit, dat 2/3e van deze hacks te wijten is aan de incompetentie van de ontwikkelaar en bijna 1/3e aan fouten in de code.

  • NFT boom of barst?

Het lijkt wel dat als je nog geen NFT hebt gemaakt als creatieveling, je er niet meer bij hoort. Mijn social feeds staan boordevol enthousiastelingen die de NFTs minten (maken), verkopen en kopen. Eerder schreef ik al over de geweldige mogelijkheden, voor zowel makers als bedrijven. Waar bij het Web1.0 bedrijven content maakten en verdienden en het huidige Web2.0 mensen content maken en bedrijven daaraan verdienen, zie ik bij Web3.0 dat mensen niet alleen content maken, maar daar ook echt geld aan gaan verdienen. NFTs spelen daarin een sleutelrol.

NFTs gaan in mijn optiek echt een grote impact hebben op de kunst-, mode-, muziek- en sportwereld. Niet alleen de grote bedrijven zoals VISA, Disney en Adobe die hier mee aan de slag gaan, stapelen zich op. Er komen ook steeds meer mogelijkheden bij, die eerder (technisch) niet mogelijk waren.

De luie apen community

Naast het platte kopen en verkopen van content en kunstwerken, zie je ook een nieuwe trend ontstaan; communities. Het mooiste voorbeeld hierin is de Bored Ape Yacht Club. Alle eigenaren van een van de Bored-Apes, die gemiddeld voor een paar miljoen per stuk over de toonbank gaan, mogen hier lid van worden. Veel eigenaren kopen zelfs een Bored Ape, om bij deze community te horen.

Aap-eigenaren maken van hun eigen aap hun Twitter-foto als een soort statussymbool. Daarnaast krijgen ze ook een aantal voordelen met hun eigendom: toegang tot een Discord-groep voor andere eigenaren, toegang tot virtuele merchandise-drops en gratis extra NFT’s. NFTs maakt dit allemaal (technisch) mogelijk en ik denk dat dit niet alleen komend jaar, maar ook daarna heel erg groot gaat worden.

In mijn trendblog over crypto, schreef ik ook al over een andere gave trend binnen blockchain / NFTs; de ‘play to earn blockchain games’ (P2E). Want wie wil er nou geen geld verdienen met spelletjes spelen? Louis Vuitton heeft zo bijvoorbeeld haar eigen online NFT game gelanceerd en de bekendste P2E game, Axie Infinity, heeft al $1.6 miljard omgezet. Spelers in landen als de Filipijnen en Indonesie, spelen deze spellen inmiddels omdat ze hier meer geld mee verdienen dan het reguliere werk.

Ook binnen NFT komen er elke week wel weer nieuwe ontwikkelingen. LOOT is daarin wel echt weer een revolutionair iets. De maker van VINE creëerde 8000 ‘LOOTbags’, zette deze online en waren binnen notime allemaal gratis geclaimt. Het zijn allemaal ‘conversation starters’ gebleken; allerlei communities van fans, artiesten en creatievelingen zijn momenteel aan het kijken naar toekomstige creaties. Het is geinspireerd op hoe het bekende Marvel miljarden spendeerde aan de ontwikkeling van allerlei sci-fi films. Honderden schrijvers en artiesten kregen geld en kwamen met ideeen voor de films, waar uiteindelijk een combinatie van alle ideeen ook daadwerkelijk werd geproduceerd. LOOT wil dit niet top-down doen, maar gelijk met de virtuele community.

Het komende jaar kan in mijn optiek al niet meer stuk, met de geweldige drive waarmee veel mensen het NFT ecosysteem verder ontwikkelen. Veel nieuws gaat nog steeds over de waanzinnige bedragen die soms voor NFTs worden betaald, zoals $533 miljoen wat zogenaamd voor een CryptoPunk werd neergelegd. Het mooie van veel blockchains, is dat alles transparant is, waardoor je ook big data analyses kan maken rondom de verdiensten. Dan zie je dat slechts 2% van de verkochte NFT’s voor meer dan $600 wordt verkocht en dat het grootste gedeelte van de grote bedragen, in de zakken beland van slechts 50 artiesten.

  • Stablecoins aan de ketting

Het is een doorn in het oog van wetgevers wereldwijd; stablecoins als Tether. Eerder schreef ik al over het belang er van, binnen de wereldwijde financiële en cryptovaluta systemen. Door de snel toegenomen omvang, zouden ze volgens verschillende overheden het wereldwijde financiële systeem juist in gevaar kunnen brengen.

Kredietbeoordelaar Fitch waarschuwde deze maand dat de snelle groei van stablecoins “destabiliserende effecten” zou kunnen hebben op de korte termijn krediet markten. De wereldwijde Financial Action Task Force (FATF) waarschuwde recent voor de grote toename van witwassen er door en de Bank for International Settlements schreef in haar meeste recente rapport dat het totaal geen waarde er van ziet.  

Hoewel de coins impliceren stabiliteit te brengen, kwam de grootste stablecoin, Tether, de afgelopen tijd doorlopend zeer negatief in het nieuws. Veel mensen gaan er vanuit, dat stablecoins zijn ‘gepegged’, 1-1 gedekt door een andere asset. Voor elke Tether in omloop, zou er dus een Dollar ergens zijn opgeslagen. Inmiddels is deze coin meer dan $70 miljard waar en na grote internationale druk, bleek dat het bedrijf achter Tether, een hele rare mix er op na hield van bezittingen, om al dit geld op de balans te dekken.

Hierdoor moest het al een boete aan de Amerikaanse overheid betalen en heeft diezelfde overheid nu met spoed een framework ontwikkeld, om stablecoins, zoals Tether, flink aan banden te leggen. Handelsbeurzen als Bitcoinmeester haalden de coin al offline. Het gaat echter niet alleen over Tether; er zijn tientallen stablecoins in omloop en het grote wachten is nog steeds op de stablecoin die veel overheden wakker schudde; Diem, geïnitieerd door Facebook.

Naast dat Europese, Chinese en Amerikaanse overheden, hun grote zorgen uitten, hebben ze nu dus in sneltreinvaart wetgeving ontwikkeld, wat komend jaar in werking zal treden. President Biden gaf al aan ze in dezelfde categorie te scharen als banken en het hoofd van de Amerikaanse centrale Bank, Jerome Powell gaf al aan ze niet te willen verbieden, maar wel streng te reguleren. Belangrijk, om de cowboys uit de sector te filteren en ook daadwerkelijk breed te worden geaccepteerd door grotere instellingen. In een recent onderzoek van Deloitte gaf 83% van de executives aan, dat zij het huidige fiat-geld vervangen zien worden door dergelijke coins.

  • Overheden maken overuren

Normaal lopen overheden altijd achter op technologische ontwikkelingen, het zogenaamde pacing probleem. Op blockchain gebied zie ik het komende jaar echter een paar belangrijke ontwikkelingen vanuit overheden ontstaan. Als eerste, zal de belangrijke MICA regelgeving komend jaar waarschijnlijk uitgebreid worden getest en besproken, om vervolgens te worden geïmplementeerd. Een ontzettend belangrijke stap, in de verdere professionalisering van de sector en daarmee ook toetreding van nog meer organisaties.

Daarnaast heeft de EU afgelopen juni bekend gemaakt, dat het komend jaar de inspanningen rondom ‘Self Sovereign Identity’, waarover ik eerder schreef, verder zal gaan intensiveren. Verder maakt de EU ook grote stappen met haar eigen ‘European Blockchain Services Infrastructure’. Door deze infrastructuur te creëren, wil de Europese Commissie een groot aantal grensoverschrijdende digitale openbare diensten leveren, ‘ten behoeve van de burger, de samenleving en de economie’.

Het is de eerste EU-brede blockchain-infrastructuur, die wordt gemaakt in een poging om openbare diensten betrouwbaarder en toegankelijker te maken voor Europese burgers, door het bestuur transparanter te maken, naleving van EU-regelgeving te faciliteren en te werken aan gegevenscompatibiliteit.

  • Gradually, then suddenly

De uitvinder van Bitcoin, de nog steeds mysterieuze Satoshi Nakamoto, zou zich in zijn graf om draaien. Meerdere malen. Het initiële idee van de Bitcoin-blockchain, was om de macht bij financiële intermediairs (zoals banken) en overheden, weg te halen en door het decentrale karakter van de blockchain-technologie, weer terug te leggen bij de burger.

De Chinese overheid gebruikt de technologie nu juist, om een digitaal, centraal bankgeld systeem te lanceren, de E-CNY. Volgens veel experts krijgt de Chinese overheid hier juist nog veel meer grip op haar bevolking, door nu ook financiële transacties in het land grotendeels te kunnen controleren. Het is nog maar 100 dagen tot de Olympische Winterspelen in het land, waar deze zogenaamde ‘Central Bank Digital Currency’ (CBDC), het levenslicht zal zien. Inmiddels heeft de Chinese overheid Amerikaanse bedrijven die actief zijn in het land, zoals McDonalds, onder druk gezet om de munt te gaan accepteren tijdens de spelen.

Ook al zijn er al landen die een eigen CBDC gebruiken, zoals de Bahama’s en zeer recent ook Nigeria, met haar waanzinnige macht op het wereldwijde toneel, lijkt China hier grote impact te gaan hebben op het financiële systeem en op lange termijn zelfs de Amerikaanse macht hierop, flink af te zwakken. Het kan met haar E-CNY infrastructuur de huidige infrastructuren, die worden gedomineerd door Dollars en Amerikaanse macht (zoals het SWIFT systeem), flink te ondermijnen.

Het komende jaar kijken mensen dan ook zowel reikhalzend, als spannend uit naar waarmee China op de proppen komt. Het zal niet in een jaar gelijk wereldwijd het economische leiderschap gaan overnemen, maar zoals Ernest Hemingway’s het mooi omschrijft in zijn boek The Sun Also Rises, ‘gradually, then suddenly’. Net als de impact van veel technologieën; langzaam, maar ineens extreem en onverwacht.

De ‘bank der banken’, de Bank for International Settlements (BIS), lanceerde recent haar nieuwste rapport over de wereldwijde ontwikkelingen op gebied van CBDCs. Dit laat zien dat 86% van de centrale banken wereldwijd, kijkt naar CBDC en 60% zelfs al bezig is met de ontwikkeling er van.

Weg met de wallet gardens; power to the people!

Decentralisatie blijft bij veel ontwikkelingen het toverwoord. Op steeds meer vlakken, zien we niet alleen de oproep ontstaan voor het teruggeven van bepaalde macht aan de gebruiker / burger, maar ook de lancering van blockchain oplossingen die dit mogelijk maken.

Het decentraal opslaan van big data, niet meer in de ‘wallet gardens’ van de ‘big tech companies’. Macht en soevereiniteit weer terug leggen in de handen van makers, eigenaren, kleine organisaties en burgers, wat we nu zien in de grote ontwikkelingen rondom NFTs en DeFi. Fractioneel eigenaarschap, door middel van ‘fantokens’ zoals die van Ajax, PSV en Fortuna Sittard en vastgoed, zoals met het Amsterdamse Bloqhouse. Het past allemaal in de volgende fase van de ontwikkeling van het internet; Web3.0, gebouwd op een decentrale architectuur.

