Gebruik de heldenreis voor je volgende presentatie

Gebruik de heldenreis voor je volgende presentatie

Gebruik de heldenreis voor je volgende presentatie: Titanic, James Bond, Star Wars en Harry Potter… Totaal verschillende films, maar toch hebben ze één ding gemeen: de structuur die is gebruikt voor het schrijven van het verhaal. Meer dan de helft van de best bekeken TED-talks en bekende toespraken van Al Gore, Margaret Thatcher en Martin Luther King hebben gebruikgemaakt van de hero’s journey van hoogleraar in de mythologie Joseph Campbell. In dit artikel bespreek ik de stappen die je kunt zetten in jouw heldenreis voor een volgende presentatie.

Op één uitzondering bij NASA na, zijn er gelukkig nog geen mensen overleden aan powerpoints. Maar we kennen allemaal de eindeloze, technische, data-overladen slidedecks die overlopen van bulletpoints, die het publiek wel mentaal ‘death by powerpoint’ maken.

Of ik nu zelf spreek op een event of een training geef, het vertellen van een verhaal staat altijd centraal. Je wil het publiek raken, verrassen en een boodschap meegeven die bijblijft, wordt doorverteld en het startpunt van iets is. Ik hoor vaak dat je in een zakelijke setting geen verhalen kan en zou moeten vertellen. Maar mensen herinneren zich de verhalen, niet de cijfers. Dit laten verschillende onderzoeken zien, vooral rondom de werking van de hersenen.

The most powerful person in the world is the storyteller. The storyteller sets the vision, values and agenda of an entire generation that is to come. – Steve Jobs

Activeer de happy hormones

In de breingebieden van Broca en Wernicke wordt volgens Harvard de informatie van jouw voordracht verwerkt. Als deze niet goed is omlijst door de spreker, dan gaat het brein dit zelf doen. Dit kan volgens de onderzoekers het verhaal juist in een verkeerde richting brengen. Het vertellen van een verhaal is daarnaast de enige manier om de hersenen op bepaalde gebieden te activeren. Zo kan het publiek de boodschap zich eigen maken, laat onderzoek van Princeton zien.

Niet alleen onderdelen van het brein, maar ook hormonen als cortisol, dopamine en oxytocine spelen een rol. Ze worden tijdens het luisteren naar een verhaal in jouw brein losgelaten, volgens onderzoek van Nature. Oxytocine zorgt voor empathie, wat belangrijk is voor de goede connectie met de spreker. Dopamine zorgt voor de emotionele reactie en daaruit vloeiende betrokkenheid bij het verhaal. En cortisol zorgt voor het opslaan van herinneringen, wat uiteraard handig is als je als spreker een verhaal wil vertellen dat tot actie aanzet.

De heldenreis

Feiten en cijfers zijn er genoeg, toch zie ik veel sprekers nog moeite hebben met het samenstellen van een verhaal. Het gebruik van de heldenreis kan in mijn optiek een geweldige structuur geven aan een verhaal, wat niet alleen het publiek inspireert, maar ook activeert.

Campbell ontwikkelde de hero’s journey in 1949 als framework van 17 stappen. Scriptschrijvers van Hollywood hebben dit teruggebracht tot 12. Het is een geweldige structuurtemplate voor het schrijven van verhalen die indruk maken, die bijblijven en die worden doorverteld. Niet alleen voor het schrijven van een filmscript, maar juist ook voor het samenstellen van een verhaal voor een presentatie.

De heldenreis uitstippelen

Campbell begon met 17 stappen, Hollywood maakte er 12 van en voor het geven van een presentatie heb ik het aantal stappen terug gebracht naar 6. De afgelopen jaren heb ik veel geëxperimenteerd met sprekers met de verschillende stappen en je ziet dat bepaalde elementen perfect in een boek of een film passen, maar écht niet in een presentatie.

De truc bij de heldenreis, is om niet jezelf als held neer te zetten, maar het publiek zich dat te laten voelen. Je stippelt de reis vervolgens met de volgende stappen uit.

1. De aftrap

Elk goed verhaal begint met de ‘why’. Waarom vertel je dit verhaal? Wat is de situatie die je daartoe heeft aangezet? Wat is jouw doel van het vertellen van dit verhaal: het publiek informeren, tot actie aanzetten, …?

2. De start van het avontuur

De echte trigger die jouw avontuur heeft gestart. Je ziet dit bij veel TED-talks, maar ook toespraken van bijvoorbeeld Al Gore en Steve Jobs terug in de persoonlijke anekdotes waarmee men altijd begint. Dit kan een positieve spark zijn die je opdeed op het werk, maar ook een bijna-doodervaring. Dit is hét moment dat het publiek moet vastlijmen aan de stoel en de telefoons laten wegleggen.

3. Kwetsbaarheden

Kwetsbaarheid is in mijn optiek een van de belangrijkste eigenschappen die je als spreker moet laten zien, om jouw verhaal en jezelf te verbinden met het publiek. In deze derde stap van de heldenreis bespreek je de spannende veranderingen, jouw onzekerheid bij deze reis en de stappen die je moet zetten buiten jouw comfortzone. Je zorgt niet alleen gelijk voor de goede verbinding met het publiek, maar geeft ook gelijk de kaders mee voor de rest van het verhaal.

4. Meet the mentor

Je gaat het avontuur niet zomaar starten zonder de juiste ervaring en wijsheid, die jou kan begeleiden tijdens de reis. Gandalf in The Lord of the Rings, Q in James Bond en Alfred in Batman zijn dit in de bekende films, maar volgens Campbell kan dit juist ook een symbool zijn.

In storytelling is autoriteit ontzettend belangrijk, dus in deze stap is het belangrijk om jezelf te positioneren als die fijne mentor, die graag inzichten, training, advies en vertrouwen geeft om de reis te maken en de uitdaging aan te gaan. Veel sprekers gebruiken deze stap om aan te geven wat hun achtergrond is bij het onderwerp.

5. Tegenslagen, Tegenwerpingen en Tegenstellingen

Overtuigen om iets te doen heeft vaak te maken met verandering. Verandering heeft vaak te maken met nieuwe manier van zijn, van werken en/of denken. Maar, je moet wel het publiek mee krijgen. De zesde stap in de heldenreis is ontzettend belangrijk, om het publiek voor te schotelen wat voor verandering er plaats zal vinden.

Je ziet dit terug in de meeste films: de verandering van het karakter van de hoofdpersonage, maar ook in veel bekende toespraken. Als je de toespraken van grootheden als Martin Luther King, Elon Musk en Steve Jobs analyseert, dan zie je dat ze vol zitten met contrasten. Positieve en negatieve krachten, die het publiek voors en tegens laten zien. Volgens onderzoek van Berkeley zijn mensen van nature aangetrokken door contrasten en stimuleert het de hersenen op verschillende plakken, waardoor je als luisteraar niet alleen beter betrokken raakt bij het verhaal, maar het ook nog eens beter onthoudt.

6. Bestemming bereikt

Je hebt de top van de berg bereikt! Tijdens bergbeklimmen heb ik geleerd om niet alleen vooruit, maar juist ook veel achteruit te kijken. Om te kijken welk pad je hebt gevolgd, te genieten van en te reflecteren op wat je allemaal al hebt afgelegd. Aan het einde van een presentatie is het altijd belangrijk om jouw verhaal goed af te ronden. Goede presentaties eindigen altijd met een duidelijke samenvatting van het afgelegde pad, de positieve en negatieve kanten en het uiteindelijke resultaat: de beloning.

De heldenreis is natuurlijk helemaal af met een krachtige ‘call-to-action’ op het einde, die uitnodigt voor het volgende avontuur!

Wat is het metaverse en welke rol speelt blockchain hierin?

Wat is het metaverse en welke rol speelt blockchain hierin?

Wat is het metaverse en welke blockchain rol in metavesre: Recent deelde Mark Zuckerberg de plannen van Facebook om het bedrijf van social media om te vormen tot een metaverse. En ook andere bedrijven zijn al bezig met het ontwikkelen van metaverse-achtige producten, zoals Christian Louboutin en Fortnite. Wat is het metaverse? En hoe kan blockchain-technologie hier mede vorm aan geven? Dat lees je in dit artikel.

Wifi, smartphones, cryptovaluta en augmented reality, ze werden allemaal voorspeld in 1992 door ‘tech nostradamus’ Neal Stephenson in zijn boek Snow Crash. Ook wel de ‘bijbel van Silicon Valley’. Het boek was zelfs de inspiratiebron voor Google Maps. Het metaverse begint nu in een stroomversnelling te komen.

Wat is het metaverse?

Het metaverse is een virtueel sociaal netwerk. Je kunt hier niet alleen met elkaar communiceren, maar ook dingen bouwen en doen die in het echt onmogelijk waren. Geïnspireerd door Burning Man werd 15 jaar geleden Second Life opgezet, het eerste grote metaverse.https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=8235875696513038414

Miljoenen mensen waren onderdeel van deze virtuele gemeenschap, waaronder ook Barack Obama en een paar honderdduizend Nederlanders. Bedrijven als Philips, Nike en ABN AMRO hadden er een virtuele vestiging. Op het virtuele eiland ‘DropZone’ traden artiesten als Di-rect op en het CDA ging zelfs de virtuele straat op om zieltjes te winnen. Mensen betaalden met de virtuele munt ‘Linden Dollar’ en ontmoetten elkaar in de virtuele bar, de voorlopers van Bitcoin en Tinder.

De hype ging over en het idee van een metaverse werd in light varianten op de markt gebracht, denk aan Facebook en Reddit. Intussen zijn de ontwikkelingen op het gebied van augmented reality en virtual reality in een stroomversnelling gekomen. Ook door de overnames van Facebook, Microsoft en Google van verschillende bedrijven uit de sector.

Online gamen heeft de afgelopen jaren een waanzinnige groei en ontwikkeling doorgemaakt, waar ook verschillende Second Life-elementen zijn terug te vinden. Zoals het kopen en inrichten van virtuele omgevingen en het ontwikkelen van een online identiteit. In die in-game economie gaan inmiddels miljarden dollars per jaar om.

De plannen van Facebook

Ook Facebook wil het bedrijf dus omvormen tot een metaverse. Nu waren allerlei bedrijven al bezig met het ontwikkelen van metaverse-achtige producten, van metaverse modeshows van Christian Louboutin tot metaverse paddotrips. De maker Epic van de razendpopulaire game Fortnite haalde recent nog $1 miljard op om de eigen metaverse-visie verder uit te bouwen.

 It will be a massively participatory medium of a type that we really haven’t seen yet, with a fair economy in which all creators can participate, make money and be rewarded. – Tim Sweeney, CEO Epic Games

Een bedrijf als Facebook brengt dit naar een veel hoger level. Dit door het aantal gebruikers van het platform, de kennis van het opzetten van een social medium en AR/VR en uiteraard een grote zak geld om het te ontwikkelen.

This is going to be a really big part of the next chapter for the technology industry, It will be the next generation of the internet – Mark Zuckerberg

Zuckerberg wil meer dan een miljard mensen op deze manier met elkaar gaan verbinden. Dit gaat dus wat verder dan een status lezen op Facebook van een vriend uit een ander land. En ook verder dan een augmented reality app, waarmee je realtime kunt kijken hoe een IKEA-meubel in jouw woning of make-up op jouw gezicht eruit kan zien.

Een omgeving waar je onderdeel van bent

Het gaat er echt om dat je als gebruiker voelt dat je er onderdeel van bent. Alsof je er fysiek ook echt inzit met andere personen, op een andere plek. Dat is iets wat de meeste lezers van Frankwatching waarschijnlijk nog nooit hebben ervaren, maar veel gamers wel. Gamingplatform Roblox, met meer dan 120 miljoen gebruikers, biedt al een dergelijke omgeving. Deze is compleet met eigen identiteit, sociaal netwerk, eigen regels en handhaving en zelfs een functionerende economie.

It’s the newest macro-goal for many of the world’s tech giants – Matthew Ball, Amazon

Facebook heeft inmiddels 10.000 werknemers op metaverse-projecten gezet, Google heeft al veel gave projecten gelanceerd, net als Amazon met Lumberyard en Sumerian. Apple zal binnenkort zeer waarschijnlijk een eigen AR-bril lanceren. Het bedrijf heeft met een waanzinnig bereik uiteraard grote potentie om een eigen metaverse op te zetten met allerlei verschillende functionaliteiten, die mooi aansluiten op de eigen producten. Maar net als met Second Life, zal de kracht juist komen uit alle organisaties die samen één metaverse gaan inrichten. In plaats van allemaal een eigen wereld maken.

