Eerlijk toegegeven, ik heb het als nerd ook wel eens gedaan. Puur voor de lol, maar ook om reacties te checken. Het voelde ook wel echt als een nerd gimmick. Maar inmiddels is het een serieuze keuze geworden, omdat het super makkelijk gemaakt is door een aantal bekende tech bedrijven.
Je kunt vandaag heel gemakkelijk, letterlijk op drie plekken tegelijk “aanwezig” zijn. Tools als Microsoft Teams, Zoom en gespecialiseerde platforms zoals Synthesia en HeyGen maken het mogelijk dat jouw digitale versie praat, reageert en zelfs vragen stelt namens jou.
De vraag is dus alleen niet meer of het kan…. de vraag is of je het wilt. Als teamgenoot, maar ook als leider van een organisatie.
Want onder de oppervlakte speelt in mijn optiek iets interessants. Adoptie groeit snel bij individuen, vooral in sales en tech, waar schaalbaarheid telt. Tegelijk trekken grote instituties juist een grens.
De European Commission verbood AI-agenten in meetings vanwege privacyrisico’s. Talloze universiteiten blokkeren deze tools actief. En ondertussen ontstaat er iets nieuws: ‘Shadow AI’ (medewerkers gebruiken deze tools gewoon stiekem, omdat de productiviteitswinst simpelweg te groot is)
Technisch gezien is het ook echt heel indrukwekkend. Virtuele Avatars die jouw stem en mimiek nabootsen, soms hyperecht. Bots die samenvatten, prioriteren en zelfs reageren in real-time. Maar juist daar begint het spanningsveld.
Onderzoek laat zien dat mensen ongemak ervaren wanneer iets bijna menselijk is, maar net niet. Die “uncanny valley” speelt nu ook in de boardroom. Vertrouwen daalt en besluiten voelen minder gedragen.
Een ander effect is subtieler, maar misschien wel belangrijker. Teams worden efficiënter, maar minder creatief. Als iedereen dezelfde AI gebruikt, verdwijnen afwijkende ideeën. Frictie verdwijnt…. en precies daar ontstaan normaal gesproken de beste inzichten.
Daarnaast is er iets menselijks wat we moeilijk meten, maar direct voelen. Als jij een bot stuurt naar een gesprek waar anderen wél aanwezig zijn, wat zeg je dan eigenlijk? Vaak wordt het geïnterpreteerd als: mijn tijd is belangrijker dan dit gesprek. Dat raakt cultuur, niet technologie.
Voor leiders wordt dit dus geen toolvraag, maar een keuze over gedrag. Wanneer is jouw aanwezigheid essentieel? Wanneer volstaat representatie?
Virtuele avatars werken trouwens uitstekend voor updates, samenvattingen en informatieoverdracht. Ze falen juist op empathie, timing en nuance. Precies de elementen waarop leiderschap het verschil maakt in mijn optiek.
Misschien is dat de kern van deze ontwikkeling. Niet dat technologie ons vervangt in meetings, maar dat het ons dwingt om scherper te kiezen waar we echt aanwezig moeten zijn. Want uiteindelijk bouw je als leider geen vertrouwen via efficiëntie, maar via aandacht.
Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.
Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.
Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.