Fortune favours the bold

We gaan een heel gaaf blockchain jaar tegemoet. Ik kijk ontzettend uit naar alle ontwikkelingen, die ik nu totaal nog niet zie aankomen. Het is bij alle ontwikkelingen inmiddels wel duidelijk geworden dat deze vaak starten door de dappere, grote denkers. We gaan het zien, of het lef van veel van hen, het komende jaar zal worden beloond.

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Events in 2022: mijn 5 voorspellingen

Events in 2022: mijn 5 voorspellingen

Groter, mooier, gedurfder. De grote inhaalslag lijkt begonnen rondom evenementen in Nederland. In dit laatste kwartaal krijg ik inmiddels al nul op het rekest over de beschikbaarheid van allerlei locaties, is het flink plannen geblazen met sprekers en technische partijen, maar bovenal; merk ik dat iedereen weer goede zin heeft om wat moois neer te zetten, na een veelbewogen periode. Wat staat ons als eventsector in 2022 te wachten? Mijn 6 voorspellingen:

De veelheid aan zowel uitnodigingen als aanvragen, stemt mij ontzettend positief. Hoewel niemand antwoorden heeft en deze ook niet zal hebben, over wat ons het komende jaar te wachten staat, is het heel inspirerend om te zien hoe de vele partijen die in de sector actief zijn, door blijven gaan met verfijnen, experimenten, grenzen verleggen en unieke producten op te markt te zetten.

Inmiddels heeft 46% van de organisatoren alweer een fysiek event georganiseerd de afgelopen maanden en is 80% bezig om dat dit kwartaal te doen. Zoals ik in mijn vorige blog schreef, verlangt een dikke 95% van de Nederlanders weer naar het bezoeken van een zakelijk event, sportevent en entertainment.

Maar de afgelopen tijd heeft een grote invloed gehad op de sector; positief en negatief. De snelle technologische transformatie heeft voor ongekend veel nieuwe mogelijkheden en doorbraken gezorgd, maar de bezoeker zelf is soms ook totaal veranderd, wat weer allerlei uitdagingen met zich mee brengt.

  1. One size fits not all

Eerder schreef ik over het ‘hybride normaal’; de verregaande samensmelting van fysieke en virtuele events. Sommige organisaties zie ik nu in hun event strategie een mix opnemen van zowel fysieke als virtuele events, ik werk met partijen die echt inzetten op virtual-first en eens per jaar een kwalitatief fysiek netwerk event organiseren, organisaties die weer volledig terug gaan naar fysiek, maar zie ook nog steeds veel organisaties twijfelen.

In een recent onderzoek gaf 71% van de organisaties aan dat zij hun event strategie hoofdzakelijk ‘digitaal’ houden, vanwege de vele positieve effecten en resultaten die zijn geboekt de afgelopen tijd. Ik zie hier ook veel meer een verschuiving van wat een organisatie zelf wil, naar het in kaart brengen van de wensen van de bezoeker en op basis daarvan acteren.

Veel bezoekers geven aan dat zij voor de meeste elementen van reguliere events, liever een virtuele dan een fysieke variant bezoeken. Gemak, comfort maar ook nog zeker de angst rondom corona spelen hierin een rol. Laatst merkte ik dat bij een klant, die een fysiek event voor 200 medewerkers wilde organiseren, maar waar bij de inschrijving bleek dat er maar 2 medewerkers fysiek wilde langskomen. De belofte van een borrel en bitterbal nadien, red je het niet meer mee.

  • Betekenisvolle belevenissen

Een van de grote trends die ik het komende jaar zie, is echt de verschuiving van het pure productionele organiseren van een locatie, sprekers en catering, naar het neerzetten van een gave totaalbelevenis. Dit komt ook mooi terug in het boek ‘The Experience Economy’ van Jim Gilmore;

“To set yourself apart from your competition, you need to stage experiences — memorable events that engage people in inherently personal ways.”

Door de vele technologische mogelijkheden die het afgelopen jaar bekend zijn geworden, is het publiek ook een stuk veeleisender geworden. We worden steeds drukker, dus er zal steeds scherper worden gekeken naar of het event wel de moeite waard is, om tijd voor vrij te maken. Data van een van de grootste event platformen, laat zien dat slechts 42% van de virtuele event bezoekers, een sessie volledig bijwoont. 

Het neerzetten van een betekenisvolle beleving, is volgens 66% van de event organisatoren dan ook hoofdprioriteit om aan te werken het komende jaar. Niet een standaard programma proberen op te leuken met een virtuele speurtocht aan het einde, maar echt stap voor stap de virtuele klantreis uit te werken. Voor de verschillende type bezoekers. Kijkende ook naar hoe elk aspect van het event, waarde kan toevoegen voor een bezoeker.

Want waarom zou die bezoeker live langskomen, als de content later ook online wordt gepubliceerd? Zodat de bezoeker de content op eigen gelegenheid kan bekijken, op zijn favoriete kijk-plek. Een analyse van de questionnaires die we stuurden na TED events, liet dat ook heel duidelijk zien; mensen kwamen echt voor de totaal beleving. De TED talks zelf werden later altijd publiekelijk gepubliceerd; het waren juist alle verassingen van uitnodiging tot uitzwaaien, waar bezoekers live voor langs wilde komen.

Van passief achterover leunen en aanschouwen, tot actief participeren als bezoeker en de beleving co-creëren. Van puur absorberen tot echt volledig ondergedompeld worden in het geheel. Fysiek, virtueel en hybride; op alle fronten is het echt noodzaak om dit niet als een simpele cupcake met logo bij de koffie te zien, maar echt als een integraal onderdeel van het core concept en strategie, laat ook een meta-analyse van verschillende onderzoeken hier naar zien.

  • Meer micro momenten

Het jaar voor corona, was de gemiddelde opkomst van een congres 4900 mensen. Ook hier zie ik een sterke verschuiving naar veel meer kleinschaligere events. Onderzoek liet al zien dat 55% van de organisatoren echt inzet op kleinschaligere events. Ook dit is niet iets wat het afgelopen jaar pas is ontstaan. Bij TED was het altijd gaaf om te schemeren met de grote locaties die we tot de nok toe vulden, zoals theaters en concerthallen. Maar we kregen van de bezoekers juist vaak even goede en soms zelfs betere feedback op de ‘Salons’ die we organiseerden met maximaal 5 sprekers en 100 bezoekers.

Het hoofd doel bleef dan ook; een podium maken voor inspirerende ideeën. Onderzoeken blijven uitwijzen, dat inspiratie de nummer 1 reden blijft voor mensen om naar events te blijven komen. Het menselijk brein kan niet een volle dag constant inspiratie verwerken. Daarnaast hebben steeds meer mensen moeite volgens het Sociaal Cultureel Planbureau steeds meer moeite om hun dagelijkse activiteiten met elkaar te combineren.

Kleinere, korte events zijn daarom ook steeds populairder. Een selectie sprekers die niet gelijk een uur spreektijd claimen maar eerder 20 minuten en een kleiner gezelschap bezoekers, wat de interactie ook zichtbaar verbeterd.

  • Het nieuwe netwerken

Naast inspiratie, blijft netwerken, nog steeds de op een na grootste reden voor bezoekers om naar een event te gaan; fysiek, virtueel of hybride. Nu waren al voor corona de event apps al in overvloed beschikbaar, waarmee je met de meest geavanceerde technieken als AI, matchmaking kon faciliteren tussen de bezoekers. Nu we een sterke toename zien van hybride events, is dat wel echt een uitdaging voor de organisatoren. Want hoe breng je zowel de virtuele als fysieke deelnemers met elkaar in contact?

Nu willen virtuele deelnemers graag met de fysieke in contact treden, maar zie ik fysieke deelnemers niet constant op hun telefoon, als ze ook fysiek met iemand een glas kunnen heffen. Er zijn inmiddels ook op dat vlak al weer allerlei grappige oplossingen, zoals video-call-robots, die worden bestuurd door virtuele deelnemers en robots die op de netwerk-hotspots, de virtuele deelnemers op een leuke manier onder de aandacht brengen.

https://www.youtube.com/watch?v=A4aO-DcP2P4

Het blijft wel nog écht een uitdaging voor organisatoren, want waar je normaal simpelweg kon verwijzen naar een netwerk locatie, moet je nu echt veel meer moeite doen om beide publieken goed met elkaar te verbinden. Zelf kan ik hier zeker de geavanceerdere events apps aanbevelen, zoals Bizzaboo of Hopin, die dit hele proces erg goed faciliteren en daar een mooi aanbod oplossingen voor aanbieden.

  • Marketing uitdagingen en kansen

Om bezoekers ook daadwerkelijk naar een event te krijgen, blijft een goede marketing noodzakelijk. Met de nieuwe privacy features van bedrijven als Apple en Google, komen er de komende tijd heel wat uitdagingen bij rondom getargete marketingstrategien. Van Apple’s Mail Privacy Protection en andere nieuwe instellingen, tot Google’s Privacy Sandbox. Het zijn in mijn optiek goede updates, die de privacy van de gebruiker versterken, maar daardoor voor marketeers voor veel nieuwe uitdagingen zorgen om het juiste publiek te bereiken. Vooral als we kijken naar het belang van bijvoorbeeld email in de marketingmix, waar door de updates ineens veel belangrijke data niet meer kan worden verkregen.

Aan de andere kant zie ik ook een grote verschuiving van events als winstmaker naar marketingtool. Een mooi voorbeeld is Microsoft, wat voor corona $2500 vroeg voor een ticket voor haar grote event en daarmee 6000 bezoekers trok. Door het virtueel te trekken en gratis te maken, kreeg het 197.000 bezoekers over de virtuele vloer en kondigde het gelijk aan dit altijd zo te houden. Je ziet dit ook duidelijk terug in de cijfers; 80% van de events hebben een gratis registratie, al dan niet met ook nog een betaalde premium onderdeel.

Minder dan 25% van de event organisatoren wist een winstgevend event neer te zetten en ik zie dan ook steeds meer bedrijven inzetten op het marketing/branding aspect, in plaats van een inkomstenbron. Events zijn voor 85% van de marketingexecutives cruciaal voor hun marketingmix en inmiddels besteden de meeste bedrijven 10-20% van het marketingbudget aan virtuele events.  Het komende jaar verwacht ik dan ook echt een zeer sterkte toename van dit type events.

  • Plan C

De Griekse wijsgeleerde Heraclitus zij het al zo mooi; de enige constante in het leven is verandering. Op het moment van schrijven is er alweer een nieuwe corona-variant in ons land gelokaliseerd en met de wereldwijde ontwikkelingen op het gebied van zaken als vaccinatiegraad en impact op de zorg, zal corona ook het komende jaar nog een flinke impact hebben op de industrie. Ik merk nu al aan events die ik in andere Europese landen en de Verenigde Staten neer zet, dat we er in Nederland echt heel goed vanaf komen wat betreft maatregelen. Wereldwijd geeft 39% van de eventplanners aan dat vaccinatie verplicht is op het event wat zij organiseren; testen en antistoffen tellen niet. Probeer dat maar eens in Nederland te doen.

Naast de standaard aandachtspunten, zoals een uitgebreid hygiëne protocol, ontsmetting stations, contactloze infrastructuur en de corona-toegangs-app, verdient het in mijn optiek ook zeker de aandacht om altijd een plan B achter de hand te hebben; voor sprekers, bezoekers, partners en alle andere cruciale onderdelen van het event. Alvast in hoofdlijnen een alternatief uitwerken, wat eventueel binnen een week opgetuigt kan worden. Puur om de organisatie stress te verminderen en er onder alle omstandigheden voor te zorgen dat het event ook echt door gaat. De afgelopen tijd zag ik sprekers die ziek werden en niet mochten reizen en door een lokale corona uitbraak ineens een fysiek event met een no-show van 75%.