A vision that spans many companies; the whole industry. It will be an embodied internet – Mark Zuckerberg

Weg met de walled gardens

De gave plannen van de grote technologiegiganten daargelaten… het metaverse zou in mijn optiek juist veel foute ontwikkelingen rondom het internet weer op het goede spoor kunnen brengen. De eindeloze stroom onthullingen en rechtszaken rondom privacyschendingen, de datasilo’s die een vrijwel onaantastbare voorsprong geven op gebied van AI, maar ook de verregaande invloed op veel aspecten van ons leven, zorgen voor een redelijk negatief beeld over de grote technologiebedrijven.

Everybody from an individual participant to a major developer should participate on equal terms. Only that way can you get a really enduring free and fair economy that is built on the same foundational principles as our country. If the metaverse is open, each company will still want to own some things. The principle here is every creator owns their original creations and has the right to make the profit from them – Tim Sweeney, CEO Epic Games

Binnen de ontwikkelingen zie ik dan ook een geweldige rol weggelegd voor blockchain-technologie, op 4 manieren:

1. Decentrale organisatie

Geen centrale controle door een bedrijf als Facebook of Google, een overheid of een persoon, maar juist door alle deelnemers gezamenlijk. Op een decentrale manier. Decentrale autonome organisaties (DAOs) zijn organisaties zonder een centrale autoriteit, die worden bestuurd op basis van vooraf geprogrammeerde slimme contracten (smart contracts). Wat Bitcoin doet met geld, doet een DAO met organisaties.

Binnen een DAO zijn geen hiërarchieën, is alles transparant en worden mensen die werk verrichten voor de DAO betaald in cryptovaluta.

Je ziet dit al mooi in werking bij Decentraland, een open-source virtual reality-initiatief. Het noemt zichzelf de eerste echte decentrale wereld, volledig opererend als DAO. In deze interactieve 3D-wereld kan iedereen een stuk LAND kopen, een museum of club bezoeken en een gokje wagen in een casino. Bedrijven als Coca-Cola verkopen er virtuele producten en laatst werd ook het eerste VR-muziekfestival georganiseerd.

2. Self-sovereign identity

Decentrale organisaties liggen ook mooi in lijn met een onderwerp waar ik in mijn vorige artikel op Frankwatching over schreef: Self-sovereign identity (SSI). Als gebruiker weer helemaal ‘in control’ over jouw eigen identiteit en data. Een ‘open metaverse’, dat is gebouwd met ‘privacy by design’ en SSI, geeft een geweldige basis voor een wereld waar de gebruiker zelf bepaalt met wie hij/zij zijn gegevens deelt en op wat voor manier.

Niet meer voor elk onderdeel van de virtuele omgeving een account maken, waar je verplicht al jouw identiteits- en NAW-gegevens moet achterlaten. Maar 1 account die jij zelf beheert, bij je draagt en waarvan je alleen het noodzakelijke deelt.

3. Zero-knowledge proofs

Een stap verder gaan Zero-knowledge proofs (ZKP), een blockchain-oplossing waarmee je kunt bewijzen aan een andere partij dat je echt bent. Of dat je bijvoorbeeld jouw leeftijd of geslacht deelt, zonder dat je jouw identiteit prijsgeeft.

Een voorbeeld is een hypotheekverstrekking bij Rabobank of ING, die ZKP gebruiken om te verifiëren of jouw inkomen in de range zit om een bepaald hypotheekbedrag te krijgen. Zonder jouw daadwerkelijke inkomen prijs te geven. Dit principe kan uiteraard heel breed worden ingezet, in metaverse bijvoorbeeld als je een medische specialist wit spreken en bepaalde gegevens wil delen, maar jouw identiteit liever niet.

4. Non-fungible tokens

Een van de belangrijkste bijdragen van blockchain-technologie aan het metaverse, zijn de Non-fungible tokens (NFTs), waar ik ook eerder over schreef op Frankwatching. De koper van het digitale kunstwerk Beeple, die voor deze NFT $69 miljoen neerlegde, heeft inmiddels een NFT-collectie van $189 miljoen opgebouwd en wil hiermee binnen metaverse virtuele musea gaan inrichten.

Adidas heeft op Decentraland een virtuele fashionshow gehouden, waar de ontwerpen als NFT zijn geveild. Gucci heeft exclusieve virtuele tassen verkocht voor $4000 per stuk, meer dan de normale fysieke retailprijs. Rapper Travis Scott heeft met zijn concert binnen de game Fortnite 27.7 miljoen kaartjes als NFT verkocht. Stukken land op Decentraland zijn recent al voor meer dan $500.000 verkocht.

Online environments are going to be very very big. NFT real estate could one day fetch millions of dollars – Frederic Chesnais, voormalig CEO

Steeds meer bedrijven en industrieën zijn bezig met concepten binnen metaverse-omgevingen. Ik zie verschillende merken al op allerlei gave manieren inspelen op de metaverse-trend door producten te lanceren of hun branding te versterken. Accenture gaat zelfs een stap verder met het ‘Nth Floor Project’, waarmee het een metaverse aan het bouwen is voor de meer dan een half miljoen medewerkers wereldwijd. Zo kunnen deze medewerkers samenkomen.

Metaverse: kritische geluiden

Net als met veel andere technologische ontwikkelingen, wordt metaverse ook weggezet als bubbel en ten dode opgeschreven. Denk aan online gamen en Bitcoin. Ook de bedragen die worden betaald voor een virtuele Gucci-tas of een stuk virtueel land zijn koren op de molen voor criticasters. In metaverse zou juist iedereen gelijk moeten zijn en zouden de grote verschillen die we in onze hedendaagse maatschappij zien niet moeten kunnen bestaan.

Sociale netwerken zonder centrale controle en monitoring hebben helaas ook al laten zien wat ze kunnen veroorzaken. Parler en Gab zijn hier ‘goede’ voorbeelden van. De belangrijkste kritiek blijft echter dat ‘big tech’ niet te veel macht zou moeten krijgen binnen het metaverse, omdat ze al steeds meer van ons dagelijkse leven controleren. Het zijn echter wel de partijen die het bereik, het geld en de kennis hebben om een metaverse op te zetten.

Een zandbak voor nerds en innovators

We zijn het afgelopen jaar in rap tempo veel meer zaken virtueel gaan organiseren, regelen en beleven. Niet alleen de vrimibo, hele bruiloften en begrafenissen werden online georganiseerd en de fitness-industrie siddert van de massa’s sporters die de sportschool hebben ingeruild voor online lessen. Hoewel de technologie nog ver weg lijkt, gaan de ontwikkelingen ontzettend snel.

Hoewel het nu vooral nog een zandbak is voor nerds en innovators om in te spelen, zie ik in 2025 al een brede, verregaande metaverse ontstaan. Ik kijk er naar uit om dan met een goede vriend uit Singapore samen naar een virtueel concert te gaan met een biertje in de hand. En met mijn zusje een calisthenics workout te doen. Tot die tijd blijf ik mijn huidhonger stillen in de oude, vertrouwde, fysieke wereld.

See, the world is full of things more powerful than us. But if you know how to catch a ride, you can go places – Neal Stephenson

Een panel modereren: van domper naar sterkste onderdeel van het event

Een panel modereren: van domper naar sterkste onderdeel van het event

Een panel modereren: van domper naar sterkste onderdeel van het event: Het zou het sterkste onderdeel van een event kunnen zijn. Helaas zuigen de meeste panels die ik bijwoon op events de energie volledig uit mij. Ze laten mij hunkeren naar een individuele spreker of pauze. De afgelopen jaren heb ik veel fysieke en online panels mogen organiseren en hosten en geef op basis daarvan mijn 7 tips.

Zowel de inhoud als de uitvoering van panels zijn vaak verre van optimaal. Panelisten die een introductie over zichzelf geven die langer duurt dan het panel algemeen, langs elkaar heen praten en vooral bezig zijn zichzelf te verkopen. Het is voor veel events een lokkertje om sponsoren over de streep te trekken, maar helaas ook echt vaak een domper in het programma.

Wat is een panel op een event?

Eerst een stap terug, wat is een panel precies? Het is een conversatie die de host heeft met meer dan 1 persoon (anders is het een interview). Als ik zelf events organiseer of inkleur, dan probeer ik altijd minstens één panel te programmeren. Het zorgt ervoor dat je over bepaalde onderwerpen niet de mening van één persoon hoort, maar van een aantal, die ook gelijk op elkaar kunnen reageren.

Als je dit goed voorbereidt (ook qua deelnemers) en modereert, kan dat tot ontzettend rijke content zorgen. Daarnaast nodigt een panel in mijn optiek ook veel meer uit tot dialoog met het publiek. Maar ook hier, als je het goed voorbereidt en faciliteert. Daarnaast merk ik ook dat experts met een complexe agenda, liever een panel voorbereiden dan een keynote en daarmee makkelijker ‘binnen te halen’ zijn.

1. Zorg voor de ‘perfect prep’

Geen tijd, of de panellisten hebben geen tijd. De twee redenen waarom een panel vaak niet wordt voorbereid. Er wordt een mail uitgestuurd waar en wanneer je er moet zijn en daar blijft het vaak bij. Terwijl een goede voorbereiding het halve werk is.

Ik verplicht alle panellisten altijd om deel te nemen aan een gezamenlijke voorbereidingscall, om samen te kijken naar:

  • Het doel van het panel, zodat iedereen weet waarom ze deelnemen.
  • De structuur van het panel, zodat er geen onverwachte verrassingen zijn. Welke onderdelen er worden behandeld, in welke volgorde.
  • Het tijdskader per onderdeel, zodat mensen hier rekening mee kunnen houden.
  • De vragen en onderwerpen voorleggen, om te kijken of er niet iets tussenzit wat ongewenst is, of juist mist.

2. Voorkom eindeloze introducties

Een ‘moment of fame’ van de panellisten, de introductie die ze over zichzelf mogen geven. Helaas resulteert het maar wat vaak in hele corporate pitches, die er voor zorgen dat er bijna geen tijd meer is voor het panel zelf.

  • Stel voor als host om zelf iedereen te introduceren, zodat je dit volledig in de hand hebt.
  • Gebruik geen slides, die leiden alleen maar af.
  • Als panellisten zichzelf willen introduceren, vertel duidelijk het kader; ‘kan jij jezelf in 1 zin/minuut introduceren’.
  • Vraag om een aantal standaardzaken voor te bereiden, wat is de concrete achtergrond van het panellid over een onderwerp? Wat heeft zij/hij recent hierover geschreven/gepubliceerd? Zodat dit niet on-spot nog moet worden bedacht.

Ook is het belangrijk om een goede introductie te geven aan het publiek zelf. Ga er niet vanuit dat iedereen alle beschrijvingen van de website of een event-app leest.

  • Geef een korte introductie over het onderwerp en vertel waarom dit belangrijk is om te bespreken.
  • Vertel wat het doel is van het panel en wat het publiek kan verwachten.

Het gaat bij de introducties om de kennis en achtergrond van een persoon, niet de persoon zelf. Dus laat je ego thuis en zorg ervoor dat het publiek niet gelijk bij de introductie al afhaakt.

3. Vermijd een ping-pong-dialoog

Het publiek weet niet wat jij als host wil bespreken met de panellisten, dus zorg voor een duidelijke rode draad in de vragen. Net als dat je dat doet bij het geven van een presentatie.

  • Probeer te raden welke antwoorden je krijgt, zodat je de vervolgvraag kunt uitdenken en toekennen aan een ander panellid.
  • Zie het panel als een pingpong-spel; je doet een goede opzet als host en bent daarna constant bezig met over en weer ‘ping-pongen’. Niet iedereen hoeft steeds te antwoorden, dus ga niet ieder keer het rijtje panelisten af om te vragen wat iedereen er van vindt.
  • Tijd is kostbaar, dus probeer te focussen op nieuwe, nog niet eerder gehoorde inzichten.
  • Begin bij elke vraaglijn met een prikkelende vraag of statement en probeer een beetje controversie in het panel te krijgen. Alleen maar na-praters en ja-knikkers zit niemand op te wachten.
  • Geef zelf geen antwoorden, dat is niet jouw rol.
  • Je hoeft het publiek niet te vertellen wat zij er van moeten denken, dus probeer reacties als ‘grappig’, ‘interessant punt’ of ‘geweldig’ te voorkomen en jezelf als host zo neutraal mogelijk op te stellen.