Ondertussen blijven de gave mogelijkheden om events te verrijken, zich ontvouwen. Van sprekers binnenhalen met hologram presentaties, tot onderdelen van events in VR-voorlopers van het ‘metaverse’ organiseren of een Spotify omgeving zetten, door middel van Rooms. Volgens mij kan 2022 wel eens het mooiste jaar gaan worden voor de event industrie, tot nu toe. Ik kijk er naar uit!

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Mijn 5 voorspellingen voor crypto currencies in 2022

Mijn 5 voorspellingen voor crypto currencies in 2022

Misschien wel het mooiste jaar in de geschiedenis van cryptovaluta. Exploderende koersen, records aan investeringen in startups, grote gevestigde partijen die groots instappen en zoveel technologische ontwikkelingen, dat ik bij het schrijven van deze blog bijna niet kon kiezen wat ik in het komende jaar verwacht te gebeuren. Ik ga het toch proberen in deze 2022 trendblog over cryptovaluta.

Één dag in crypto, staat gelijk aan een jaar in een mensenleven. Ook al is de technologie nog zeer jong; op 31 oktober is het nog maar 12 jaar geleden dat Bitcoin werd gelanceerd, de ontwikkelingen gaan razendsnel en zijn bijna niet bij te houden. Eerder schreef ik al over Decentrale Financieringen (DeFi), Non-Fungible Tokens (NFTs), Stablecoins, Central Bank Digital Currencies (CBDCs) en het Metaverse. Veel gave ontwikkelingen, die er momenteel in de sector plaatsvinden. Inmiddels is de Bitcoin prijs gestegen naar een ‘all time high’; een recordehoogte van $62.600 en heeft de Amerikaanse overheid een zogenaamde Bitcoin ‘ETF’ goedgekeurd, waarover ik schreef in 2019. Dit zal naar verwachting de interesse in cryptovaluta nog veel sterker laten toenemen.

Op zoek naar de moonshot

Dit Bitcoin prijs is dit jaar, op moment van schrijven, verdubbeld en er zijn daarnaast allerlei altcoins (alternatieve cryptovaluta) die met percentages als 15000% en 10000% in waarde zijn gestegen. Het bekende ‘Stock to Flow’ model voorspelt dat de Bitcoin prijs zelfs nog een keer kan verdubbelen tot $100.000 rond aankomende Kerst, wat ook een positief katalyserend effect zal hebben op de altcoins.

Het leuke van deze gekte, is dat ik ineens weer heel veel oude bekenden aan de lijn krijg, die advies zoeken bij het kopen van cryptovaluta en vooral; welke altcoin ik verwacht nog te gaan ‘moonen’ (crypto terminologie voor sterk stijgen). Veel mensen lijken wel high te zijn geworden door de waanzinnige prijsstijgingen die veel coins hebben doorgemaakt, de verhalen van bekenden die er veel geld mee hebben verdiend, influencers die de ene na de andere coin aanprijzen als nieuwe moonshot en de eindeloze stroom aan positieve ontwikkelingen in de sector.

Wachten op de zwarte zwaan

De wereld wordt door het eindeloze geprint van geld door overheden en de nul procent rentetarieven, overspoeld met liquiditeit. Liquiditeit, wat gedeeltelijk weer in de markt voor cryptovaluta terecht komt. We zagen in de Verenigde Staten dat 7% van de stimuleringschecks die de overheid aan haar burgers uitstuurde, werd gebruikt om crypto te kopen en in Nederland had 5% van de mensen al crypto en is 25% het van plan te gaan kopen.

De gekte zal in mijn optiek dus nog wel even aanhouden, nu de economie zich zo snel heeft hersteld na de corona dip en de aandelenbeursen recordhoogtes bereiken. Het wachten is echter, op een onverwacht ‘black swan event’; totaal onverwacht maar met grote impact.

We zagen begin juni, hoe één tweet van Tesla topman Elon Musk, de hele cryptomarkt deed instorten.

Eerst even terugblikken

Ook vorig jaar mocht ik op Frankwatching voorspellingen doen over wat ik voor trends verwachtte rondom cryptovaluta dit jaar. No pressure voor de voorspellingen van volgend jaar, maar die van dit jaar zijn allemaal uitgekomen. De grote institutionele partijen zijn ingestapt met waanzinnige bedragen en volgens dit mooie overzicht, komen daar nog zeer regelmatig nieuwe investeringen bij. De bullmarkt is heel duidelijk gestart, met hier en daar een flinke dip, maar als je uitzoomt dan zie je een ongekende stijging van alle coins.

Wordt er ook wat gedaan met het geld wat al deze projecten ophalen en verdienen aan deze stijging? Zeker! Veel grote projecten zijn constant bezig met grote nieuwe updates van de platformen, sluiten nieuwe partnerships en onthullen nieuwe technologische snufjes. Bitcoin heeft de grote ‘Taproot’ update gepubliceerd, Ethereum een grote stap voorwaarts gemaakt in haar transitie met de lancering naar ‘2.0’, Cardano komt inmiddels elke maand wel met een update, Binance heeft net een fonds van $1 miljard gelanceerd en ook Solana timmert hard aan de snelweg.

Helaas zien we ook de minder positieve voorspellingen uitkomen; cryptocrime heeft ook een vogelvlucht genomen. Hacks, scams, pump & dumps en vele andere criminele activiteiten zijn aan de orde van de dag en nemen in aantal snel toe. Overheden zijn in versneld tempo gaan kijken nu hun eigen rol, rondom wet- en regelgeving. Nu juich ik dit zeer toe, om de sector volwassen te maken en klaar voor de toetreding van nog heel veel meer (grote) investeerders. Maar helaas hebben verschillende overtrokken en niet ter zaken doende reacties van overheden, juist schade aangericht. Hierover meer in mijn voorspellingen voor het komende jaar.

1)   Bitcoin voor de boodschappen

Van een negen pagina tellend document, is Bitcoin in 12 jaar uitgegroeid tot een wereldwijde ‘reserve asset’ met maatschappelijke impact. In het westen zijn de meeste ontwikkelingen ‘ondergronds’; de onderliggende blockchain technologie wordt al door 81 van de 100 bedrijven gebruikt, maar vaak niet zichtbaar voor de consument. In veel ontwikkelingslanden zijn cryptovaluta inmiddels onderdeel geworden van het dagelijkse leven. Als we kijken naar waar cryptos het meest worden gebruikt, dan zie je een aantal interessante landen in het top-lijstje staan; Nigeria, de Filipijnen, Turkije en Venezuela. Landen die niet geheel toevallig, ook problemen hebben met hun huidige munteenheid.

Het centraal-Amerikaanse land El Salvador verraste vriend en vijand, door Bitcoin een wettig betaalmiddel te maken. Hierdoor zijn bedrijven verplicht, om Bitcoin te accepteren. Ik ben er zelf nog niet over uit, wat ik van deze stap moet denken. Als je net jouw inkomen in Bitcoin hebt omgezet en een Amerikaanse miljardair laat met een tweet de koers bijna halveren, dan is dat niet uit te leggen. Maar aan de andere kant, heeft 70% van de inwoners simpelweg geen bankrekening, vaak omdat banken deze niet aanbieden om allerlei redenen. Daarnaast komt een kwart(!) van het nationaal inkomen het land binnen, via een buitenlandse geldtransfer, waar vaak hoge percentages (tot wel 30% van het bedrag dat wordt verstuurd) worden berekend door partijen als Western Union. Meer dan 70% van de inwoners krijgt dit soort betalingen binnen, wat gemiddeld 50% van het inkomen is van de inwoners. Grensoverschrijdende geldtransfers via Bitcoin laten verlopen, kan op jaarbasis dan ook $400 miljoen aan fees schelen voor de inwoners. Geld wat de bevolking hard kan gebruiken.

Het laatste woord is er nog niet over gezegd; het Internationaal Monetair Fonds heeft een nog geplande lening aan het land ‘on hold’ gezet en ook binnenlands is er nog verzet. Ook al zijn er al 2 miljoen ‘Chivo’ wallets in gebruik (op 6,5 miljoen inwoners), 70% van de bewoners stemde bij een grote enquête tegen de invoering en 93% van de bedrijven zegt nog geen Bitcoin betaling te hebben uitgevoerd.

Ticket naar vrijheid

Inmiddels is het precedent geschept. Landen als Paraguay en Brazilië zijn inmiddels ook aan het kijken naar de mogelijkheden om Bitcoin een wettelijk betaalmiddel te maken. In landen als Afghanistan wordt het inmiddels het ‘ticket to freedom’ genoemd. Ik verwacht in het komende jaar dan ook meer landen, die Bitcoin en eventueel andere valuta, gaan inzetten als wettig betaalmiddel. In de strijd tegen hoge grensoverschrijdende betalingen, in de strijd tegen inflatie en om de machtsgreep van de Verenigde Staten met haar Dollar, te verkleinen.

Niet alleen als betaling, maar ook als investering. Landen als Bulgarije en Oekraine hebben al miljarden Euro’s aan Bitcoin gekocht.

2)   Lichtflitsen

Cryptovaluta worden niet alleen actief gebruikt in ontwikkelingslanden; ook in westerse landen zijn allerhande toepassingen die dagelijks worden gebruikt. Op verschillende manieren, is het mogelijk gemaakt om content makers te bedanken voor hun werk. Twitter heeft de Tips-functie toegevoegd aan het platform, waarmee je een Bitcoin-fooi kan geven aan jouw favoriete Tweeps. Dit kan inmiddels ook met podcasts, door Podcasting 2.0 van ‘podfather’ Adam Curry.https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=9049886221589092963

Beide functionaliteiten maken gebruik van het ‘lightning network’. Dat is een zogenaamde ‘second layer solution’, die is gebouwd op het Bitcoin netwerk. Het biedt daarmee een krachtig antwoord, op de criticasters van Bitcoin, dat het aantal transacties wat mogelijk is op het netwerk en de snelheid er van, achterblijft bij huidige betaalmiddelen als creditcards. Waar Bitcoin 7 transacties per seconde aankan en VISA 65.000, kan Lightning miljoenen aan.https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=8110056571815392619

Alleen al afgelopen maand, verdubbelde het aantal Lightning transacties steeg het aantal gebruikers met 11164%. Dit is niet alleen te wijten aan de Twitter-Tips, doordat het zeer kleine betalingen relatief goedkoop kan verwerken, wordt het ook veel gebruikt in de gaming wereld voor de aankoop van kleine in-game items en in ontwikkelingslanden zoals El Salvador, voor betalingen. Een gave ontwikkeling, omdat hij ook echt een positieve impact heeft in ontwikkelingslanden. In het komende jaar verwacht ik dat het volume transacties zeer sterk gaat toenemen, met ook de positieve effecten voor Bitcoin zelf. 

3)   Kunst & Kapitaal blijven vliegen

Het geld wat inmiddels omgaat in de NFT markt en Decentrale Financieringen (DeFi), blijft ook maar stijgen. Niet alleen de kleinere ‘retail’ beleggers, maar ook bestaande instituten zoals ING geven aan dat zij DeFI een waanzinnig interessante ontwikkeling vinden. Crypto zou financiele instellingen, zoals banken, volledig overbodig maken. Maar nu zien we, dat veel grote banken juist zelf er mee aan de slag gaan en producten aanbieden. De ‘total value locked’ (geld wat is ingelegd) in DeFi is inmiddels groter dan $200 miljard en ik zie dit bedrag het komende jaar nog wel verdubbelen naar $400 miljard. Er zijn dan ook nog echt wat grote stappen te zetten, om DeFI volwassen te maken. Van alle hacks in crypto-land, vind 75% plaats binnen DeFi. Daarnaast heeft de Amerikaanse toezichthouder, de SEC, recent aangegeven op korte termijn met strenge regelgeving voor DeFi te gaan komen. Institutionele DeFi zal dan ook nog wel even op zich laten wachten, de algemene DeFi wereld groeit ondertussen hard door.

Ook de interesse voor NFTs blijft maar stijgen. Alleen al het afgelopen kwartaal, werd er voor meer dan $10 miljard verhandeld. Dat zijn niet alleen verveelde apen, de allereerste broncode van het internet en een plekje op de arm van een bekende tennisspeler. Ook steeds meer grotere partijen treden toe tot de NFT markt, zoals Disney, Electronic Arts en het WWF. Er zijn ook allerlei nieuwe ontwikkelingen, zoals ‘play to earn blockchain games’. Geld verdienen, terwijl je een spelletje speelt; wie wil dat nu niet? Niet geheel onverwacht doen dat inmiddels al een kleine 1 miljoen mensen en schieten de spelletjes uit de grond. Louis Vuitton lanceerde zeer recent het spel ‘Louis: The Game’.

4)   De grote jongens blijven binnenkomen

Het mooie van blockchain en vooral die van Bitcoin, is dat je sinds het ontstaan alle transacties kan zien en daardoor kan analyseren. Partijen als Glassnode en Chainalysis kunnen hierdoor de meest interessante analyses maken. Van het identificeren en volgen van criminele transacties voor geheime diensten, tot het in kaart brengen wat voor accounts Bitcoin bezitten.

Eigenaren met meer dan 1000 Bitcoin in bezit, ook wel de ‘whales’ genoemd, worden vaak gevolgd. Van sommige ‘whales’ is bekend wie ze zijn, maar de meesten zijn onbekend. Het zorgt voor veel speculatie; zijn het rijke individuen of juist de banken die anoniem Bitcoin kopen en verhandelen? Er zijn allerlei tools die de bewegingen van deze ‘whales’ in de gaten houden, zoals het Twitter account ‘Whale Alert’. Waar Bloomberg schreef dat 2% van de Bitcoin wallets, 95% van alle beschikbare Bitcoin in bezit heeft, laat Glassnode in een diepgaande analyse zien dat dit juist veel beter is gedistribueerd en dat deze distributie ook steeds meer toeneemt.

Vanwege de meldplicht die veel publieke ondernemingen hebben wereldwijd rondom de financiën en grote investeringen, worden grote aankopen van Bitcoin vaak al snel wereldwijd bekend gemaakt. Van grote institutionele investeerders en de zogenaamde ‘family offices’ (beheermaatschappijen van zeer rijke families), is die informatie echter niet beschikbaar. In een recent event wat ik organiseerde rondom de nieuwe Europese crypto-wetgeving MICA, gaven verschillende experts aan dat zij ook pas verwachten dat dit type investeerders pas cryptovaluta op grote schaal gaat inkopen, als deze MICA wetgeving is geïmplementeerd.

5)   Crackdown the cowboys

 Die wetgeving wordt inmiddels wereldwijd in rap tempo opgesteld. Veel overheden zien in, dat ze niet nog jaren kunnen wachten met wet- en regelgeving, rondom cryptovaluta. De Amerikaanse overheid is wakker geworden en geeft enerzijds aan cryptovaluta niet te willen verbieden, maar wel zeer bezorgd te zijn over de transacties en stabiliteit er van. Net als de Europese Centrale Bank, zijn deze twee machtsblokken bang dat het plotsklaps instorten van de cryptovaluta markt, de stabiliteit van het wereldwijde financiële systeem in gevaar kan brengen. Ze verwijzen hier naar de Bitcoin crash in 2017, waar Bitcoin in een maand tijd 2/3e van zijn waarde verloor en de top 10 altcoins 80%. 

Zoals ik al eerder dit jaar schreef, ben en blijf ik enthousiast over regelgeving, zolang de balans tussen regulatie en innovatie maar niet scheef komt te staan. In Nederland zien we dat te strenge wetgeving, enerzijds unicorns het land uit jagen, anderzijds de Nederlandse bedrijven een zeer oneerlijke positie geeft tegenover concurrenten uit het buitenland, die niet aan deze strenge regels hoeven te voldoen. Inmiddels wordt er door overheden wereldwijd hard opgetreden tegen het handelsplatform in cryptovaluta, Binance, waar zelfs de Nederlandse Bank al publiekelijk voor waarschuwde.

Ik verwacht het komende jaar dan ook veel ontwikkelingen wereldwijd op het gebied van regelgeving. Waarschijnlijk zal eerst scherp worden gekeken naar stablecoins en DeFi, daarnaast ook naar de cryptomarkt algemeen. De Amerikaanse overheid introduceerde afgelopen kwartaal al 18 verschillende wetten en de Europese Unie is inmiddels ook grote stappen aan het maken met haar MiCa wetgeving, die gelijk voor alle landen in de Europese Unie zal gelden. Deze zal naar verwachting eind volgend jaar, begin 2023 in werking treden.

Het blijft verassen, het blijft oppassen

Bij de introductie van de iPhone, wist ook niemand dat we er mee zouden navigeren met Google Maps, foto’s editen met Instagram en muziek streamen met Spotify. Ook met cryptovaluta is het elke dag weer een verassing wat er weer voor nieuwe ontwikkelingen bekend worden gemaakt. Er wordt hard gewerkt aan uitdagingen zoals het excessieve stroomgebruik van bepaalde blockchains, de veiligheid, stabiliteit en snelheid. Voor investeerders in cryptovaluta blijft het wel oppassen. TV Programma Radar liet laatst zien, hoe makkelijk het is om een ‘pump en dump’ op te zetten; een manier om de koers flink te manipuleren, waardoor veel beleggers worden benadeeld. Ook de oplichtings-advertenties met bekende Nederlanders zoals John de Mol en Humberto Tan, hebben in Nederland al voor tientallen slachtoffers gezorgd. Ook ‘fake projecten’ die geld binnenhalen en vervolgens van de aardbodem verdwijnen, zijn nog steeds aan de orde van de dag. Check deze blog die ik eerder schreef, hoe je dit kan voorkomen.

Hoewel ik op de lange termijn waanzinnig veel potentieel zie in de mogelijkheden van cryptovaluta, zal 95-99% van de projecten op een gegeven moment omvallen. We zagen dit ook drie jaar geleden; ook cryptovaluta projecten blijven startups, met alle investeringsrisico’s van dien. Met alle gave ontwikkelingen die ik voorzie in het komende jaar, blijft mijn enthousiasme over cryptovaluta nog waanzinnig ‘bullish’!

#blockchain #crypto #bitcoin #ethereum #nft #defi #cbdc #stablecoins #taproot #cardano #solana #lightning #podcast20 

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Cryptocurrency in 2022: The 5 most important developments and trends

Cryptocurrency in 2022: The 5 most important developments and trends

Perhaps the most beautiful year in the history of cryptocurrencies. Exploding stock prices, records of investments in startups, big as the writing of this blog started, I couldn’t choose what I expect to happen in the coming year. I’m going to try it anyway in this 2022 trend blog about cryptocurrencies.

One day in crypto is equivalent to a year in a human life. Even though the technology is still very young; on October 31, it will be only 12 years since Bitcoin was established, the developments are moving at lightning speed, and it is almost impossible to keep up. Earlier I wrote about Decentralized Financing (DeFi), Non-Fungible Tokens (NFTs), Stablecoins, Central Bank Digital Currencies (CBDCs), and the Metaverse. Many gave developments, which are currently taking place in the sector. Meanwhile, the Bitcoin price has risen to an ‘all-time high’; a record high of $62,600, and the US government approved a so-called Bitcoin “ETF” in 2019.

Looking for the moonshot

This Bitcoin price has doubled this year, at the time of writing, and there are also all kinds of altcoins (alternative cryptocurrencies) that have increased in value by percentages such as 15000% and 10000%. The well-known ‘Stock to Flow’ model predicts that the Bitcoin price could even double again to $100,000 around Christmas, which will also have a positive catalytic effect on the altcoins.

The nice thing about this madness is that I suddenly get a lot of old acquaintances on the phone again, who are looking for advice when buying cryptocurrencies and especially; which altcoin I expect to “moon” (crypto terminology for strong rise). Many people seem to have gotten high because of the crazy price increases that many coins have gone through, the stories of acquaintances who have made a lot of money with them, influencers who promote one coin after another as a new moonshot and the endless stream of positive developments in the sector.

Waiting for the black swan

The world is flooded with liquidity by the endless printing of money by governments and the zero percent interest rates. Liquidity, which is partly returning to the cryptocurrency market. We saw in the United States that 7% of the stimulus checks that the government sent out to its citizens were used to buy crypto, and in the Netherlands, 5% of people already had crypto, and 25% are planning to buy it.

In my view, the madness will continue for a while, now that the economy has recovered so quickly after the corona dip and the stock markets are reaching record highs. However, we have to wait for an unexpected ‘black swan event;’ totally unexpected but with great impact.

At the beginning of June, we saw how one tweet from Tesla CEO Elon Musk caused the entire crypto market to collapse.

What did I expect in the past year?

Also, last year I was allowed to make predictions about what trends I expected around cryptocurrencies this year. No pressure for next year’s predictions, but this year has all come true. The large institutional parties have entered with insane amounts, and according to this nice overview, new investments are regularly added. The bull market has started very clearly, with a big dip here and there, but if you zoom out, you see an unprecedented rise in all coins.

Will something be done with the money that all these projects collect and earn from this increase? Certainly! Many large projects are constantly working on major new updates to the platforms, forging new partnerships, and unveiling new technological advances. Bitcoin has published the major ‘Taproot’ update, Ethereum has made a big step forward in its transition with the launch to ‘2.0’, Cardano now comes with an update every month, Binance has just launched a $1 billion fund, and Solana is also hammering hard on the highway.

Unfortunately, we also see the less positive predictions come true; cryptocrime has also taken off. Hacks, scams, pump & dumps, and many other criminal activities are the order of the day and are increasing rapidly. Governments have started to look at their own role at an accelerated pace, with regard to legislation and regulations. Now I very much welcome this, to make the sector mature and ready for the entry of many more (large) investors. Unfortunately, however, several exaggerated and unhelpful responses from governments have actually done damage. More about this in my predictions for the coming year.

1) Bitcoin for the groceries

From a nine-page document, Bitcoin has grown in 12 years into a global ‘reserve asset’ with social impact. In the west, most developments are ‘underground’; the underlying blockchain technology is already used by 81 out of 100 companies but is often not visible to the consumer. In many developing countries, cryptocurrencies have become part of everyday life. If we look at where cryptos are used the most, you will see some interesting countries in the top list; Nigeria, the Philippines, Turkey, and Venezuela. Countries that, not coincidentally, also have problems with their current currency.