4. Voorkom het konijnenhol

Een goede discussie kan al snel uit de hand lopen, als je kijkt naar tijd.

  • Zorg dat je een aftelklok op het podium hebt, waar je constant kunt zien hoe lang een panel nog duurt.
  • Budgetteer van te voren hoeveel tijd je ongeveer per onderdeel kwijt wil zijn.
  • Probeer te voorkomen dat je helemaal ‘down the rabbithole’ gaat en maar 1 onderwerp bespreekt.
  • Jij bent de host, dus je mag ook netjes mensen afkappen, als er te veel spreektijd wordt genomen; “dus wat je zegt is”, “en wat vind jij daarvan” (richting een andere panellist), “maar wat is jouw stelling/vraag nu precies?”

5. Vergeet het publiek niet

Vaak nemen toeschouwers de tijd om naar een panel te komen luisteren, zodat ze ook in dialoog kunnen treden met de panellisten zelf. Maar door slecht time-management van de host zelf, verdwijnt het laatste stukje mogelijke interactie met de zaal, als sneeuw voor de zon.

  • Zet een duidelijke notificatie (wekker op telefoon?) om de strakke overgang aan te geven aan het panel en de toeschouwers, voor de mogelijkheid tot het stellen van vragen.
  • De technische mogelijkheden zijn eindeloos, dus waarom zou je niet tijdens het panel al vragen van het publiek meenemen? Je kan vragen alvast digitaal laten voorsorteren en eventueel ook upvoten. Slido en Kahoot kunnen hier geweldig bij helpen.
  • Bedenk van tevoren goed hoe je in fysieke setting de vragen wil laten stellen. Een vrijwilliger met microfoon laten rondrennen en doorgeven, kan veel kostbare tijd schelen. Een Catchbox kan dan een geweldige uitkomst zijn.

6. Weg met de ‘mannels’

Je ziet de discussie steeds vaker -terecht- op LinkedIn voorbij komen. De aversie tegen de ‘mannels’, panels met alleen maar blanke mannen op leeftijd. Let hierop bij de voorbereiding en maak het eventueel bespreekbaar met de organisatie. Zorg voor diversiteit in je panel.

Een mooi voorbeeld vind ik het ‘Patients Included’ initiatief van Lucien Engelen, dat zicht richt op patiënten laten deelnemen aan programma’s op bijeenkomsten over de zorg. Zodat daar niet alleen de medische specialisten worden gehoord, maar ook kan worden geluisterd naar de mensen waar het allemaal om gaat.

7. Een sterk einde: that’s all folks!

Een sterk einde is net zo belangrijk als een krachtige start. Zorg er voor dat je deze goed voorbereidt:

  • Geef een of meerdere duidelijke take-aways.
  • Geef geen ‘final thought’, maar liever een scherpe eindvraag voor het publiek om te overdenken.
  • Probeer het in maximaal 30 seconden af te sluiten.
  • Vergeet niet om naast het panel, ook het publiek te bedanken.

Hopelijk helpen deze tips om jouw volgende panel het hoogtepunt te maken van het programma! Laat je ego thuis en zorg ervoor dat het publiek zich kan focussen op de conversatie. Mensen hebben een natuurlijke aversie tegen hosts die zelf de show willen stelen, terwijl dat zwaartepunt ergens anders zou moeten liggen. Een krachtige conversatie is gebaseerd op goed luisteren.

What’s next for cryptovaluta? 6 belangrijke trends

What’s next for cryptovaluta? 6 belangrijke trends

What’s next for cryptovaluta: 6 belangrijke trends: Volle spaarpotten, negatieve rentes, wantrouwen tegen overheden en banken, maar ook enthousiasme rondom nieuwe startups, nieuwe mogelijkheden en nieuwe technologie. De hype rondom cryptovaluta wordt met de dag groter en gekker. Wat kunnen we de komende maanden verwachten? In mijn nieuwste artikel deel ik de 6 belangrijkste ontwikkelingen die impact zullen hebben op de cryptovaluta-industrie de komende zomer.

Als je alleen maar gewend bent aan euro’s in de portemonnee, dan klinken de namen van de meer dan 9600 verschillende cryptovaluta je waarschijnlijk gek in de oren. Honden, hamburgers, dracula en sperma… Je kunt het zo gek niet verzinnen of er is wel een digitale munt naar vernoemd. Het zijn niet alleen meer de early adopters die deze digitale valuta kopen. Volgens een recent onderzoek van Markteffect hebben 700.000 Nederlanders er al in geïnvesteerd en zijn 3.5 miljoen dat van plan om in de komende maanden te gaan doen. Volgens onderzoek van Mastercard ligt dat percentage wereldwijd op 40%.

Elon Musk heeft laten zien hoe sterk de sector nog te beïnvloeden is met 1 tweet. Als we uitzoomen en kijken naar de vorige bullrun in 2017, dan zagen we daar ook elke maand wel een stevige correctie van -20%, die vervolgens snel weer herstelde. Het zal dan ook zeker niet de laatste correctie zijn op de markt. Vooral omdat het de afgelopen weken weer bewezen is hoe makkelijk dat te bewerkstelligen is.

1. De ontembare stier

Na de grote crash van Bitcoin eind 2017 en de ondergang van honderden andere digitale valuta – de zogenaamde ‘altcoins’ begin 2018 – zag ik de interesse in de onderliggende blockchain technologie en valuta net zo hard dalen als de koerswaarde van de valuta zelf. De spaarzame artikelen die in de media verschenen, waren vooral negatief van aard en gericht op de mislukte experimenten van veel organisaties en de vele mythes rondom criminaliteit en energieverbruik, die duidelijk niet goed werden onderzocht en onderbouwd. Bitcoin werd ondertussen al 411 keer ‘dood’ verklaard.

Het is prachtig om te zien hoe verschillende startups en organisaties de afgelopen jaren in de luwte hebben doorgebouwd aan hun producten. Nu de bloemen weer in bloei staan, worden veel van deze producten gelanceerd en vol enthousiasme door investeerders ontvangen. De waanzinnige hoeveelheid geld die is gespaard tijdens corona, de negatieve rente en het feit dat sparen ook al niks meer opbrengt, heeft er zeker voor gezorgd dat de interesse in cryptovaluta een vogelvlucht heeft genomen. De markt is nu ontzettend ‘bullish’.

De voorspellingen van gerenommeerde instituten als Bloomberg en banken als Goldman Sachs dat de prijs van Bitcoin nog kan stijgen naar 100-150 duizend euro, versterkt dit alleen maar. De marktwaarde is in een paar maanden van $200 miljard naar $2 triljoen gestegen. Met de voorspellingen over het aantal nieuwe investeerders in cryptovaluta, zal dat zeker sterk positief effect hebben op de prijzen en marktwaarde.

2. Naar de maan… of toch niet?

De gekte zorgt helaas ook voor verschillende schaduwkanten. Tijdens de vorige bullrun in 2017/2018 schreef ik over het belang van goed je ‘due dilligence’ doen, voordat je ergens geld in een cryptovaluta steekt.

Onderzoek van Bloomberg naar de vorige bullrun toonde aan dat 75% van de achterliggende cryptovaluta-projecten regelrechte scams waren. Dit resulteerde volgens vele rapporten in miljarden euro’s schade, die de (veelal kleine) investeerders van de een op de andere dag kwijt waren en niet meer terug konden krijgen.

Ook de vele hacks van beurzen, waar de cryptovaluta worden verhandeld, zorgen ervoor dat mensen hun digitale valuta verliezen. Volgens een onderzoek van de Verenigde Naties verdiende Noord Korea al meer dan $2 miljard aan deze hacks.

Mensen zijn opzoek naar een nog redelijk onbekende munt, waarvan ze hopen dat deze zeker nog gaat ‘m00nen’ (naar de maan gaan, crypto-taal voor zeer sterk stijgen in waarde). De op een na bekendste en grootste cryptovaluta, Ethereum, was bij de startverkoop bijvoorbeeld 30 cent waard en is inmiddels al qua waarde de $3000 voorbij gegaan.

Bij de zoektocht naar deze verborgen pareltjes stuiten mensen al snel op de crypto-influencers op kanalen als Twitter en YouTube, die verschillende cryptovaluta aanprijzen met teksten als ‘going to explode’ en ‘going to the moon’. Sommigen doen dit met een goede financieel-technische onderbouwing, zoals dit ook met aandelenprijzen gebeurt, sommigen puur met een ononderbouwd verhaal, waarvan later blijkt dat ze zijn betaald door de gepromote projecten zelf.

Met de sterk toegenomen waarde van cryptovaluta, het aantal investeerders en handelsbeurzen, wordt het voor hackers en scammers steeds lucratiever om actief te zijn op de markt. Ook al nemen de beveiligingsmaatregelen toe, het wordt steeds belangrijker om als eigenaar / investeerder goed te kijken naar de beveiliging van jouw accounts en opslag van de cryptovaluta zelf. Daar wordt vaak niet aan gedacht, met alle gevolgen van dien.

3. Tulpenbollen anno 2021

Net als in 2017/2018, verwacht ik dat ook nu de bubbel op een gegeven moment weer zal barsten en de prijzen van veel cryptovaluta zeer sterk zullen dalen. Na de vorige crash daalde de totale marktwaarde in een paar maanden met 80%, wat zelfs meer was dan de ‘dot-com-crash’.

De fundamentals zijn nu wel sterker. Ik verwacht bij veel projecten dat ze niet ineens gaan verdwijnen, omdat ze al producten en diensten aanbieden en daarmee een volwaardige startup / scale-up zijn geworden. Daarnaast hebben heel veel grote bedrijven, banken en investeerders in de verschillende cryptovaluta geïnvesteerd en aangegeven dit voor lange termijn te doen. Bitcoin treasuries geeft daarin een prachtig overzicht. Alle grote banken wereldwijd zijn inmiddels ook om en bieden cryptovaluta aan hun klanten aan, of gaan dat doen: UBSGoldman SachsMorgan Stanley en Deutsche bankNederlandse banken hebben aangegeven nog geen fan te zijn.

Verschillende cryptovaluta zijn in mijn optiek daardoor echt here to stay. Maar valuta waarvan zelfs de makers hebben aangegeven dat ze het voor de grap hebben gemaakt (zoals Dogecoin), zie ik op gegeven termijn qua waarde en aandacht weer in elkaar klappen. Er is zelfs al een ‘hondentokencategorie‘, met tokennamen als Shiba, Dogelon, Akita en Ourshib.

Bubbels zijn goed!

Zoals ik al in 2019 schreef: bubbels zijn naar mijn idee goed. Om het kaf van het koren te scheiden, de hype van iets af te halen en te focussen op échte problemen die een technologie te lijf kan gaan. Ze zorgen in rap tempo voor een bredere acceptatie, veel pr en groeigeld voor startups en budgetten voor organisaties om mee te experimenteren en door te bouwen.

Denk na voordat je investeert

Als investeerder in cryptovaluta is het ontzettend belangrijk om hier vooral zelf nuchter naar te kijken. Koop je een cryptovaluta omdat je net als in een regulier bedrijf waar je een aandeel van koopt, gelooft in de missie / visie / het product van het bedrijf? Of wil je vooral high risk high reward gokken op een sterke koersstijging? Helaas laat onderzoek zien dat 95% van de mensen die voor dat laatste kiest, zijn geld verliest.

Kijk dus nog eens goed naar jouw huidige portefeuille en eventuele toekomstige aankoopplannen, om te voorkomen dat je van een koude kermis thuiskomt de komende maanden.

4. Digitale El Dorado

Een van de grootste en snelst groeiende hypes binnen cryptovaluta en blockchain is momenteel zeker Non-Fungible Tokens (NFT’s). Steeds meer personen en organisaties omarmen de digitale kunst en collectibles. Onlangs steeg het totale handelsvolume op een dag naar het record van $1.5 miljard. Het zijn niet alleen meer de losse digitale kunstwerken, zoals Beeple, wat voor $69 miljoen werd verkocht. Op de recorddag werd voor een half miljard aan digitale items verkocht vanuit de Amerikaanse basketbalcompetitie NBA.