The central American country of El Salvador surprised friend and foe by making Bitcoin legal tender. As a result, companies are obliged to accept Bitcoin. I’m still not sure what to think about this step. If you have just converted your income into Bitcoin and an American billionaire has almost halved the price with a tweet, it is inexplicable. But on the other hand, 70% of residents simply don’t have a bank account, often because banks don’t offer it for a variety of reasons.

In addition, a quarter(!) of the national income enters the country via a foreign money transfer, where often high percentages (up to 30% of the amount sent) are charged by parties such as Western Union. More than 70% of residents receive this type of payment, which is on average 50% of residents’ income. Cross-border money transfers via Bitcoin can therefore save $400 million in fees for residents on an annual basis. Money that the population can use hard.

International Monetary Fund

The last word has not yet been said; the International Monetary Fund has put a planned loan to the country ‘on hold,’ and there is also domestic resistance. Even though there are already 2 million ‘Chivo’ wallets in use (on 6.5 million inhabitants), 70% of the residents voted against the introduction in a large survey, and 93% of the companies say they have not yet made a Bitcoin payment.

Ticket to freedom

The precedent has now been set. Countries such as Paraguay and Brazil are now also looking at the possibilities of making Bitcoin a legal tender. In countries such as Afghanistan, it is now called the ‘ticket to freedom.’ And, In the coming year, I expect more countries to use Bitcoin and possibly other currencies as legal tender. In the fight against high cross-border payments, in the fight against inflation, and to reduce the US dollar’s power grab.
Not only as payment but also as an investment. Countries like Bulgaria and Ukraine have already bought billions of euros worth of Bitcoin.

2) Flashes of light

Cryptocurrencies are not only actively used in developing countries; also, in western countries, there are all kinds of applications that are used on a daily basis. In several ways, it has been made possible to thank content creators for their work. Twitter has added the Tips feature to the platform, which allows you to give a Bitcoin tip to your favorite Tweeps. This is now also possible with podcasts, by Podcasting 2.0 from ‘podfather’ Adam Curry.

Both functionalities use the lightning network. This is a so-called ‘second layer solution,’ which is built on the Bitcoin network. It, therefore, offers a powerful response to Bitcoin’s critics that the number of transactions that are possible on the network and the speed thereof, lag behind current payment methods such as credit cards. Where Bitcoin can handle 7 transactions per second and VISA 65,000, Lightning can handle millions.

Just last month alone, the number of Lightning transactions doubled, and the number of users increased by 11164%. This is not only due to the Twitter Tips because it can process very small payments relatively cheaply, it is also widely used in the gaming world for the purchase of small in-game items and in developing countries such as El Salvador for payments. A cool development, because it really has a positive impact in developing countries. In the coming year, I expect the volume of transactions to increase very strongly, with positive effects for Bitcoin itself as well.

3) Art & Capital keep flying

The money that is now going around in the NFT market and Decentralized Financing (DeFi) continues to rise. Not only the smaller ‘retail’ investors but also existing institutions such as ING indicate that they find DeFI an incredibly interesting development. Crypto would make financial institutions, such as banks, completely obsolete. But now we see that many large banks are actually working with it themselves and offering products. The ‘total value locked’ (money that has been invested) in DeFi is now greater than $200 billion, and I see this amount doubling to $400 billion in the coming year.

There are still some really big steps to take to make DeFI mature. Of all hacks in crypto land, 75% take place within DeFi. In addition, the US regulator, the SEC, recently indicated that it will introduce strict regulations for DeFi in the short term. Institutional DeFi will therefore have to wait for a while, the general DeFi world is growing fast in the meantime.

Interest in NFTs also continues to grow. In the past quarter alone, more than $10 billion was traded. That’s not just bored monkeys, the very first source code of the internet, and a spot on the arm of a famous tennis player. More and more larger parties are also entering the NFT market, such as Disney, Electronic Arts, and the WWF. There are also all kinds of new developments, such as ‘play to earn blockchain games.’ Earn money while playing a game; who doesn’t want that? Not entirely unexpectedly, almost 1 million people are already doing this, and the games are shooting out of the ground. Louis Vuitton very recently launched the game ‘Louis: The Game.’

4) The big boys keep coming in

The great thing about blockchain, and especially Bitcoin, is that you can see and analyze all transactions since its inception. This allows parties such as Glassnode and Chainalysis to make the most interesting analyses. From identifying and tracking criminal transactions for secret services to mapping out what accounts hold Bitcoin.

Owners who own more than 1000 Bitcoin, also known as the “whales,” are often followed. Some whales are known to be who they are, but most are unknown. It creates a lot of speculation; are they wealthy individuals or the banks that anonymously buy and trade Bitcoin? There are all kinds of tools that monitor the movements of these ‘whales,’ such as the Twitter account ‘Whale Alert.’ Where Bloomberg wrote that 2% of Bitcoin wallets own 95% of all available Bitcoin, Glassnode shows in an in-depth analysis that this is distributed much better and that this distribution is also increasing.

Due to the reporting obligation that many public companies worldwide have around finances and large investments, large purchases of Bitcoin are often announced worldwide quickly. However, this information is not available from large institutional investors and the so-called ‘family offices’ (management companies of very wealthy families). In a recent event that I organized around the new European crypto legislation MICA, several experts indicated that they also expect that this type of investor will only buy cryptocurrencies on a large scale once this MICA legislation has been implemented.

5) Crackdown the cowboys

This legislation is now being drawn up worldwide at a rapid pace. Many governments realize that they cannot wait for years with legislation and regulations surrounding cryptocurrencies. The US government has woken up and, on the one hand, indicates that it does not want to ban cryptocurrencies but is very concerned about its transactions and stability. Like the European Central Bank, these two power blocs fear that the sudden collapse of the cryptocurrency market could endanger the stability of the global financial system. They refer here to the Bitcoin crash in 2017, where Bitcoin lost 2/3 of its value in a month, and the top 10 altcoins lost 80%.

As I wrote earlier this year, I am and will remain enthusiastic about regulation as long as the balance between regulation and innovation is not skewed. In the Netherlands, we see that too strict legislation, on the one hand driving unicorns out of the country, on the other hand giving Dutch companies a very unfair position vis-à-vis competitors from abroad, who do not have to comply with these strict rules. Governments worldwide are now taking strong action against the trading platform in cryptocurrencies, Binance, about which even the Dutch Central Bank has already publicly warned.

I, therefore, expect many developments worldwide in the field of regulation in the coming year. Stablecoins and DeFi will probably first be looked at closely, in addition to the crypto market in general. The US government already introduced 18 different laws last quarter, and the European Union is now also making major steps with its MiCa legislation, which will apply equally to all countries in the European Union. It is expected to enter into force at the end of next year, early 2023.

It continues to surprise, it continues to be careful

When the iPhone was introduced, nobody knew that we would navigate with Google Maps, edit photos with Instagram, and stream music with Spotify. It is also a surprise every day with cryptocurrencies what new developments are announced. We are working hard on challenges such as the excessive power consumption of certain blockchains, security, stability, and speed. It remains to be careful for investors in cryptocurrencies. TV Program Radar recently showed how easy it is to set up a ‘pump and dump’; a way of significantly manipulating the price, which puts many investors at a disadvantage.

The scam ads with well-known Dutch people such as John de Mol and Humberto Tan have already caused dozens of victims in the Netherlands. Also, ‘fake projects’ that bring in money and then disappear from the face of the earth are still the order of the day. Check this blog I wrote earlier, how you can prevent this.

While I see an insane amount of potential in the possibilities of crypto, in the long run, 95–99% of projects will fall over at some point. We also saw this three years ago; Cryptocurrency projects also remain startups, with all the investment risks that entail. With all the cool developments I foresee in the coming year, my enthusiasm about cryptocurrencies remains insanely bullish!

Jan Scheele is active in the web3 (blockchain, crypto, NFTs, DeFi) industry since 2013. Besides (former) CEO of a web3 scaleup and founder of an advisory boutique (working for governments, family offices and several multinationals), he is Digital Leader at the World Economic Forum and Board Member at the Blockchain Netherlands Foundation (BCNL). He is writing, consulting, speaking and training regularly about everything web3, all over the world. Furthermore, he is currently finalizing his book about the rise and global impact of blockchain technology.

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Gebruik de heldenreis voor je volgende presentatie

Gebruik de heldenreis voor je volgende presentatie

Gebruik de heldenreis voor je volgende presentatie: Titanic, James Bond, Star Wars en Harry Potter… Totaal verschillende films, maar toch hebben ze één ding gemeen: de structuur die is gebruikt voor het schrijven van het verhaal. Meer dan de helft van de best bekeken TED-talks en bekende toespraken van Al Gore, Margaret Thatcher en Martin Luther King hebben gebruikgemaakt van de hero’s journey van hoogleraar in de mythologie Joseph Campbell. In dit artikel bespreek ik de stappen die je kunt zetten in jouw heldenreis voor een volgende presentatie.

Op één uitzondering bij NASA na, zijn er gelukkig nog geen mensen overleden aan powerpoints. Maar we kennen allemaal de eindeloze, technische, data-overladen slidedecks die overlopen van bulletpoints, die het publiek wel mentaal ‘death by powerpoint’ maken.

Of ik nu zelf spreek op een event of een training geef, het vertellen van een verhaal staat altijd centraal. Je wil het publiek raken, verrassen en een boodschap meegeven die bijblijft, wordt doorverteld en het startpunt van iets is. Ik hoor vaak dat je in een zakelijke setting geen verhalen kan en zou moeten vertellen. Maar mensen herinneren zich de verhalen, niet de cijfers. Dit laten verschillende onderzoeken zien, vooral rondom de werking van de hersenen.

The most powerful person in the world is the storyteller. The storyteller sets the vision, values and agenda of an entire generation that is to come. – Steve Jobs

Activeer de happy hormones

In de breingebieden van Broca en Wernicke wordt volgens Harvard de informatie van jouw voordracht verwerkt. Als deze niet goed is omlijst door de spreker, dan gaat het brein dit zelf doen. Dit kan volgens de onderzoekers het verhaal juist in een verkeerde richting brengen. Het vertellen van een verhaal is daarnaast de enige manier om de hersenen op bepaalde gebieden te activeren. Zo kan het publiek de boodschap zich eigen maken, laat onderzoek van Princeton zien.

Niet alleen onderdelen van het brein, maar ook hormonen als cortisol, dopamine en oxytocine spelen een rol. Ze worden tijdens het luisteren naar een verhaal in jouw brein losgelaten, volgens onderzoek van Nature. Oxytocine zorgt voor empathie, wat belangrijk is voor de goede connectie met de spreker. Dopamine zorgt voor de emotionele reactie en daaruit vloeiende betrokkenheid bij het verhaal. En cortisol zorgt voor het opslaan van herinneringen, wat uiteraard handig is als je als spreker een verhaal wil vertellen dat tot actie aanzet.

De heldenreis

Feiten en cijfers zijn er genoeg, toch zie ik veel sprekers nog moeite hebben met het samenstellen van een verhaal. Het gebruik van de heldenreis kan in mijn optiek een geweldige structuur geven aan een verhaal, wat niet alleen het publiek inspireert, maar ook activeert.

Campbell ontwikkelde de hero’s journey in 1949 als framework van 17 stappen. Scriptschrijvers van Hollywood hebben dit teruggebracht tot 12. Het is een geweldige structuurtemplate voor het schrijven van verhalen die indruk maken, die bijblijven en die worden doorverteld. Niet alleen voor het schrijven van een filmscript, maar juist ook voor het samenstellen van een verhaal voor een presentatie.

De heldenreis uitstippelen

Campbell begon met 17 stappen, Hollywood maakte er 12 van en voor het geven van een presentatie heb ik het aantal stappen terug gebracht naar 6. De afgelopen jaren heb ik veel geëxperimenteerd met sprekers met de verschillende stappen en je ziet dat bepaalde elementen perfect in een boek of een film passen, maar écht niet in een presentatie.

De truc bij de heldenreis, is om niet jezelf als held neer te zetten, maar het publiek zich dat te laten voelen. Je stippelt de reis vervolgens met de volgende stappen uit.

1. De aftrap

Elk goed verhaal begint met de ‘why’. Waarom vertel je dit verhaal? Wat is de situatie die je daartoe heeft aangezet? Wat is jouw doel van het vertellen van dit verhaal: het publiek informeren, tot actie aanzetten, …?

2. De start van het avontuur

De echte trigger die jouw avontuur heeft gestart. Je ziet dit bij veel TED-talks, maar ook toespraken van bijvoorbeeld Al Gore en Steve Jobs terug in de persoonlijke anekdotes waarmee men altijd begint. Dit kan een positieve spark zijn die je opdeed op het werk, maar ook een bijna-doodervaring. Dit is hét moment dat het publiek moet vastlijmen aan de stoel en de telefoons laten wegleggen.

3. Kwetsbaarheden

Kwetsbaarheid is in mijn optiek een van de belangrijkste eigenschappen die je als spreker moet laten zien, om jouw verhaal en jezelf te verbinden met het publiek. In deze derde stap van de heldenreis bespreek je de spannende veranderingen, jouw onzekerheid bij deze reis en de stappen die je moet zetten buiten jouw comfortzone. Je zorgt niet alleen gelijk voor de goede verbinding met het publiek, maar geeft ook gelijk de kaders mee voor de rest van het verhaal.

4. Meet the mentor

Je gaat het avontuur niet zomaar starten zonder de juiste ervaring en wijsheid, die jou kan begeleiden tijdens de reis. Gandalf in The Lord of the Rings, Q in James Bond en Alfred in Batman zijn dit in de bekende films, maar volgens Campbell kan dit juist ook een symbool zijn.

In storytelling is autoriteit ontzettend belangrijk, dus in deze stap is het belangrijk om jezelf te positioneren als die fijne mentor, die graag inzichten, training, advies en vertrouwen geeft om de reis te maken en de uitdaging aan te gaan. Veel sprekers gebruiken deze stap om aan te geven wat hun achtergrond is bij het onderwerp.

5. Tegenslagen, Tegenwerpingen en Tegenstellingen

Overtuigen om iets te doen heeft vaak te maken met verandering. Verandering heeft vaak te maken met nieuwe manier van zijn, van werken en/of denken. Maar, je moet wel het publiek mee krijgen. De zesde stap in de heldenreis is ontzettend belangrijk, om het publiek voor te schotelen wat voor verandering er plaats zal vinden.

Je ziet dit terug in de meeste films: de verandering van het karakter van de hoofdpersonage, maar ook in veel bekende toespraken. Als je de toespraken van grootheden als Martin Luther King, Elon Musk en Steve Jobs analyseert, dan zie je dat ze vol zitten met contrasten. Positieve en negatieve krachten, die het publiek voors en tegens laten zien. Volgens onderzoek van Berkeley zijn mensen van nature aangetrokken door contrasten en stimuleert het de hersenen op verschillende plakken, waardoor je als luisteraar niet alleen beter betrokken raakt bij het verhaal, maar het ook nog eens beter onthoudt.

6. Bestemming bereikt

Je hebt de top van de berg bereikt! Tijdens bergbeklimmen heb ik geleerd om niet alleen vooruit, maar juist ook veel achteruit te kijken. Om te kijken welk pad je hebt gevolgd, te genieten van en te reflecteren op wat je allemaal al hebt afgelegd. Aan het einde van een presentatie is het altijd belangrijk om jouw verhaal goed af te ronden. Goede presentaties eindigen altijd met een duidelijke samenvatting van het afgelegde pad, de positieve en negatieve kanten en het uiteindelijke resultaat: de beloning.

De heldenreis is natuurlijk helemaal af met een krachtige ‘call-to-action’ op het einde, die uitnodigt voor het volgende avontuur!

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

What is the Metaverse? How can Blockchain play a role?

What is the Metaverse? How can Blockchain play a role?

Recently, Mark Zuckerberg shared Facebook’s plans to turn its social media business into a metaverse. And other companies are already developing metaverse-like products, such as Christian Louboutin and Fortnite. What is the metaverse? And how can blockchain technology help shape this? More on that in my newest blog.

Wi-Fi, smartphones, cryptocurrencies and augmented reality, they were all predicted in 1992 by ‘tech nostradamus’ Neal Stephenson in his book Snow Crash. Also known as the “Bible of Silicon Valley”. The book was even the source of inspiration for Google Maps. The metaverse is now starting to gain momentum.

What is the metaverse?

The metaverse is a valid social network. Besides communicating with each other here, you can also build and do things that were not possible in real life. Inspired by Burning Man, Second Life was founded 15 years ago, the first major metaverse.

Millions of people were part of this virtual community, including Barack Obama and a few hundred thousand Dutch people. Companies such as Philips, Nike and ABN AMRO had a virtual branch. Artists such as Direct performed on the virtual island ‘DropZone’ and the Dutch Political Party CDA even took to the virtual street to win souls. People paid with the virtual currency ‘Linden Dollar’ and met in the virtual bar, the predecessors of Bitcoin and Tinder.

The hype passed and the idea of ​​a metaverse was brought to the market in light variants, think of Facebook and Reddit. In the meantime, developments in the field of augmented reality and virtual reality have accelerated. Also through the acquisition of Facebook, Microsoft and Google of various companies in the sector.

Online gaming has undergone an insane growth and development in recent years, where various Second Life elements can also be found. Such as buying and setting up virtual environments and developing an online identity. Billions of dollars a year are now being spent in this in-game economy.

Facebook’s plans

Facebook also wants to transform the company into a metaverse. Now all kinds of companies were already developing metaverse-like products, from metaverse Christian Louboutin fashion shows to metaverse mushroom trips. The creator Epic of the wildly popular game Fortnite recently won $1 billion on its own metaverse vision.

It will be a massively participatory medium of a type that we really haven’t seen yet, with a fair economy in which all creators can participate, make money and be rewarded. — Tim Sweeney, CEO Epic Games

A company like Facebook takes this to a much higher level. This is due to the number of users of the platform, the knowledge of setting up a social medium and AR/VR and of course a large pocket of money to develop it.

This is going to be a really big part of the next chapter for the technology industry, It will be the next generation of the internet — Mark Zuckerberg

Zuckerberg wants to connect more than a billion people in this way. So this goes a bit further than reading a status on Facebook from a friend from another country. And also beyond an augmented reality app, with which you can see in real time what IKEA furniture in your home or make-up on your face might look like.

An environment that you are part of
What really matters is that as a user you feel that you are part of it. As if you are physically in it with other people, in a different place. That’s something most Frankwatching readers have probably never experienced, but many gamers have. Gaming platform Roblox, with over 120 million users, already offers such an environment. It is complete with its own identity, social network, its own rules and enforcement and even a functioning economy.

It’s the newest macro-goal for many of the world’s tech giants — Matthew Ball, Amazon

Facebook has now put 10,000 employees on metaverse projects, Google has already launched many cool projects, as has Amazon with Lumberyard and Sumerian. Apple will most likely launch its own AR glasses soon. With an amazing reach, the company obviously has great potential to set up its own metaverse with all kinds of different functionalities, which fit in nicely with its own products. But just like with Second Life, the strength will come from all organizations that will set up one metaverse together. Instead of all making their own world

A vision that spans many companies; the whole industry. It will be an embodied internet — Mark Zuckerberg

Get rid of the walled gardens
Leaving aside the cool plans of the big technology giants… the metaverse could, in my view, put many wrong developments around the internet back on the right track. The endless stream of disclosures and lawsuits surrounding privacy violations, the data silos that give an almost unassailable advantage in the field of AI, but also the far-reaching influence on many aspects of our lives, provide a fairly negative image of the big technology companies.

Everybody from an individual participant to a major developer should participate on equal terms. Only that way can you get a really enduring free and fair economy that is built on the same foundational principles as our country. If the metaverse is open, each company will still want to own some things. The principle here is every creator owns their original creations and has the right to make the profit from them — Tim Sweeney, CEO Epic Games

Within the developments I see a great role for blockchain technology, in 4 ways:

1. Decentralized organization

No central control by a company such as Facebook or Google, a government or a person, but by all participants collectively. In a decentralized way. Decentralized autonomous organizations (DAOs) are organizations without a central authority, which are governed on the basis of pre-programmed smart contracts. What Bitcoin does to money, a DAO does to organizations.

Within a DAO there are no hierarchies, everything is transparent and people who do work for the DAO are paid in cryptocurrencies.

You can already see this nicely in action at Decentraland, an open-source virtual reality initiative. It calls itself the first truly decentralized world, fully operating as DAO. In this interactive 3D world, anyone can buy a piece of LAND, visit a museum or club and take a gamble in a casino. Companies such as Coca-Cola sell virtual products and recently the first VR music festival was also organised.

2. Self-sovereign identity

Decentralized organizations are also nicely in line with a topic I wrote about in my previous article on Frankwatching: Self-sovereign identity (SSI). As a user, you are completely in control of your own identity and data. An ‘open metaverse’, built with ‘privacy by design’ and SSI, provides a great foundation for a world where the user decides with whom he/she shares his data and in what way.

No more creating an account for every part of the virtual environment, where you are obliged to leave all your identity and name and address details. Only 1 account that you manage yourself, carry with you and of which you only share the necessary.

3. Zero knowledge proofs

Going a step further Zero-knowledge proofs (ZKP), a blockchain solution that allows you to prove to another party that you are real. Or that you share your age or gender, for example, without revealing your identity.

An example is a mortgage at Rabobank or ING, which ZKP uses to verify whether your income is in the range to get a certain mortgage amount. Without disclosing your actual income. This principle can of course be used very widely, in metaverse, for example, if you speak white to a medical specialist and want to share certain data, but you prefer not to identify yourself.

4. Non-fungible tokens

One of the major contributions of blockchain technology to the metaverse is the Non-fungible tokens (NFTs), which I also wrote about before on Frankwatching. The buyer of the digital artwork Beeple, who paid $69 million for this NFT, has now built up an NFT collection of $189 million and wants to use it to set up virtual museums within metaverse.

Adidas held a virtual fashion show at Decentraland, where the designs were auctioned as NFT. Gucci has sold exclusive virtual bags for $4,000 each, more than the regular physical retail price. Rapper Travis Scott has sold 27.7 million tickets as NFT with his in-game Fortnite concert. Pieces of land on Decentraland have recently sold for more than $500,000.

Online environments are going to be very very big. NFT real estate could one day fetch millions of dollars — Frederic Chesnais, voormalig CEO

More and more companies and industries are working on concepts within metaverse environments. I can already see different brands capitalizing on the metaverse trend in all sorts of cool ways by launching products or boosting their branding. Accenture is even taking it a step further with the ‘Nth Floor Project’, building a metaverse for its more than half a million employees worldwide. This way these employees can come together.