Traditionele financiële instituten treden nu mondjesmaat toe tot de wereld van cryptovaluta en zo zal het waarschijnlijk ook gaan met de creatieve sector. Van makers van kunst, muziek, films en boeken, tot sportclubs en game ontwikkelaars, die unieke digitale items op de blockchain zetten.

Oud-medewerkers van de twee grootste veilinghuizen in de wereld (Christie’s en Sotheby’s) hebben Lobus opgezet, waarmee het makkelijker wordt om kunstcollecties met NFT’s te managen, maar ook partieel te (ver-)kopen. Zo kun je bijvoorbeeld samen met een paar vrienden een digitaal kunstwerk aanschaffen.

Inmiddels heeft het grootste handelsplatform voor cryptovaluta in de wereld (Binance) ook aangekondigd dat zij een NFT-platform gaan opzetten. Dat zal het aantal NFT’s en de verkopen ervan nog meer doen stijgen wereldwijd. Hierdoor groeien de mogelijkheden om als cryptovaluta-investeerder te handelen in NFT’s.

5. Bitcoin bankieren

De financiële wereld wordt aan alle kanten opgeschud. De Europese richtlijn PSD2 maakt het voor grote technologiebedrijven als Google en Facebook mogelijk om de markt te betreden.

Een beetje overschaduwd door de NFT-hype, maar in mijn optiek minstens zo interessant, is Decentralized Finance (DeFi). Dit draait om decentrale financieringsinstrumenten zoals leningen, sparen en verzekeren, maar ook handel. Dezelfde producten die we dus al kennen vanuit banken en verzekeraars, maar het decentrale blockchain-karakter zorgt ervoor dat de tussenpersoon er tussenuit wordt gehaald.

Vorig jaar was deze markt een paar honderd miljoen waard, inmiddels is de totale waarde op moment van schrijven uitgegroeid tot $130 miljard, evenveel als de marktwaarde van banken als Deutsche Bank. De producten genereerden in de afgelopen maand zelfs al $250 miljoen voor de mensen die er geld in hebben gestoken.

DeFi in opkomst

De verschillende DeFi-cryptovaluta stijgen in hetzelfde tempo mee qua aantallen en waarde. De projecten groeien en ontwikkelen zich razendsnel door de gekte op de cryptovaluta-markt. Niet alleen de gratis pr, maar ook de hoeveelheid geld wat erin wordt geïnvesteerd, zorgt technologisch voor snelle, grote doorbraken.

Dat zijn niet alleen meer de losse startups. Hele ecosystemen worden gebouwd met DeFi-platformen, zoals Persistence. Waar de libertijns-anarchistische insteek van Bitcoin vooral was gericht op het overbodig maken van banken, zie je nu juist op veel vlakken een interessante samensmelting tussen de traditionele financiële instellingen (CeFi, Centralized Finance) en DeFi. Vanuit de European Payment Council is het project Spunta gekomen, een grote groep banken heeft project Marco Polo opgezet en een grote groep verzekeraars B3i. Het recentste hoogtepunt was de stap van de Europese Investeringsbank, die 100 miljoen ophaalde met een obligatie op het Ethereum-netwerk.

ING heeft in een recent rapport (pdf) aangegeven dat zij DeFi interessanter vinden dan Bitcoin. Een grote stap in de samensmelting van traditionele instituties en deze nieuwe decentrale varianten en een startpunt voor een waanzinnige ontwikkeling rondom digitale valuta.6.

Crypto Catch22

Het is een interessant spanningsveld om met voor- en tegenstanders van cryptovaluta van gedachten te wisselen over regulatie versus innovatie. Overheden zijn op allerlei vlakken bezig om innovatie te stimuleren, startups te faciliteren en een vestigingsklimaat te organiseren, zodat bedrijven graag in ons land gaan ondernemen. Aan de andere kant heeft de overheid als een van haar kerntaken het beschermen van burgers in de breedste zin van het woord.

Huidige beleid te streng

Media staan deze dagen bol van de artikelen over manipulatie binnen de cryptovalutamarkt en het onbegrip rondom het missen van de juiste regulatie. Nadat de Europese Unie aankondigde cryptovaluta toe te staan, wilde Nederland koploper en voorbeeld worden qua wet- en regelgeving op dat gebied. Helaas zijn door die strenge wet- en regelgeving al veel bedrijven gestopt of verhuisd naar een ander land.

Nu ben ik grote voorstander van het opzetten van een goed juridisch kader op het vlak van cryptovaluta. Maar als dat innovatie in de weg staat of zelfs wegjaagt, dan krijg ik mijn twijfels daarbij. Een recente rechtelijke uitspraak tussen De Nederlandse Bank en een handelaar in cryptovaluta bevestigde ook dat het huidige beleid te streng is.

Internationale samenwerking nodig

De recente beursgang van het cryptovalutabedrijf Coinbase is een belangrijke stap geweest voor de sector, aangezien het bedrijf vanaf begin af aan heeft aangegeven met de wetgevers samen te werken aan een gezond functionerende sector. Met de omvang van en zeer grote handelsvolumes die er nu plaatsvinden binnen de sector, kunnen overheden ook niet meer achterover zitten en toekijken. Daar is wel internationale samenwerking voor nodig. Als het mensen moeilijk wordt gemaakt om in Nederland Bitcoin te kopen, dan zijn ze met 1 klik bij een handelsplatform gevestigd op Malta, waar ze wel alle vrijheden hebben.

Het meest recente Crypto Crime Report van Chainalysis (het grootste blockchainanalyse-bedrijf ter wereld) laat zien dat minder dan 0.3% van de cryptovaluta-transacties ‘verdacht’ zijn en dat dit percentage constant blijft dalen. Iets wat oud CIA-directeur Michael Morell ook onderschrijft (pdf). Overheden zetten nog steeds vol in op de zogenaamde ‘Know Your Customer’ en ‘Anti Money Laundering’ wet- en regelgevingen, ook al is breeduit bekend dat deze niet effectief zijn.

Overheden reageren totaal verschillend

We zien overheden momenteel totaal verschillend reageren. India wil net als Turkije cryptovaluta verbieden. China loopt daar aantegen voorop met de ontwikkeling van de eigen Central Bank Digital Currencyde meeste blockchain-patenten wereldwijd. En recent was er ook de uitspraak vanuit de centrale bank, dat Bitcoin een ‘alternatieve investering is’. Ook al zorgt het volgens de regering voor ‘blackouts’ van stroom, blijft Iran het ‘minen’ van cryptovaluta zoals Bitcoin stimuleren.

We hebben de afgelopen jaren gezien hoe veel bedrijven zijn ontstaan en gegroeid, ondanks de steeds strengere wetgeving. Van Uber en Airbnb tot Google en AliBaba. Ook binnen cryptovaluta verwacht ik de komende maanden dat wet- en regelgeving zijn impact gaat hebben op de dienstverlening. Belangrijke stappen om de sector volwassener te maken en daarmee ook beter bereikbaar voor het grote publiek.

Meer dan een munt

Door de focus van veel media op de prijzen van cryptovaluta vergeten we in mijn optiek bijna waar alle innovatie om draait: de gave producten en diensten die worden ontwikkeld.

  • Als eerste Nederlandse voetbalclub bracht het Limburgse Fortuna Sittard een eigen fan token uit. Fans kunnen hiermee op allerlei manieren beter betrokken raken bij de club.
  • Adam Curry biedt met zijn ‘Podcast 2.0’ model luisteraars van podcasts de mogelijkheid om per geluisterde minuut de maker te bedanken / belonen met Bitcoin.
  • In Heerlen worden burgers beloond voor vrijwilligerswerk met cryptovaluta.
  • Facebook bouwt druk door aan zijn eigen digitale munt ‘DIEM’ en is daarvoor in zee gegaan met een bedrijf dat de uitgifte van de munten gaat bewerkstelligen.

Er komen dagelijks nieuwe ontwikkelingen bij, gevoed door de grote nieuwe hoeveelheid innovatiegeld dat momenteel de sector in wordt gepompt.

The new, the next, the never heard off

Steve Jobs wilde met de introductie van de iPhone vooral een gave telefoon op de markt zetten. Niemand had destijds kunnen verzinnen dat we anno 2021 meer dan 4 uur per dag met het apparaat zouden werken, met applicaties als Instagram, Uber en Google Maps.

Datzelfde is het geval met cryptovaluta: we kunnen alleen maar dromen over wat de volgende stappen zullen zijn. Ethereum begon als ‘supercomputer van de wereld’ met zogenaamde ‘smart contracts’, maar is inmiddels ook het fundament geworden voor de hele DeFi- en NFT-wereld. Het wachten is op de nieuwste, briljante uitvinding. Een ding is zeker: crypto is here to stay.

Dit artikel is geen financieel advies en moet ook niet zo worden gezien. Het is mijn mening en moet enkel worden gezien vanuit een informatieve insteek. Doe je eigen onderzoek voordat je in cryptovaluta investeert.

Wanneer krijgen we een digitale Euro (CBDC)?

Wanneer krijgen we een digitale Euro (CBDC)?

Wanneer krijgen we een digitWanneer krijgen we een digitale Euro (CBDC)? Terwijl wereldwijd nog dagelijks keihard wordt gevochten om het corona-virus onder controle te krijgen, speelt er op de achtergrond een andere, ‘koude oorlog’, namelijk die van de toekomst van ons geld; de zogenaamde Central Bank Digital Currencies (CBDC). Digitaal bankgeld is niks nieuws; wereldwijd is nog maar 8% van het gebruikte geld cash en de rest digitaal en in sommige Europese landen is dat zelfs minder dan 1%. Het grote verschil met CBDCs, is dat het geld wordt beheerd door een overheid en niet een commerciële bank. De revolutie rondom cryptovaluta en de onderliggende blockchain technologie heeft deze discussie op gang gebracht, maar is het afgelopen jaar in een grote sneltreinvaart gekomen door Facebook’s Diem (voorheen Libra) project en de aankondiging dat China in een vergevorderd stadium is met de ontwikkeling van een eigen CBDC. Wat is een CBDC, waarvoor worden ze gebruikt en wat kunnen verwachten? In deze blog vind je alle informatie

Het gaat volgens experts de grootste verandering in het wereldwijde financiële systeem worden, na Bretton Woods. Waar in de beginjaren van Bitcoin en blockchain de technologie nog werd weggewuifd als ‘crimineel’ en ‘onnodig’, is de afgelopen jaren de discussie helemaal omgeslagen en zijn inmiddels de meeste landen en economische regio’s, begonnen met de ontwikkeling van een eigen digitale munt. Volgens onderzoek van de ‘bank der banken’, de Bank of International Settlements (BIS), zijn inmiddels tientallen centrale banken hiermee bezig, die 80% van de wereldbevolking en 90% van de economische activiteit wereldwijd vertegenwoordigen en zal in de komende 3 jaar 20% van de wereldbevolking toegang hiertoe hebben.

“The euro belongs to Europeans and we are its guardian. We should be prepared to issue a digital euro, should the need arise.” Christine Lagarde, President of the ECB

Naast de aankondigingen van Facebook en China rondom haar eigen digitale munten, heeft corona de discussie nog een extra zetje gegeven, volgens de Europese Centrale Bank (ECB). Maar het is niet alleen de druk van andere overheden, technologie bedrijven en sterke afname van het gebruik van cash geld; volgens De Nederlandse Bank kan er ook heel goed monetair beleid mee worden doorgevoerd, zoals hervormingen rondom de schulden en een mogelijk basisinkomen. Volgens de Russische Centrale bank is hun digitale roebel vooral bedoeld om de macht over het geld weer terug te leggen bij de burger en de Chinese Centrale Bank heeft aangegeven dat het geen concurrent gaat worden van bestaande betaalapps.

De belangrijkste reden voor veel centrale banken, om een eigen CBDC te ontwikkelen, blijven de risico’s die commerciële banken, zoals ING en de Rabobank nemen. Volgens een recent rapport van de Wetenschappelijke Raad van de Regering, is 10 jaar na de kredietcrisis, het commerciële bankwezen nog steeds kwetsbaar voor grote klappen. Vooral met het oog op de gevolgen van corona en de risico’s die de banken nog steeds nemen, willen centrale banken meer controle op de geldstromen. Nu het cashgeld, wat zij zelf beheren, sterk afneemt en de invloed van techbedrijven op de financiele sector sterk toeneemt, is het opzetten van een eigen digitale munt daarin een logische stap.