Metaverse: Critical Sounds

As with many other technological developments, metaverse is also dismissed as a bubble and doomed. Think of online gaming and Bitcoin. The amounts paid for a virtual Gucci bag or a piece of virtual land are also grist to the mill for critics. In metaverse, everyone should be equal and the big differences that we see in our contemporary society should not exist.

Unfortunately, social networks without central control and monitoring have already shown what they can cause. Parler and Gab are ‘good’ examples of this. The main criticism, however, remains that “big tech” should not be given too much power within the metaverse, as they already control more and more of our daily lives. However, it is the parties that have the reach, the money and the knowledge to set up a metaverse.

A sandbox for nerds and innovators

In the past year we have rapidly started organizing, arranging and experiencing many more things virtually. Not only the vrimibo, entire weddings and funerals were organized online and the fitness industry is trembling with the masses of athletes who have exchanged the gym for online classes. Although the technology still seems far away, developments are moving very fast.

Although it is still mainly a sandbox for nerds and innovators to play in, I can already see a broad, far-reaching metaverse emerging in 2025. I’m looking forward to going to a virtual concert with a good friend from Singapore with a beer in hand. And doing a calisthenics workout with my sister. Until then, I will continue to satisfy my skin hunger in the old, familiar, physical world.

See, the world is full of things more powerful than us. But if you know how to catch a ride, you can go places — Neal Stephenson

Jan Scheele is active in the web3 (blockchain, crypto, NFTs, DeFi) industry since 2013. Besides (former) CEO of a web3 scaleup and founder of an advisory boutique (working for governments, family offices and several multinationals), he is Digital Leader at the World Economic Forum and Board Member at the Blockchain Netherlands Foundation (BCNL). He is writing, consulting, speaking and training regularly about everything web3, all over the world. Furthermore, he is currently finalizing his book about the rise and global impact of blockchain technology.

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Wat is het metaverse en welke rol speelt blockchain hierin?

Wat is het metaverse en welke rol speelt blockchain hierin?

Wat is het metaverse en welke blockchain rol in metavesre: Recent deelde Mark Zuckerberg de plannen van Facebook om het bedrijf van social media om te vormen tot een metaverse. En ook andere bedrijven zijn al bezig met het ontwikkelen van metaverse-achtige producten, zoals Christian Louboutin en Fortnite. Wat is het metaverse? En hoe kan blockchain-technologie hier mede vorm aan geven? Dat lees je in dit artikel.

Wifi, smartphones, cryptovaluta en augmented reality, ze werden allemaal voorspeld in 1992 door ‘tech nostradamus’ Neal Stephenson in zijn boek Snow Crash. Ook wel de ‘bijbel van Silicon Valley’. Het boek was zelfs de inspiratiebron voor Google Maps. Het metaverse begint nu in een stroomversnelling te komen.

Wat is het metaverse?

Het metaverse is een virtueel sociaal netwerk. Je kunt hier niet alleen met elkaar communiceren, maar ook dingen bouwen en doen die in het echt onmogelijk waren. Geïnspireerd door Burning Man werd 15 jaar geleden Second Life opgezet, het eerste grote metaverse.https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=8235875696513038414

Miljoenen mensen waren onderdeel van deze virtuele gemeenschap, waaronder ook Barack Obama en een paar honderdduizend Nederlanders. Bedrijven als Philips, Nike en ABN AMRO hadden er een virtuele vestiging. Op het virtuele eiland ‘DropZone’ traden artiesten als Di-rect op en het CDA ging zelfs de virtuele straat op om zieltjes te winnen. Mensen betaalden met de virtuele munt ‘Linden Dollar’ en ontmoetten elkaar in de virtuele bar, de voorlopers van Bitcoin en Tinder.

De hype ging over en het idee van een metaverse werd in light varianten op de markt gebracht, denk aan Facebook en Reddit. Intussen zijn de ontwikkelingen op het gebied van augmented reality en virtual reality in een stroomversnelling gekomen. Ook door de overnames van Facebook, Microsoft en Google van verschillende bedrijven uit de sector.

Online gamen heeft de afgelopen jaren een waanzinnige groei en ontwikkeling doorgemaakt, waar ook verschillende Second Life-elementen zijn terug te vinden. Zoals het kopen en inrichten van virtuele omgevingen en het ontwikkelen van een online identiteit. In die in-game economie gaan inmiddels miljarden dollars per jaar om.

De plannen van Facebook

Ook Facebook wil het bedrijf dus omvormen tot een metaverse. Nu waren allerlei bedrijven al bezig met het ontwikkelen van metaverse-achtige producten, van metaverse modeshows van Christian Louboutin tot metaverse paddotrips. De maker Epic van de razendpopulaire game Fortnite haalde recent nog $1 miljard op om de eigen metaverse-visie verder uit te bouwen.

 It will be a massively participatory medium of a type that we really haven’t seen yet, with a fair economy in which all creators can participate, make money and be rewarded. – Tim Sweeney, CEO Epic Games

Een bedrijf als Facebook brengt dit naar een veel hoger level. Dit door het aantal gebruikers van het platform, de kennis van het opzetten van een social medium en AR/VR en uiteraard een grote zak geld om het te ontwikkelen.

This is going to be a really big part of the next chapter for the technology industry, It will be the next generation of the internet – Mark Zuckerberg

Zuckerberg wil meer dan een miljard mensen op deze manier met elkaar gaan verbinden. Dit gaat dus wat verder dan een status lezen op Facebook van een vriend uit een ander land. En ook verder dan een augmented reality app, waarmee je realtime kunt kijken hoe een IKEA-meubel in jouw woning of make-up op jouw gezicht eruit kan zien.

Een omgeving waar je onderdeel van bent

Het gaat er echt om dat je als gebruiker voelt dat je er onderdeel van bent. Alsof je er fysiek ook echt inzit met andere personen, op een andere plek. Dat is iets wat de meeste lezers van Frankwatching waarschijnlijk nog nooit hebben ervaren, maar veel gamers wel. Gamingplatform Roblox, met meer dan 120 miljoen gebruikers, biedt al een dergelijke omgeving. Deze is compleet met eigen identiteit, sociaal netwerk, eigen regels en handhaving en zelfs een functionerende economie.

It’s the newest macro-goal for many of the world’s tech giants – Matthew Ball, Amazon

Facebook heeft inmiddels 10.000 werknemers op metaverse-projecten gezet, Google heeft al veel gave projecten gelanceerd, net als Amazon met Lumberyard en Sumerian. Apple zal binnenkort zeer waarschijnlijk een eigen AR-bril lanceren. Het bedrijf heeft met een waanzinnig bereik uiteraard grote potentie om een eigen metaverse op te zetten met allerlei verschillende functionaliteiten, die mooi aansluiten op de eigen producten. Maar net als met Second Life, zal de kracht juist komen uit alle organisaties die samen één metaverse gaan inrichten. In plaats van allemaal een eigen wereld maken.

A vision that spans many companies; the whole industry. It will be an embodied internet – Mark Zuckerberg

Weg met de walled gardens

De gave plannen van de grote technologiegiganten daargelaten… het metaverse zou in mijn optiek juist veel foute ontwikkelingen rondom het internet weer op het goede spoor kunnen brengen. De eindeloze stroom onthullingen en rechtszaken rondom privacyschendingen, de datasilo’s die een vrijwel onaantastbare voorsprong geven op gebied van AI, maar ook de verregaande invloed op veel aspecten van ons leven, zorgen voor een redelijk negatief beeld over de grote technologiebedrijven.

Everybody from an individual participant to a major developer should participate on equal terms. Only that way can you get a really enduring free and fair economy that is built on the same foundational principles as our country. If the metaverse is open, each company will still want to own some things. The principle here is every creator owns their original creations and has the right to make the profit from them – Tim Sweeney, CEO Epic Games

Binnen de ontwikkelingen zie ik dan ook een geweldige rol weggelegd voor blockchain-technologie, op 4 manieren:

1. Decentrale organisatie

Geen centrale controle door een bedrijf als Facebook of Google, een overheid of een persoon, maar juist door alle deelnemers gezamenlijk. Op een decentrale manier. Decentrale autonome organisaties (DAOs) zijn organisaties zonder een centrale autoriteit, die worden bestuurd op basis van vooraf geprogrammeerde slimme contracten (smart contracts). Wat Bitcoin doet met geld, doet een DAO met organisaties.

Binnen een DAO zijn geen hiërarchieën, is alles transparant en worden mensen die werk verrichten voor de DAO betaald in cryptovaluta.

Je ziet dit al mooi in werking bij Decentraland, een open-source virtual reality-initiatief. Het noemt zichzelf de eerste echte decentrale wereld, volledig opererend als DAO. In deze interactieve 3D-wereld kan iedereen een stuk LAND kopen, een museum of club bezoeken en een gokje wagen in een casino. Bedrijven als Coca-Cola verkopen er virtuele producten en laatst werd ook het eerste VR-muziekfestival georganiseerd.

2. Self-sovereign identity

Decentrale organisaties liggen ook mooi in lijn met een onderwerp waar ik in mijn vorige artikel op Frankwatching over schreef: Self-sovereign identity (SSI). Als gebruiker weer helemaal ‘in control’ over jouw eigen identiteit en data. Een ‘open metaverse’, dat is gebouwd met ‘privacy by design’ en SSI, geeft een geweldige basis voor een wereld waar de gebruiker zelf bepaalt met wie hij/zij zijn gegevens deelt en op wat voor manier.

Niet meer voor elk onderdeel van de virtuele omgeving een account maken, waar je verplicht al jouw identiteits- en NAW-gegevens moet achterlaten. Maar 1 account die jij zelf beheert, bij je draagt en waarvan je alleen het noodzakelijke deelt.

3. Zero-knowledge proofs

Een stap verder gaan Zero-knowledge proofs (ZKP), een blockchain-oplossing waarmee je kunt bewijzen aan een andere partij dat je echt bent. Of dat je bijvoorbeeld jouw leeftijd of geslacht deelt, zonder dat je jouw identiteit prijsgeeft.

Een voorbeeld is een hypotheekverstrekking bij Rabobank of ING, die ZKP gebruiken om te verifiëren of jouw inkomen in de range zit om een bepaald hypotheekbedrag te krijgen. Zonder jouw daadwerkelijke inkomen prijs te geven. Dit principe kan uiteraard heel breed worden ingezet, in metaverse bijvoorbeeld als je een medische specialist wit spreken en bepaalde gegevens wil delen, maar jouw identiteit liever niet.

4. Non-fungible tokens

Een van de belangrijkste bijdragen van blockchain-technologie aan het metaverse, zijn de Non-fungible tokens (NFTs), waar ik ook eerder over schreef op Frankwatching. De koper van het digitale kunstwerk Beeple, die voor deze NFT $69 miljoen neerlegde, heeft inmiddels een NFT-collectie van $189 miljoen opgebouwd en wil hiermee binnen metaverse virtuele musea gaan inrichten.

Adidas heeft op Decentraland een virtuele fashionshow gehouden, waar de ontwerpen als NFT zijn geveild. Gucci heeft exclusieve virtuele tassen verkocht voor $4000 per stuk, meer dan de normale fysieke retailprijs. Rapper Travis Scott heeft met zijn concert binnen de game Fortnite 27.7 miljoen kaartjes als NFT verkocht. Stukken land op Decentraland zijn recent al voor meer dan $500.000 verkocht.