Hoe een digitale Euro er uit kan komen te zien, wordt mooi zichtbaar door de eerste CBDC die recent werd gelanceerd op de Bahama’s, de Sand Dollar en de vele openbare experimenten met Chinese CBDC, de DCEP. Er wordt door veel experts koortsachtig gekeken naar de experimenten in China, die naar verluid de munt tijdens de Olympische Winterspelen van 2022, die in het land gehouden worden, wereldwijd zal introduceren. Het land maakte de eerste bankbiljetten in onze wereldwijde geschiedenis en ziet inmiddels 90% van alle betalingen via de populaire apps WeChat en Alipay gaan, qua grootte evenveel geld als dat er wereldwijd met de Visa en Mastercard creditcards wereldwijd wordt afgerekend.

De totalitaristische staat

Het is volgens de overheid niet alleen een reactie op Libra, maar vooral bedoeld om allerlei lagen in betalingen weg te halen en daarmee corruptie te voorkomen, beter armoede te bestrijden en volgens veel experts ook om veel strakker te controleren waar het geld naar toe gaat. Dit is ook gelijk de grootste angst van inwoners van Europa, blijkt uit een recent onderzoek van de ECB. De Chinese overheid gaat al heel ver met de controle op haar burgers, door de meer dan 100 miljoen camera’s die in het land hangen, het ‘social credit’ systeem en de ontelbare algoritmen die automatisch bepalen op big data of je een crimineel bent of niet.

Als het met deze informatie en macht over het geld, ook nog eens kan bepalen (door dit te programmeren in de code) of en waar burgers het geld aan mogen besteden, dan ontneem je een significant groot gedeelte van de vrijheid weg. Stel je voor, dat een overheid programmeert dat je wel geld aan huur en gezond eten mag spenderen, maar niet aan fast-food, sigaretten of porno. Of nog erger; omdat algoritmes denken dat jij je bezighoud met criminele activiteiten, je digitale portemonnee helemaal wordt geblokkeerd. Door het ‘social credit’ systeem, mogen nu al 23 miljoen Chinezen het land niet meer uitreizen, omdat hun score te laag is.

Helikoptergeld

Ook al zijn de meeste Chinezen nog niet zo enthousiast over de Chinese DCEP, de overheid wist op een heel slimme manier haar burgers zo ver te krijgen om een digitale wallet aan te maken. Iedereen die namelijk een wallet had geinstalleerd op zijn telefoon, kreeg hierop de digitale munt gestort. ‘Gratis geld voor iedereen’, zou historicus Rutger Bregman zeggen. De adoptie van deze munt kan dan ook wel eens heel snel gaan. Afrikaanse landen worden al voorbereid op het gebruik van de munt in de handel die zij voeren met China en de nieuwste modellen telefoons van Huawei bevatten al een DCEP-app. Zakenbank Goldman Sachs verwacht dat de DCEP over 10 jaar door minstens 1 miljard gebruikers zal worden gebruikt en een kleine 20% van alle betalingen in China zal faciliteren.

“We need to make sure that our currency is fit for the future. Inaction is not an option.” Fabio Panetta, bestuurslid Europese Centrale Bank

Achter de schermen wordt er in Europa ook al hard gewerkt aan een eigen ‘digitale Euro’. Europese ministers van financien, zoals de Duitse Olaf Scholtz, hebben er op aangedrongen om alles op alles te zetten, om zo snel mogelijk een ‘antwoord’ te hebben op de Chinese plannen. Verschillende Europese landen zijn zelf ook al aan het experimenteren, zoals in ItaliëOekraïne en Nederland zegt zelfs een voortrekkersrol hierin te willen spelen. De Europese Centrale bank heeft in een recent rapport aangegeven pas in de zomer van dit jaar, definitief te beslissen of het een eigen digitale Euro wil gaan uitgeven en haar president, Christine Lagarde, gaf recent aan dat áls de ECB hiertoe besluit, het nog zeker tot 2025 zal duren voordat deze er ook daadwerkelijk is.

“Hopelijk ziet Europa dit als een wake-up call” – Wim Boonstra, econoom Rabobank 

Het Amerikaanse Kodak momentje

 Ook aan de andere kant van de oceaan, woed een felle discussie over een digitale Dollar. Het hoofd van de Amerikaanse bank heeft hier de discussie opgelaaid met de uitspraak “we do think it is more important to get it right than to be first and getting it right”. Experts wijzen echter op het ‘first mover advantage’ wat China gaat hebben op het wereldwijde financiële toneel, met alle gevolgen van dien. De Chinese overheid heeft al wel aangegeven graag samen te werken met andere centrale banken wereldwijd, maar met de eerder genoemde, verregaande functionaliteiten die de DCEP zal hebben, wordt hier wereldwijd vooral angstig in plaats van enthousiast naar gekeken.

Er zijn nog heel veel haken en ogen, waaraan moet worden gewerkt, voordat dergelijke munten op het wereldtoneel kunnen verschijnen, in mijn optiek. Hoe centraler de macht over een dergelijke munt, hoe makkelijker te hacken. Maar ook de informele economie, waar 60% van alle banen wereldwijd in fungeren en in de knel komen met overheids gereguleerd geld. Ook zet het Internationaal Monetair Fonds nog steeds vraagtekens bij de monetaire stabiliteit, die kan worden aangetast door het uitgeven van eigen munten door centrale banken. De snelheid waarmee de ontwikkelingen momenteel gaan op het wereldtoneel zijn enerzijds fascinerend, maar ook beangstigend, als je de verwachte gevolgen van machtsverschuivingen ziet. Het komende jaar gaat dan ook een zeer interessant en belangrijk jaar worden voor het wereldwijde financiële systeem.  

Blik op blockchain: 4 obstakels & ontwikkelingen

Blik op blockchain: 4 obstakels & ontwikkelingen

Blik op blockchain: 4 obstakels & ontwikkelingen: Het zou overheden omverwerpen en banken overbodig maken. Libertijnen en anarchisten zagen blockchain-technologie als hét middel om beide instituten van hun macht te ontdoen. Het is dan ook erg interessant om te zien dat juist banken en overheden nu zo proactief experimenteren. En de technologie implementeren binnen hun gelederen. Enerzijds zien we momenteel hoe blockchain-technologie prachtig wordt ingezet tijdens de coronacrisis, anderzijds zien we prachtige blockchain-bedrijven omvallen door diezelfde crisis. Wat staat ons de komende tijd te wachten? In deze blog de 4 belangrijkste ontwikkelingen.

Waar ik vorig jaar schreef dat veel organisaties nog zochten naar een succesvolle businesscase, zien we dat in het afgelopen jaar blockchain van buzzword in business opportunity is veranderd. Een groot onderzoek van Deloitte laat zien dat 82% van de organisaties geld besteedt aan de technologie en een kleine 90% een businesscase ziet. De helft ziet het zelfs als een van de top 5 prioriteit. En het aantal succesvolle implementaties in een jaar tijd is verdubbeld. Onderwijsinstituten bundelen hun krachten en bieden massaal opleidingen aan. MKB’s worden ondersteunt door de Europese Unie in het experimenteren met de technologie en tientallen start-ups in Nederland bouwen aan gave blockchain-oplossingen.

Blockchain heeft zich duidelijk bewezen, maar is er nog veel werk aan de winkel. – Staatssecretaris Mona Keijzer

Centrale Banken en hun digitale valuta

Overheden hadden in het begin van het ontstaan van Bitcoin en de onderliggende blockchain-technologie goede redenen om huiverig te zijn. Onderzoek van Oxford laat zien dat in de beginjaren de helft van de Bitcoin-betalingen kan worden gelinkt aan illegale activiteiten. Meer dan 75% van de blockchain-start-ups die tijdens de hype ontstonden, bleken regelrechte scams te zijn. Hierdoor verloren investeerders (vaak consumenten) hun geld. Doordat er geen regelgeving beschikbaar was, werd er voor miljarden dollars geld witgewassen via digitale valuta.

Maar door de bekendmaking van het Libra project, geïnitieerd door Facebook, en de grote ommezwaai van de Chinese overheid op blockchain-gebied (van verbieden naar omarmen) zijn digitale valuta snel uit een verdomhoekje gehaald en op de prioriteitenlijst gezet door veel centrale banken.

Een digitale euro was altijd vloeken in de kerk. Tot Mark Zuckerberg zich ermee ging bemoeien. – De Correspondent

Waar Facebook recent hard is teruggefloten met haar Libra project door overheden wereldwijd, zijn overheden in sneltreinvaart hun eigen digitale valuta gaan ontwerpen. China heeft zelfs al verschillende testen succesvol afgerond. Naast een ‘antwoord’ op Libra, worden vooral de verkapte basisinkomens die landen als Spanje en de Verenigde Staten aan haar bevolking distribueren, gezien als moverende reden voor overheden om extra snel digitale munteenheden te introduceren.

Machtsverschuiving

Het Chinese DCEP-project is momenteel niet alleen het verst ontwikkeld van alle zogenaamde ‘Central Bank Digital Currencies’, maar zorgt ook voor weer een machtsverschuiving op het wereldwijde geopolitieke vlak van de Verenigde Staten naar China. Tegenlicht besteedde hier eerder aandacht aan in ‘De Chinese Dollar‘ en voorspelde de Chinese Renminbi de Amerikaanse Dollar gaat vervangen als wereldreserve munt. Een gamechanger, die wereldwijd voor een grote financiële aardschok zal zorgen.

Het blijft uiteraard wel bijzonder dat een technologie die is ontworpen om digitaal geld mogelijk te maken zonder tussenkomst van overheden, juist nu door overheden wordt gebruikt om controle te krijgen hierop.

Decentrale financieringen

Het zijn niet alleen overheden die voor innovatie zorgen op financieel vlak. Een snel opkomende trend in blockchain land is ‘Decentralized Finance‘. Dit is het ecosysteem van financiële applicaties dat wordt gebouwd op blockchain-technologie. Dit komt er simpelweg op neer dat je allerlei financiële producten kunt afsluiten en zelf kunt aanbieden, zonder tussenpersoon. Denk aan leningen, hypotheken en verzekeringen.

Waar digitale valuta zoals Bitcoin in beginsel bekendheid kregen door het ‘peer-to-peer’ betalen, zorgt DeFi ervoor dat deze financiële producten ‘peer-to-peer’ mogelijk worden gemaakt. Geen negatieve bankrente betalen, maar

  • gewoon spaarrente krijgen via bedrijven als Voluto,
  • direct geld lenen aan een andere consument via Compound,
  • een ‘eerlijke’ verzekering afsluiten via Etherisc of
  • een goedkope hypotheek afsluiten via Liquid.

Het zijn een paar voorbeelden van gave, werkende DeFi-oplossingen, waarvan er elke dag weer nieuwe bijkomen. Inmiddels gaat er al een bescheiden $2 miljard in om en maken een half miljoen mensen gebruik van de verschillende platformen. En dit neemt momenteel exponentieel toe. Zowel het sterk afnemende vertrouwen in geld, vanwege het geprint van triljoenen Dollars en Euro’s uit het niets door overheden, en de geweldige mogelijkheden op gebied van remittance payments voor ontwikkelingslanden, kan die exponentiële groei de komende tijd nog wel eens verder stimuleren.

We always overestimate the change that will occur in the next two years and underestimate the change that will occur in the next ten. – Bill Gates

De onderwijskloof

Om als innovatieve technologie constant te blijven ontwikkelen, stappen te blijven maken en impact te hebben, is onderwijs waanzinnig belangrijk. Onder andere voor het opleiden van nieuwe experts. Maar ook voor het constant updaten van professionals en om het voor een breder publiek begrijpelijk te maken. Denk aan gebruikers en investeerders. Dit is een van de grootste zorgenkindjes van de technologie.

Recent onderzoek van Nyenrode laat zien dat 7 op de 8 Nederlandse executives aangeeft dat het kennisniveau zeer matig is. Onderzoek onder investeerders laat daarnaast zien dat hun matige kennisniveau grote investeringen momenteel tegenhoudt. Er is ook een grote mismatch op gebied van blockchain-experts, wat volgens onderzoek een van de grootste obstakels is voor executives om volgende stappen te nemen.Lees ook: Blockchain is niet levensvatbaar

Hoewel het grootste freelancingplatform wereldwijd, UpWork, het aangeboden aantal mensen met blockchain-skills met een 6000% zag toenemen in het afgelopen jaar, is volgens blockchain dit jaar volgens LinkedIn nog steeds veruit de meestgevraagde skill van bedrijven. Tientallen universiteiten en andere onderwijsinstituten in Nederland en wereldwijd bieden inmiddels blockchain-opleidingen aan en de eerste paar studenten studeren af. Grote bedrijven uit de industrie, zoals Binance en Tezos, zetten hun eigen online ‘universiteiten’ op. Dit doen ze om het onderwijsproces nog meer te ondersteunen en te versnellen. De kloof tussen vraag en aanbod zal echter nog wel even blijven.

Het pacing problem

Het allergrootste obstakel van organisaties om iets met de technologie te doen, is de wet- en regelgeving. Er is een ‘pacing problem‘ ontstaan, omdat de technologie zo snel is doorontwikkeld dat wetgevers dit simpelweg niet kunnen bijhouden. En dit komt niet alleen doordat wetgevers nu eenmaal tijd nodig hebben en nemen om wetgeving te maken. Door de vele, grote, wereldwijde schandalen in de afgelopen jaren zijn door de verschillende tegenreacties vanuit overheden ook barrières opgeworpen. Dit is natuurlijk ongunstig voor de ontwikkeling van de technologie.

We zagen dit bij de grote privacyschandalen rondom de techbedrijven. En de opvolgende GDPR-wetgeving die bij de lancering gelijk alweer outdated was op gebied van blockchain-technologie. Maar ook de ‘move fast and break things’-gedachte van bedrijven als Facebook, Amazon en Google rondom design processen van haar producten en diensten, wordt door veel overheden momenteel op grote schaal beteugeld.

Ook bijzonder veel oude wetgevingen, die vooral in het voordeel werken van traditionele industrieën en niet in dat van nieuwe technologieën, werken hierin niet mee. Gelukkig zijn er vele nieuwe wet- en regelgevingen aangekondigd. Deze nieuwe regels zullen op verschillende vlakken de ouderwetse regels voor papier en post gaan vervangen voor bits en bytes.

Enthousiasme uit alle hoeken van de wereld

Elke dag weer komen er nieuwe experts, start-ups, organisaties en andere enthousiastelingen met de meest geweldige oplossingen, doorbraken en verbeteringen op gebied van blockchain-technologie. Van beveiliging tot snelheid, van schaalbaarheid tot duurzaamheid en praktische businessmodellen. De technologie ontvangt steeds meer enthousiasme uit alle hoeken van de wereld. Maar blockchain heeft ook nog een lange weg te gaan wat betreft verdere doorontwikkeling en volwassen worden.

De komende tijd wordt interessant vanwege de lancering van vele initiatieven, producten, diensten en andere aanverwante elementen. Deze volg ik vol enthousiasme op de voet!

Wat zijn stablecoins & waarom zijn ze belangrijk?

Wat zijn stablecoins & waarom zijn ze belangrijk?

Wat zijn stablecoins & waarom zijn ze belangrijk: In het begin van dit jaar kwam Bloomberg met twee belangrijke onthullingen voor de cryptomarkt. Allereerst zou Facebook aan een eigen cryptomunt werken voor WhatsApp. Deze stablecoin zou je kunnen gebruiken voor betalingen via de chatapp. Het zou als eerste getest worden in India. Daarnaast zou de stablecoin Tether genoeg fiat-reserves (dollars) op de bankrekening hebben staan, om aan de beloofde 1-1 ratio te voldoen. Stablecoins zijn een redelijk nieuw begrip in de cryptocurrency-branche. Wat zijn ze en waarom zijn ze belangrijk?

Waarom stablecoins?

Stablecoins zijn het gevolg van een zoektocht naar de oplossing voor de hevige volatiliteit van cryptocurrency’s. Omdat de prijzen hiervan op een open markt worden bepaald, stijgen of dalen sommige coins op een dag meer dan 10% in waarde. Om een massa-adoptie te faciliteren, moet volgens de meeste experts een oplossing gevonden worden voor de volatiliteit. Pas dan kunnen cryptocurrency’s echt een betaalmiddel zijn. De coins zijn momenteel lastig te gebruiken door welwillende ondernemers en het ondermijnt het vertrouwen in de markt.

Hoewel sommige mensen betogen dat stablecoins geen echte cryptovaluta zijn, zijn ze het technisch gezien wel. Het verschil met andere cryptovaluta is dat stablecoins hoofdzakelijk vooral gefocust zijn op het vasthouden van de waarde. Als je bijvoorbeeld naar de koers van Tether (een van de bekendste munten) kijkt, zie je dat deze steeds maar 1 a 2 cent afwijkt van de gestelde $1 prijs. Naast Tether zijn er inmiddels al meer dan 57 stablecoin-projecten in ontwikkeling en kun je er 23 ook al echt gebruiken.

Hoe werkt een stablecoin?

Net als dat geld vroeger werd gekoppeld aan een onderpand zoals goud, kan in principe elke mogelijke bestaande activa aan een stablecoin worden gekoppeld. Nu is dat vooral fiat (regulier) geld, zoals dollars/euro’s en edelmetalen zoals goud.

Er zijn momenteel drie soorten stablecoins bekend:

  • asset backed (gekoppeld aan bijvoorbeeld dollars en goud, zoals TetherEURSDigixDao en Gemeni)
  • crypto-backed (ondersteund door een onderpand van een of meerdere cryptocurrency’s, zoals DAI en Synthetix)
  • algorithm-backed (zoals Basis en Reserve).

Bij dit laatste type wordt de waarde stabiel gemaakt door een monetair beleid. Net zoals centrale banken dit momenteel in landen doen, door munten te slaan om koersen te laten dalen en munten in te kopen door koersen te laten stijgen.

De volgende stappen voor stablecoins

Net als met de blockchain-technologie staan de stabelcoin-projecten nog aan de beginfase van de ontwikkeling. Er moet nog heel wat water door de Rijn stromen, voordat deze coins massaal gebruikt worden.

Het gebruik van Tether gaat dan al wel door het dak, er liggen nog vele uitdagingen en zorgen in het verschiet. Zo was het lang onduidelijk of Tether wel genoeg dollars had om de beloofde 1-1 ratio in stand te houden. Doordat de 1-1 ratio door een centrale autoriteit in stand moet worden gehouden, gaat het decentrale blockchain-gedachtengoed redelijk verloren. Een dergelijke munt kan makkelijk gecensureerd worden door een overheid, door bijvoorbeeld transacties te laten blokkeren. Crypto-backed stablecoins lopen uiteraard het risico dat het onderpand (de crypto’s) in waarde dalen. De door algoritmes gesteunde stablecoins zijn momenteel nog veel te complex om in werking te brengen.

Dat stablecoins positief bijdragen aan massa-adoptie en het vertrouwen in digitale valuta, staat buiten kijf. In het komende jaar zullen we verschillende gave ontwikkelingen op dit vlak zien. Ik blijf dit alles met groot enthousiasme volgen!

Ons vertrouwen is kwijt. Hoe krijgen we dit weer terug?

Ons vertrouwen is kwijt. Hoe krijgen we dit weer terug?

Ons vertrouwen is kwijt. Hoe krijgen we dit weer terug: Namaakeieren en -garnalen, zand wat als peper wordt verkocht en gekleurd suikerwater als appelsap. De schandalen rondom voedselfraude worden steeds bizarder, soms volledige producten, soms gedeeltelijk. Zo heeft onderzoek uitgewezen dat 43% van de Amerikaanse zalm verkeerd gelabeld is, 70% van de ‘Italian Extra Virgin’ olijfolie dat helemaal niet is,  en dat de kip bij de Subway maar uit 50% kippenvlees bestaat.  Alleen al in China werden er meer dan een half miljoen veiligheidsschendingen ontdekt en wereldwijd overleden volgens de World Health Organization (WHO) afgelopen jaar bijna 500.000 mensen hieraan.

Ook in Nederland worden we telkens wordt ons vertrouwen steeds weer beschadigd, door de ‘paardebiefstukken’ en constante stroom onthullingen door programma als de Keuringsdienst van Waarde over ‘fake’ zoete aardappelpuree en honingdrop.

Het verbaasde mij dan ook niet, dat uit verschillende onderzoeken blijkt dat consumenten voedsel, haar producenten en verkopers niet meer vertrouwd. In Nederland wantrouwt volgens de FNLI meer dan 75% van de consumenten de dagelijkse maaltijd en haar ingrediënten en denkt dat 30% van de etiketten op eten niet klopt, om nog maar te zwijgen over de verschillende keurmerken zoals Fairtrade en Beterleven. Gecombineerd met het feit dat de consument steeds bewuster gaat leven, zorgt voor een steeds grotere druk op voedselproducenten om te zorgen voor meer openheid en transparantie.

Het zijn niet alleen voedselschandalen die zorgen voor veel doden, elk jaar groeit het aantal mensen dat sterft door neppe medicijnen wereldwijd helaas ook hard. Alleen al in Afrika becijferde de WHO dat 1 van de 10 verkochte medicijnen nep is, wat in het continent zorgt voor meer dan 100.000 doden per jaar. De industrie voor neppe producten heeft volgens de OESO wereldwijd inmiddels een omvang van 500 miljard en financierde onder andere de terroristische aanslagen in Madrid in 2014, die aan 191 mensen het leven kostte. De terroristische organisatie Al Qaeda heeft in zijn handleiding zelfs het verkopen van neppe producten aanbevolen om terreur cellen te financieren. De Europese Unie becijferde recent, dat 5% van de geïmporteerde producten, namaak is.

Vertrouwen is een van de belangrijkste onderdelen in onze maatschappij, die ervoor zorgt dat deze blijft functioneren. Het is de lijm die onze wereld bij elkaar houdt en het cement van de fundering, die relaties in stand houdt en waaruit bedrijven kunnen groeien en bloeien. Relaties tussen personen, maar ook met organisaties en overheden. Het zorgt ervoor, dat we ergens deel vanuit willen maken, ergens talent, tijd en moeite insteken en nét dat beetje meer doen. Ook al is het moeilijk te omschrijven, we voelen heel duidelijk als het weg is, met alle gevolgen van dien.

without trust we cannot stand

Transparency & Trust

Een van de hoofdredenen, waarom ik zo waanzinnig enthousiast ben over blockchain technologie, is omdat het voor een revolutie kan zorgen in toeleveringsketens en op vele vlakken de consument weer het vertrouwen terug kan geven door transparantie over de keten. Vertrouwen of het product echt is, of het de ingrediënten bevat die het belooft, maar ook door inzicht te geven waar het product vandaan komt en onder welke omstandigheden het is gemaakt. In Nederland doet Albert Heijn dat al met haar sinaasappelsap, Jumbo met de talapiafilet en Verstegen met haar nootmuskaat. Wereldwijd hebben vele bedrijven al hun producten op de blockchain gezet; Bitcanna (waar ik CEO ben) doet dit met cannabisproducten, Nike met haar schoenen (CryptoKicks), Louis Vuitton met haar tassen, Porsche met haar auto’s, DeBeers met diamanten en daarnaast zijn er verschillende startups die zaken als goud, medicijnen, kleding en wijn op de blockchain zetten. Volgens onderzoek van Juniper, kan dit alleen al de voedselindustrie $31 miljard besparen.  FOTO WIJN

“Blockchain: misschien wel de grootste technologische doorbraak sinds het internet”

Minister Kaag

Het gaat hier niet alleen om het puur laten verifiëren door de consument of het product echt is, volgens onderzoek van Capgemini doet 89% van de bedrijven dit vanwege de efficiency voordelen en bijbehorende kostenbesparingen, die Albert Heijn en Carrefour al publiekelijk maakte. De consument krijgt door de transparantie ook een goed beeld van de manier hoe het product is geproduceerd. Volgens de CMO van Unilever is dat niet alleen belangrijk om de duurzaamheid van het bedrijf en product in kaart te brengen, maar zijn consumenten ook veel sneller geneigd een product te kopen als voor hun het productieproces inzichtelijk is.

Het WWF maakt bijvoorbeeld door haar ‘bait to plate’ project, middels RIFD-chips, inzichtelijk of bepaalde tonijn duurzaam gevangen is of niet en supermarktketen Carrefour geeft een kijkje in het kippenhok. Als je voor het schap staat en je kiest voor biologisch kippenvlees, dan wil je ook zeker zijn dat dit het is, voor die hogere prijs, toch?