Online environments are going to be very very big. NFT real estate could one day fetch millions of dollars – Frederic Chesnais, voormalig CEO

Steeds meer bedrijven en industrieën zijn bezig met concepten binnen metaverse-omgevingen. Ik zie verschillende merken al op allerlei gave manieren inspelen op de metaverse-trend door producten te lanceren of hun branding te versterken. Accenture gaat zelfs een stap verder met het ‘Nth Floor Project’, waarmee het een metaverse aan het bouwen is voor de meer dan een half miljoen medewerkers wereldwijd. Zo kunnen deze medewerkers samenkomen.

Metaverse: kritische geluiden

Net als met veel andere technologische ontwikkelingen, wordt metaverse ook weggezet als bubbel en ten dode opgeschreven. Denk aan online gamen en Bitcoin. Ook de bedragen die worden betaald voor een virtuele Gucci-tas of een stuk virtueel land zijn koren op de molen voor criticasters. In metaverse zou juist iedereen gelijk moeten zijn en zouden de grote verschillen die we in onze hedendaagse maatschappij zien niet moeten kunnen bestaan.

Sociale netwerken zonder centrale controle en monitoring hebben helaas ook al laten zien wat ze kunnen veroorzaken. Parler en Gab zijn hier ‘goede’ voorbeelden van. De belangrijkste kritiek blijft echter dat ‘big tech’ niet te veel macht zou moeten krijgen binnen het metaverse, omdat ze al steeds meer van ons dagelijkse leven controleren. Het zijn echter wel de partijen die het bereik, het geld en de kennis hebben om een metaverse op te zetten.

Een zandbak voor nerds en innovators

We zijn het afgelopen jaar in rap tempo veel meer zaken virtueel gaan organiseren, regelen en beleven. Niet alleen de vrimibo, hele bruiloften en begrafenissen werden online georganiseerd en de fitness-industrie siddert van de massa’s sporters die de sportschool hebben ingeruild voor online lessen. Hoewel de technologie nog ver weg lijkt, gaan de ontwikkelingen ontzettend snel.

Hoewel het nu vooral nog een zandbak is voor nerds en innovators om in te spelen, zie ik in 2025 al een brede, verregaande metaverse ontstaan. Ik kijk er naar uit om dan met een goede vriend uit Singapore samen naar een virtueel concert te gaan met een biertje in de hand. En met mijn zusje een calisthenics workout te doen. Tot die tijd blijf ik mijn huidhonger stillen in de oude, vertrouwde, fysieke wereld.

See, the world is full of things more powerful than us. But if you know how to catch a ride, you can go places – Neal Stephenson

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Wanneer krijgen we ons eigen, digitale identiteit? Self-Sovereign Identity komt er aan!

Wanneer krijgen we ons eigen, digitale identiteit? Self-Sovereign Identity komt er aan!

Wanneer krijgen we ons eigen, digitale identiteit? Self-Sovereign Identity komt er aan: Een rijbewijs of identiteit in de portemonnee hebben is in onze westerse maatschappij zoiets normaals. Het is iets wat iedereen standaard heeft, waardoor we er bijna niet over nadenken. Of je nu rijk of arm bent, jong of oud. Vanaf het moment dat de ouders een kind aangeven bij de Gemeente, staat de officiële identiteit in de Basisregistratie Personen en krijg je een Burgerservicenummer. Komt daar straks een digitale identiteit, ofwel een Self-Sovereign Identity voor in de plaats? In dit artikel vertel ik alle ins en outs over deze nieuwe vorm van identiteit.

Een officiële identiteit is belangrijk en noodzakelijk bij het regelen van heel veel zaken in het leven. Van het regelen van een bankrekening en verzekering, tot het verkrijgen van een lening of hypotheek. En voor toegang tot vrijwel alle overheidsdiensten en tegenwoordig zelfs gebouwen. De privacy wet- en regelgeving heeft dit alleen maar meer aangescherpt. Daardoor wordt er steeds vaker gevraagd om jezelf te legitimeren.

Gebrek aan formele identiteit en identiteitsfraude

Maar zo vanzelfsprekend is een identiteit niet; meer dan 1 miljard mensen wereldwijd hebben geen officiële identiteit. Daardoor kunnen ze dus geen bankrekening openen, bedrijf opzetten, stemmen, gezondheidszorg of een officiële baan krijgen. Een van de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties, is dat alle mensen op onze aardbol in 2030 een formele identiteit hebben. Het heeft daarvoor de ID2020 Alliance opgericht.

Maar het zijn niet alleen de mensen die geen formele identiteit hebben, die daardoor grote problemen ondervinden in hun leven. Mensen mét een formele identiteit in Westerse landen, hebben problemen met hun formele identiteit, door grootschalige fraude. In Nederland is 1 op de 10 mensen slachtoffer van identiteitsfraude, wereldwijd waren dat er vorig jaar evenveel als dat er mensen in Nederland wonen en elke twee seconden komt daar weer een slachtoffer bij. Vorig jaar was de schade voor consumenten daardoor $56 miljard.

The one vulnerability being exploited across all systems is identity.

– Edward Snowden

Een van de meest onderbelichte, maar veelbelovende zaken waar blockchaintechnologie een geweldige impact gaat hebben, is Self Sovereign Identity (SSI): een digitale identiteit. Zelf weer ‘in control’ over jouw eigen identiteit. Niet alleen fysiek, maar ook digitaal. Controle over hoe jouw persoonlijke data wordt gedeeld met andere personen en/of partijen, zodat je alleen de noodzakelijke data deelt in een transactie of interactie.

One ID to rule them all

Bedenk maar eens op hoeveel plekken jouw adresgegevens bekend zijn vanwege online winkelen. Wat als je verhuist? Wat als door een datalek jouw wachtwoord bekend wordt bij hackers? Dan update je liever alles één keer vanaf jouw ‘wallet-app’ op de telefoon, dan alle partijen stuk voor stuk langs te gaan.

Jouw identiteit op jouw eigen telefoon bewaren en bewaken is niet alleen veel makkelijker in gebruik, maar volgens onderzoeken ook veel veiliger. Het gecontroleerd delen van jouw persoonlijke data, geeft daarnaast legio kansen van onschatbare waarde rondom analyse, samenwerking en voorspellingen. Daar werden in 1985 al door de maker van een van de voorlopers van Bitcoin, David Chaum, concrete voorstellen voor gedaan, maar begint nu toch echt handen en voeten te krijgen.

Digitale identiteit (SSI) in de praktijk

Het mooiste voorbeeld van het gebruik van blockchaintechnologie binnen de SSI-beweging, blijf ik het World Food Program van de Verenigde Naties in Jordanië vinden. Waar 400.000 vluchtelingen een digitaal ID hebben gekregen op hun mobiele telefoon. Met het scannen van het oog, kan men bijvoorbeeld betalen in een winkel zonder dat daar geld aan te pas komt. Of het eigen actuele medische dossier bij een zorgverlener tevoorschijn toveren. Vluchtelingen kunnen niet worden beroofd van geld wat ze van de VN hebben gekregen. En de VN kan perfect realtime zien welke goederen ze moet bijleveren in welke winkels en het medische dossier is altijd up-to-date en nooit meer zoek.

Ook de grootste democratie ter wereld, India, werkt al met een digitaal ID op basis van biometrische gegevens: Aadhaar. Inmiddels heeft 99% van de volwassen inwoners een Aadhaar ID, wat wordt gebruikt in alle interacties met de overheid. Van het betalen van belastingen tot inschrijven voor onderwijs. De overheid wordt hiermee een stuk efficiënter en ongevoeliger voor fraude. De Wereldbank noemde het dan ook al het meest geavanceerde ID-systeem van de wereld.

Baby op de blockchain

Veel overheden werken op de achtergrond aan een digitale identiteit. Van Tanzania, waar al de eerste baby op de blockchain werd geregistreerd tot Dubai die het Indiase Aadhaar 1-1 gaat kopiëren. Het is voor de Europese Unie een van de fundamentele bouwblokken van de Europese overheden om op te gaan focussen in de komende tijd. Daar werd in 2014 al een begin mee gemaakt met de electronic IDentification, Authentication and trust Services (eIDAS)-wetgeving. Die werd vorig jaar na veel experimenten en ervaringen vanuit koploper Estland grondig hervormd en zou volgend jaar oktober écht handen en voeten moeten krijgen.

In ons eigen land doet Rabobank al sinds 2016 onderzoek naar het gebruik van SSI en zijn er geweldige startups als Tykn die kant-en-klare SSI-oplossingen aanbieden. De Dutch Blockchain Coalition en Digicampus onderzoeken sinds vorig jaar de concrete mogelijkheden voor de Nederlandse overheid.

DigiD werkt al prima als centrale ID-oplossing bij overheden. Het wachten is dus op een decentraal SSI, waarmee je ook bij bedrijven kan authenticeren. De coronapandemie heeft de urgentie van een e-ID in een stroomversnelling gebracht, vanwege het vaccinatiepaspoort. Alle Europese overheden werken zowel individueel als gezamenlijk aan SSI. Het wachten is dus op de concrete doorvertaling, zoals bij het Indiase Aadhaar.

Zorgen om privacy bij SSI

De tegenstanders geven vooral hun zorgen rondom privacy bij een digitale identiteit aan. Blockchain staat bekend om haar onveranderlijke karakter. Terwijl we in Europa binnen de AVG-wetgeving juist het ‘recht om vergeten te worden’ kennen. Iets waar het EU Blockchain Observatory momenteel haar hersenen over laat kraken. Toch wordt er in India gekeken om ook Aadhaar op de blockchain te zetten, omdat het systeem nog steeds centraal de data opslaat. Wat uiteraard voor een gigantisch veiligheidsrisico zorgt.

Daarnaast rijst de vraag; moet je het ID verplichten bij bijvoorbeeld het aanmaken van een socialmedia-profiel, zodat je nooit meer anoniem kan reageren? Fake news, haatzaaierij en gemanipuleerde verkiezingen zouden daarmee als sneeuw voor de zon kunnen verdwijnen, maar een van de meest elementaire grondrechten; vrijheid van meningsuiting, kan erdoor wel flink in het gedrang komen.

De vele hacks die we dagelijks in het nieuws voorbij zien komen, zorgen voor steeds meer druk om op korte termijn concrete stappen te gaan zetten op SSI-gebied. Het komende jaar gaat binnen de Europese Unie dan ook een interessante worden, vanwege alle concrete plannen die ontvouwd gaan worden. Net als bij nieuwe technologische ontwikkelingen zoals autonoom autorijden en de CBDC’s is de technologie al vrij ver. Het zijn juist de ethische dilemma’s en praktische implicaties die de introductie ervan nog tegenhouden. We zijn in ieder geval goed op weg. En ik kijk dan ook uit naar alle gave ontwikkelingen in de komende maanden.

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Mijn wekelijkse

Shot inspiratie

Elke week ontvangen 400+ mensen een shot deep-tech inspiratie. Ook ontvangen? Schrijf je hier rechts gratis in.

Ik spam nooit en gebruik het mailadres
alleen voor deze nieuwsbrief.

Copyright © 2026 Jan Scheele

Ook elke week een shot deeptech inspiratie?

Meld je aan om elk weekend een gratis shot inspiratie te ontvangen in de mailbox.

Ik spam nooit en gebruik het mailadres
alleen voor deze nieuwsbrief.

Paid Search Marketing
Search Engine Optimization
Email Marketing
Conversion Rate Optimization
Social Media Marketing
Google Shopping
Influencer Marketing
Amazon Shopping
Explore all solutions