Zelf vind ik de mogelijkheid om ketens beter in kaart te brengen, vooral interessant omdat het verspilling van bijvoorbeeld voedsel prachtig tegen kan gaan. We gooien wereldwijd anno 2020 nog steeds één derde van ons voedsel weg en blockchain technologie zorgt met haar transparantie er inmiddels al voor dat dit sterk wordt verminderd. Ook op veel andere vlakken zorgt het er voor, dat consumenten weer vertrouwen krijgen. In overheden door het terugdringen van corruptie binnen verkiezingen en landeigenaarschap, in media door het tegengaan van ‘fake nieuws’ en verschillende andere zaken. De technologie zorgt zeker niet voor een oplossing op alle problemen op deze wereld, maar het is op verschillende vlakken wel bezig om een van de belangrijkste onderdelen van onze maatschappij weer terug te brengen; vertrouwen.

Blockchain in 2020: FOMO solutions impact stories, de CryptoYen en andere gave ontwikkelingen om naar uit te kijken

Blockchain in 2020: FOMO solutions impact stories, de CryptoYen en andere gave ontwikkelingen om naar uit te kijken

Blockchain in 2020: FOMO solutions impact stories, de CryptoYen: Twee jaar geleden kon ik mijn kont niet keren in de supermarkt, of iemand had het wel over Bitcoin en blockchain. Twee jaar later hoor ik niemand buiten mijn filterbubbel er meer over en zijn het enkel nog de verse jus, talapia filet en nootmuskaat die mij verblijden met hun vereeuwiging op de blockchain. Dat de technologie nog steeds een grote impact gaat maken op onze samenleving, zoals ik in mijn eerdere blog voorspelde, is iets waar ik nog steeds heilig van overtuigd ben. Het zal wel écht een heel stuk minder snel gaan, dan veel mensen vorig jaar, toen blockchain nog het meest overhypte woord van het jaar was, voorspelden.

Onderzoeksbureau Gartner voorspelt dat het, in lijn met hun ‘hype cycle’, nog zeker 5-10 jaar gaat duren, voordat de grote implementaties bij bedrijven, hun vruchten gaan afwerpen en zal slechts 10% van de bedrijven in de komende 5 jaar de technologie echt gaan gebruiken. Dit zal komend jaar al wel $1 miljard aan waarde toevoegen bij de organisaties die de technologie gaan inzetten en volgens voorspelling in de komende 10 jaar zelfs $3 triljoen.

Leuk, al die toekomstmuziek, maar wat kan de Nederlandse consument vandaag de dag al met de technologie? Wat voor impact heeft het nu al in Nederland en wat kunnen we in de komende maanden verwachten? Terechte vragen die ik vaak krijg, als ik mag spreken of trainen over dit onderwerp en daarom ook in deze blog de 5 trends op het gebied van blockchain, die ik in 2020 verwacht.

Verregaande adoptie door bedrijven

De vele blockchain experimenten die door bedrijven zijn of momenteel worden uitgevoerd, worden steeds vaker succesvol afgerond. In sommige industrieën lijkt het zelfs een heuse strijd wie de eerste gave, werkende toepassingen bekend maakt; ‘FOMO Solutions’. Hoewel veel bedrijven hun successen juist geheimhouden om de concurrentie voor te blijven (leert een rondgang langs de grotere advieskantoren die hierin assisteren), zijn er ook genoeg bedrijven die het juist als een PR-tool gebruiken om hun innovatieve karakter te tonen.
Binnen de supermarkten zagen we al de sinaasappelsap van de Albert Heijn, de talapiafilet van de Jumbo en de nootmuskaat van Verstegen, waar de volledige toeleveringsketen inzichtelijk is gemaakt door middel van de technologie, om tegemoet te komen aan de sterk toenemende zorgen over voedselveiligheid, de echtheid van voedsel en omstandigheden voor werknemers en omgeving, waarin het voedsel is gemaakt.

De Nederlandse overheid blijft ook op alle mogelijke niveaus experimenteren en komt met verschillende baanbrekende en praktische oplossingen, gebouwd met de technologie. Eerder schreef ik al over de PGB dossiers, lantaarnpalen, parkeerfunctionaliteiten en andere zaken die een heel stuk efficiënter en foutlozer zijn ingericht, ook het CJIB zal blockchain inzetten om schuldenaars te helpen door een financiële ‘noodstop’ te activeren voor mensen die hun boete écht niet kunnen betalen. Een mooi overzicht van de 216 lopende pilots bij Nederlandse overheden, kan je hier vinden.

Wereldwijd stapelen verder de interessante projecten zich op, van de verschillende autobouwers die de technologie inzetten voor bijvoorbeeld het verifiëren van auto onderdelen en faciliteren van auto delen, tot voetbalclubs als Atletico Madrid en Jufentus, die hun eigen cryptocurrency hebben gelanceerd voor fans om te investeren in de club en toegang te geven tot unieke features. Veel adoptie successen zijn echter (nog) niet direct merk- en zichtbaar voor consumenten, zoals de efficiency winsten die Albert Heijn en Carrefour hebben geboekt in hun toeleveringsketen.
We gaan komend jaar nog heel veel mooie ontwikkelingen zien, omdat inmiddels al de helft van de bedrijven inziet dat blockchain hun industrie gaat disrupten en het als prioriteit ziet om op te pakken. Volgens Forrester is de experimentfase voorbij en zal volgend jaar het grootste gedeelte van de bedrijven zich vooral gaan focussen op de implementatie van de technologie binnen het bestaande bedrijf.

Startup showtime

Ze groeiden als paddenstoelen uit de grond en vielen bij bosjes neer; de blockchain startups die tijdens het toppunt van de hype in 2017 / 2018 ontstonden. Op zoek naar ‘de nieuwe Bitcoin’ werden miljarden euro’s geïnvesteerd in allerlei startups, waarvan de meeste mensen hoopten dat de prijs, net als Bitcoin en Ethereum, zou gaan ‘moonen’; vele tientallen keren over de kop zou gaan. Helaas bleek 80% van deze startups regelrechte SCAMS te zijn en vielen nog de meeste andere startups om, door mismanagement, geen vraag naar het product of simpelweg omdat men niet het beloofde product kon leveren. Gelukkig is de hype eindelijk over, zijn de meeste onrealistische avonturiers en korte termijn gelukszoekers afgetaaid en komen serieuze startups met steeds meer bijzondere toepassingen en oplossingen. Er zijn een aantal Nederlandse startups die de ‘cryptowinter’ hebben overleefd, ondertussen mooi hebben doorgebouwd en al de eerste werkende toepassingen op de markt hebben gebracht.

Bitcanna, wat de wereldwijde cannabissector op de blockchain zet, lanceerde haar eigen blockchain netwerk, token, wallet en is momenteel de laatste tests aan het uitvoeren voor het lanceren van haar volledige wereldwijde betaaloplossing voor bedrijven die actief zijn in de cannabis sector. Naast de broodnodige betalingsoplossing (veel bedrijven uit de sector krijgen geen financiële dienstverlening en werken grotendeels nog met cash geld), werkt het ook aan transparantie van de volledige toeleveringsketen; ‘seed to sale’ en een gedecentraliseerde review mogelijkheid, om fake reviews tegen te gaan. Andere gave bedrijven die momenteel mooie stappen aan het zetten zijn, zijn Safeguard, wat calamiteiten binnen bedrijven verkleint, Guts, wat een geweldige vuist maakt tegen ticketfraude en woekerprijzen, Wordproof, wat content van websites ‘timestamped’, om misbruik tegen te gaan en CargoLedger, wat alle administratie rondom scheepstransport digitaliseert en vereenvoudigt. Als we naar de openbare planningen van de verschillende bedrijven kijken, dan staan er in 2020 veel gave ontwikkelingen op de planning, welke ik uiteraard met veel enthousiasme ga volgen.

Impact stories

Leuk, al die efficiencywinsten voor bedrijven en praktische nieuwe toepassingen voor consumenten; waar ik het meest enthousiast van wordt bij blockchain, is de échte impact die het heeft en kan gaan hebben op de mens. Geen evolutie, maar echte revolutie. Met alle negativiteit van mislukte experimenten door bedrijven, de onlosmakelijke verbondenheid die mensen nog steeds zien met Bitcoin en alle negativiteit die eromheen heerst met prijsdalingen en gebruik door de onderwereld, maar vooral ook; de grote onwetendheid over de werking er van, zijn impact stories heel belangrijk in het nemen van volgende stappen. Ze tonen mijns inziens echt het bestaansrecht van de technologie aan en zorgen voor het benodigde draagvlak.

Het World Food Program heeft honderdduizenden vluchtelingen uit Syrie op de blockchain ‘gezet’, waardoor vluchtelingen makkelijk kunnen betalen met een een digitale valuta, waardoor er vrijwel geen berovingen meer plaatsvinden en in een ziekenhuis snel medische gegevens kunnen worden geladen. De verkoop van goederen via blockchain zorgt er daarnaast voor dat voorraden makkelijk bijgehouden en aangevuld kunnen worden, er niet met de betalingen gefraudeerd kan worden en dat de vluchtelingen weer een leven op kunnen bouwen met hun eigen digitale ‘wallet’, waarin geld kan worden gespaard.

Ook het kinderfonds van de Verenigde Naties, Unicef, heeft al verschillende projecten lopen en er lopen vele tientallen projecten die blockchain gebruiken om plastic afval uit zeeën te halen, rivieren schoon te maken, CO2 emissies te verlagen, overbevissing tegen te gaan en de basis te bieden voor mensen in ontwikkelingslanden om een bestaan op te bouwen; het aanbieden van een digitale identiteit (1 miljard mensen heeft geen identiteit, met alle grote problemen vandien) en bancaire voorzieningen (bijna 2 miljard mensen hebben geen bankrekening, waardoor bijvoorbeeld niet kunnen sparen).

Net als bij veel bedrijven, zien we ook bij de vele ‘non-profits’, dat er volop geëxperimenteerd is met de technologie en kijkende naar 2020, er vooral hard wordt gewerkt aan succesvolle productlanceringen en implementaties voor het bredere publiek. Het gaat dan ook een jaar worden van échte impact op wereldwijd niveau, wat ook binnen de non-profit sector, voor grote doorbraken gaat zorgen.

Nationale Crypto’s

Afgelopen jaar voorspelde ik al, dat overheden stappen gaan zetten met het opzetten van een eigen, nationale cryptocurrency. Oud IMF Directrice Christine Lagarde riep al eerder centrale banken op om de mogelijkheden te onderzoeken, maar Facebook heeft met het aankondigen van Libra de discussie in een mooie stroomversnelling gebracht. Verschillende landen introduceerde al hun eigen munt, zoals Ecuador, Senegal, Singapore, Tunesië en Venezuela en landen als Dubai, Ecuador, Rusland , Estland, zijn momenteel bezig met het experimenteren er mee. In Duitsland hebben 200 banken zich geschaard achter de lobby om een digitale Euro te introduceren en de recente aankondiging dat zelfs China ‘all-in’ gaat met blockchain, is zeker een voorteken dat er op korte termijn een digitale Yen zit aan te komen.

Veel centrale banken geven toe, dat nationale crypto’s onoverkoombaar zijn, omdat men uiteindelijk de controle over het monetaire systeem wilt behouden en het liefste ook macht bij banken wil weghalen. Waar het onmogelijk is om Bitcoin ter verantwoording te roepen of te verbieden, is dat wel het geval met Libra, welke dan ook momenteel door alle mogelijke overheidsmangels wordt gehaald en zelfs al is verboden in landen als Frankrijk en Duitsland.

In het komende jaar gaan we vooral op dit vlak, heel veel gave ontwikkelingen zien. China zal zoals gezegd op korte termijn haar eigen crypto lanceren, we gaan zien of de Libra zoals gepland gelanceerd gaat worden en vooral; wat de effecten gaan zijn van de introductie van al deze eigen nationale crypto’s. Het is prachtig om te zien hoe landen de Amerikaanse sancties omzeilen met crypto, zoals Venezuela en Iran, ik ben benieuwd wat dit allemaal verder voor impact gaat hebben op mondiaal niveau.

Broodnodige regulatie

In mijn outlook van 2019, gaf ik al aan dat wet- en regelgeving, broodnodig zijn in het nemen van de volgende ‘quantum leap’ van de blockchain technologie. Volgens onderzoek van PWC is de grote onduidelijkheid over en het missen van de regelgeving rondom de technologie, de grootste drempel voor bedrijven om er concreet nu wat mee te gaan doen. Dit heeft vooral te maken met het ‘pacing problem’; het probleem dat het maken en/of aanpassen van wetten, soms jaren kan duren, terwijl technologie zich soms binnen enkele maanden exponentieel ontwikkeld. AirBnB groeide bijvoorbeeld in één jaar van 20.000 naar 80 miljoen boekingen. Toen de GDPR-wetgeving werd gelanceerd, was deze eigenlijk alweer achterhaald, door de snelle opkomst van blockchain (wat in delen haaks staat tegenover deze wetgeving). Oud Minister Kamp gaf al aan dat wetgeving digitale innovatie moet bevorderen en niet afremmen en ook mijn collega’s van het World Economic Forum maakte dit grote vraagstuk internationaal aanhangig.

Gelukkig zijn er vele nieuwe wet- en regelgevingen aangekondigd in 2020, welke op verschillende vlakken de ouderwetse regels voor papier en post, gaan vervangen voor bits en bytes. In januari zal als eerste de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) worden geüpdate, waardoor de verschillende Nederlandse bedrijven actief met cryptocurrencies onder het anti-witwastoezicht gebracht worden en daardoor wettelijk verplicht worden om witwassen en terrorismefinanciering tegen te gaan (KYC, AML). Daarnaast worden er verschillende discussies gevoerd, over de rechten en plichten rondom de zogenaamde ‘smart contracts’. Want hoe zit het bij een faillissement en waar moeten bedrijven dan aankloppen? Hoe zit het de rechten en plichten binnen grensoverschrijdende contracten? Ook de veelgeliefde GDPR wetgeving zal komend jaar een update krijgen, om de blockchain technologie meer te omarmen in plaats van tegen te werken.

En wat kunnen we nog meer verwachten?

Ontwikkelingen waarvan ik in 2020 niet direct grote doorbraken verwacht, maar wel een mooie doorontwikkelingen zie en die we zeker in de gaten moeten houden, zijn ‘non-fungible tokens’, het ‘tokenizen’ van bezittingen en ‘self sovereign identity’.

‘Non-fungable tokens’ zijn digitale valuta met een unieke eigenschap. Elke Euro is hetzelfde, maar elke hond is uniek en daarmee niet vrij te wisselen of vervangen door een identiek item. We zagen voorlopers als ‘CryptoKitties’ voor digitale poezen en ‘Decentraland’, vele tientallen projecten zijn momenteel bezig met de meest uiteenlopende zaken te digitaliseren; van verzamelkaarten van sportclubs tot kunst, wijn en gewonnen items binnen games.

Een stap verder, gaat het ‘tokenizen’ van bezittingen; het gebruik van digitale munten om het eigenaarschap ervan aan te geven. Hierdoor is het mogelijk om binnen een fractie van een seconde, zaken als vastgoed, aandelen, goud en andere waardevolle bezittingen te laten veranderen van eigenaar. Maar ook, het gefragmenteerd kopen van deze bezittingen, zoals de Nederlandse startup Bloqhouse al aanbied met huizen. Volgens mijn collega’s van het World Economic Forum, zal in 2027 maar liefst 10% van het wereldwijde BNP op de blockchain staan.

Een ‘long shot’, maar wel echt een waanzinnig gave ontwikkeling, is de ‘self sovereign identity’; zelf je privacy beheren en met één digitale identiteit overal alle mogelijke transacties kunnen voldoen. Zelf bepalen met welke partijen jij jouw identiteitsgegevens deelt, om snel digitaal zaken te regelen of bijvoorbeeld te bewijzen dat je volwassen bent bij het aankopen van alcohol. Het is voor de Nederlandse overheid hét speerpunt op gebied van blockchain en er zijn tientallen startups bezig met de ontwikkeling van producten. Mijn Zorg Log is een van de eerste, succesvolle producten die werd gelanceerd, het wachten is op de volgende lanceringen.

Alleen al de geplande ontwikkelingen gaan van 2020 een heel bijzonder interessant blockchain jaar maken. Ik ben uiteraard heel erg benieuwd wat er verder nog voor onverwachte verassingen gaan plaatsvinden.

De 5 belangrijkste blockchain ontwikkelingen in 2019

De 5 belangrijkste blockchain ontwikkelingen in 2019

De 5 belangrijkste blockchain ontwikkelingen in 2019: Het gaat een ontzettend interessant jaar worden voor blockchain. In het afgelopen jaar is heel hard gebouwd en volop geëxperimenteerd met de technologie. Enerzijds door de vele startups, die werken aan baanbrekende blockchain producten en oplossingen, anderzijds door organisaties die de technologie op verschillende manieren gebruiken en implementeren. Er worden enorme sprongen gemaakt op gebied van schaalbaarheid, privacy, efficiëntie, beveiliging en uiteraard regelgeving.

Volgens McKinsey zit de technologie echt nog in de pioniersfase van de ‘industry life cycle’ en een van de grootheden die aan de wieg heeft gestaan van de ontwikkeling van het concept in 1988, Tim May, ging zelfs verder door te zeggen dat de oprichter van Bitcoin en Blockchain zoals wij het nu kennen (de mysterieuze Satoshi Nakamoto), ‘zich zou schamen als hij de huidige status van de technologie zou zien’.

Desalniettemin wordt er door veel organisaties fors ingezet op blockchain. PWC becijferde gemiddeld $500.000 per bedrijf en 11% zelfs meer dan $10 miljoen. Volgens IBM, die 1500 mensen aan het werk heeft op 500 blockchain projecten, wordt dit hoofdzakelijk gedaan om kosten te besparen en processen efficiënter in te richten. Uiteindelijk denkt 74% van de executives, dat het uiteindelijk waarde gaat brengen binnen hun organisaties, wees onderzoek van Deloitte uit. Gartner voorspelt dat dit maar liefst $3.1 triljoen gaat zijn in 2030.

Een vraag die ik tijdens presenteren en van klanten vaak krijg; wat kunnen we in 2019 verwachten van de technologie? Bij deze mijn top 5 waar ik naar uit kijk:

Op zoek naar de succesvolle ‘use- en businesscase’

Waar media vooral de aandacht richten op mislukte blockchain implementaties, zoals die van Tony Chocolony of de technologie algemeen wegzetten als ‘een oplossing voor bijna niks’ en ‘een revolutie die uw leven nog even niet verandert’, komen er gelukkig dagelijks ook veel positieve berichten naar buiten, zoals van Albert Heijn, die haar logistieke processen al efficiënter inrichtte en de verschillende banken, zoals ING, die grote slagen maakt op bijvoorbeeld gebied van beveiliging. Dat is hard nodig, want komend jaar gaan concrete ‘use- en businesscases’ van de technologie, een belangrijke rol spelen in het succes en de verdere ontwikkeling ervan. Organisaties moeten uiteraard de investeringen kunnen verdedigen en gaan volgens Deloitte dan ook meer focussen op applicaties waar blockchain écht het verschil kan maken. Nog te vaak wordt gedacht dat de technologie de oplossing is voor alle wereldproblemen en gaan organisaties vooral kijken of de technologie geïmplementeerd kan worden, in plaats van te kijken of het de beste oplossing is. Soms blijken andere opkomende technologieën, zoals ‘robotics’ en ‘Artificial Intelligence’ een veel betere keuze.   

Herstellen van het imago

Vaak worden cryptovaluta en de blockchain technologie nog als één concept gezien, terwijl de technologie prima kan bestaan zonder crypto’s. Doordat de markt in digitale valuta in 2018 80% van haar waarde heeft verloren en nog steeds gebukt gaat onder grote volatiliteit, negatieve berichten over criminele transacties en fraude, heeft ook de blockchain technologie nog steeds een (in mijn ogen) onterecht imago.

Hoewel er in 2019 veel positieve ontwikkelingen worden verwacht (lees hier mijn 5 crypto voorspellingen van 2019) op gebied van cryptovaluta, zal blockchain zelf ook echt moeten werken aan het herstellen van haar imago. Vooral aangezien Forrester voorspelt dat 90% van de blockchain projecten, nooit het licht zal zien, wat uiteraard koren op de molen is van sceptici.

Overheden lopen verrassend voorop

Waar in het begin van het ontstaan van de blockchain, vooral werd gekeken naar een revolutie in het financiële systeem, lopen veel overheden momenteel ook voorop met het experimenteren met en succesvol implementeren van de technologie. Eerder schreef ik al enthousiast over de vele blockchain projecten die overheden in Nederland momenteel opzetten en uitvoeren. Hierdoor streven wij zelfs landen voorbij als Dubai en Singapore voorbij, volgens blockchain legende Vinay Gupta.

Overheden kiezen massaal voor de technologie, vanwege het hoge niveau qua beveiliging en verspreide karakter van de data die ze erop plaatsen. Het zijn inmiddels dan ook geen kleine experimenten meer; landen als Estland, Zwitserland en Thailand hebben al complete onderdelen van hun diensten op de blockchain gezet. IBM Heeft net een deal van $740 miljoen gesloten met de Australische overheid om de technologie te implementeren en in Frankrijk denkt men er over om €500 miljoen hiervoor vrij te maken.

Koppeling met IoT, ML en AI

In 2019 wordt verwacht dat 20% van de IoT ontwikkelingen worden ontwikkeld met blockchain. De vele, al werkende toepassingen, laten zien dat de samenwerking van beide technologien, vele gave, nieuwe ‘use cases’ veroorzaakt. Net als de samenwerking met technologien als ‘machine learning’ en ‘Artificial Intelligence’, versterkt het elkaar heel erg en zorgt het voor verschillende nieuwe, baanbrekende oplossingen. Sommige experts denken zelfs dat blockchain de ‘game changer’ gaat worden voor IoT.

DAPPS

De oprichter van Ethereum, Vitalik Buterin, voorspelde over 2019 dat “de volgende golf niet gebaseerd is op hype maar op werkende apps”. Hij wil met Ethereum een revolutie veroorzaken, door middel van zogenaamde ‘smart contracts’. Een belangrijke ontwikkeling in de blockchain technologie op het Ethereum netwerk, zijn ‘DAPPS’; decentrale applicaties waarvan de software en data (de naam zeg het al) decentraal zijn opgeslagen. Doordat bijvoorbeeld data niet meer centraal wordt opgeslagen, hebben partijen als banken en Facebook, straks niet meer de macht over de data van hun klanten. Dat gaat er uiteindelijk weer voor zorgen dat wij zelf weer controle krijgen over onze data en gegevens. Een mooi voorbeeld is Brave, waarmee je als gebruiker zelf bepaalde welke data je met de adverteerder deelt, die je daar vervolgens mee beloond in tokens. Echte revolutionaire applicaties moeten echter nog worden gelanceerd; de meest bekende en meest gebruikte is nog steeds de ‘CryptoKitties’, waarmee je digitale katten kan laten opgroeien en verzamelen. Veel experts verwachten echter dat we in 2019 veel belangrijke lanceringen van DAPPS gaan zien.

Uiteraard zijn er nog veel andere ontwikkelingen die we nu al zien op blockchain gebied, zoals de massale vraag naar blockchain experts, de sterk toenemende investeringen van venture capitalists in de technologie en vele mooie samenwerkingen binnen blockchain consortia zoals R3 (financiële instellingen), B3i (verzekeraars) en MOBI (autofabrikanten). Het komende jaar ga ik dan ook met heel veel enthousiasme en interesse de ontwikkelingen volgen!

Jan Scheele is CEO van International Blockchain Solutions en CEO van Blockformer Global. Hij is sinds 2015 actief in de blockchain industrie en schrijft, traint en spreekt regelmatig over blockchain en cryptovaluta in binnen- en buitenland. Daarnaast is hij momenteel bezig met het schrijven van een boek over de wereldwijde impact van de technologie.

Mijn wekelijkse

Shot inspiratie

Elke week ontvangen 400+ mensen een shot deep-tech inspiratie. Ook ontvangen? Schrijf je hier rechts gratis in.

Ik spam nooit en gebruik het mailadres
alleen voor deze nieuwsbrief.

Copyright © 2026 Jan Scheele

Ook elke week een shot deeptech inspiratie?

Meld je aan om elk weekend een gratis shot inspiratie te ontvangen in de mailbox.

Ik spam nooit en gebruik het mailadres
alleen voor deze nieuwsbrief.

Paid Search Marketing
Search Engine Optimization
Email Marketing
Conversion Rate Optimization
Social Media Marketing
Google Shopping
Influencer Marketing
Amazon Shopping
Explore all solutions