De 5 belangrijkste AI trends voor 2024

De 5 belangrijkste AI trends voor 2024

Met de wereldwijde gekte rondom Generatieve AI, kan je bijna niet voorstellen dat dit eigenlijk nog maar een jaar geleden is ontstaan. En ook niet snel weg zal gaan. Het aantal nieuwe gave tools en upgrades van de bestaande in de afgelopen twaalf maanden was verbazingwekkend. Elke keer weer denk je dat je alle goede tools en functionaliteiten weer kent, maar aan het einde van de dag is die kennis alweer verouderd. In het komende jaar lijkt het erop dat deze snelheid van ontwikkelingen niet gaat afnemen. In tegendeel. Een trendblog schrijven voor 2024 is dan ook een interessante opgave, toch ga ik het proberen! Laten we erover praten De 5 belangrijkste AI trends voor 2024.

Had jij zestien jaar geleden bij de introductie van de iPhone, verwacht dat we er een decennium later uren per dag op zouden zitten turen? Navigeren, foto’s en videos bewerken, bankieren, videobellen. Het gave van veel technologieën is dat we vaak de gaafste functies nog niet eens kennen of zouden kunnen voorspellen. Dat zie je nu bij Generatieve AI, maar dat zag je bijvoorbeeld ook bij crypto; dat werd geïntroduceerd als puur een peer-to-peer cash systeem. Inmiddels wordt de volgende generatie van het internet er mee gebouwd en zijn er talloze aftakkingen zoals NFTs, CBDCs en DeFi.

De superlatieven rondom GenAI schieten ook steeds te kort in de voorspellingen van grote consultants en banken. Omdat het ‘the next productivity frontier’ is volgens McKinsey, kan dit bedrijven komend jaar $2.6-$4.4 triljoen besparen. Volgens Goldman Sachs gaat dat daarnaast zorgen voor een stijging in waarde van goederen en diensten van 7%. Onderzoek van KPMG laat dat ook duidelijk zien; 73% van de bedrijven verwacht dat GenAI het komende jaar de productiviteit van haar werknemers gaat vergroten en 71% wil de technologie in het komende jaar gaan implementeren.

Zoals het motto het zo mooi zegt van een van de bekendste startup incubators Y-combinator; “Make Something People Want”. Als ik spreek over GenAI, dan zie ik altijd nog genoeg handjes in de lucht gaan van mensen die nog niet met een GenAI tool hebben gespeeld of zelfs al dagelijks werken. Maar dit is niet omdat ze niet willen. Elke keer als ik doorvraag, dan hoor ik vooral dat de ontwikkelingen voor veel mensen te snel gaan en niet weten waar te beginnen. Alsof je naar een stam indianen ergens in de jungle toegaat en de mensen een smartphone in de hand duwt. Maar met de veelheid aan cursussen en vooral; het gemak waarmee je zelf direct en kostenloos aan het werk kan gaan, zal de adoptie cijfers het komende jaar ongekend hard laten stijgen.

  1. De renaissance van ons werk en werkplek

AI gaat in mijn optiek de relatie mens-machine op de werkvloer echt fundamenteel veranderen. Hoewel het afgelopen jaar de nadruk lag op de manier waarop GenAI kan helpen bij het creëren van content, verwacht ik dat er volgend jaar een veel bredere toepassing plaatsvinden. Niet alleen mooie nieuwsbrieven en afbeeldingen genereren, maar echt helpen met geavanceerde analyses, voorspellende inzichten voor projecten en bedrijfsmanagement, het ontwikkelen van software, sterk verbeterde klantenservice en effectievere uitkomsten faciliteren zoals in de zorg.

Betere en snellere beslissingen nemen, omdat je niet meer hoeft te wachten op de mening van een collega of toeleverancier. Je niet meer hoeft na te denken of het de moeite waard is om een vraagstelling uit te besteden, omdat je nu niet gelijk een factuur voor het advies krijgt. Je nu analyses kan maken op basis van jouw eigen data, die je eerder nooit zelf zou kunnen maken.

Inmiddels heb ik al klanten die standaard GenAI meenemen in vergaderingen en brainstorms en door de uitkomsten zelfs er over nadenken het aantal geplande brainstorms te minimaliseren en dit over te laten aan de technologie. Ik heb vrienden die het heerlijk vinden dat ze aan het begin van de dag, door een half uurtje met CoPilot te spelen zoveel goede code krijgen, dat ze de rest van de dag eigen dingen kunnen doen, zonder dat de baas dit merkt.

Andere voorbeelden van de impact op werk zijn er uiteraard genoeg; van bedrijven die hele afdelingen personeel hebben vervangen door GenAI tot bedrijven die met hun hele data archief in GenAI hebben geupload, wat nu als basis kennisbron dient voor de medewerkers. McKinsey lanceerde zo Lilli, JP Morgan JPM en uploaden hiervoor honderdduizenden onderzoeksrapporten en andere bruikbare PDF bestanden. Medewerkers wereldwijd kunnen nu inloggen en om advies vragen aan de chatbot.

Maar deze snelle vooruitgang, maakt de herdefinitie van werk en functies in mijn optiek noodzakelijk in het komende jaar. Want in plaats van helemaal in de GenAI stroom te worden meegezogen en de hele dag met de tools aan het werk te gaan, lijkt het mij juist belangrijk om als professional in 2024 eerst een stap terug te zetten en te herijken.  

Welke activiteiten ga je het liefste delegeren, elemineren of outsourcen? Welke werkzaamheden kosten je stiekem veel tijd? Waar zit vaak de meeste slack in een project in? Welke analyses zou je wel eens willen maken, met alle data en documenten die je hebt? Welke activiteiten die ik zelf niet kan uitvoeren, zijn belangrijk voor het behalen van mijn doelen komend jaar?

FOBO scherpt de geest aan!

Met deze eerste vragen heb ik mijn eigen bedrijven en activiteiten goed onder de loep genomen en via ThereIsAnAIforThat 30 tools geselecteerd om eens uit te proberen, waar uiteindelijk 8 van over zijn gebleven die ik elke week gebruik en 2 elke maand. Niet alleen voor het genereren en optimaliseren van content, maar juist ook doorlopende analyses, brainstormen en het verrijken van mijn productaanbod richting klanten.  

In mijn zoektocht naar goede tools heb ik een paar keer FOBO (fear of being obsolete) gehad; ik zag AI-tools die zulke geweldige resultaten gaven in ettelijke seconden, dat ze een aantal advies activiteiten die ik zelf vermarkt gewoon overschaduwen. Ik bied deze tools nu gewoon pro-actief aan aan klanten, met uiteraard begeleiding hoe ze goed te gebruiken, in een breder pakket aan diensten. De klanten nóg blijer en ik ben er qua werk niet op achteruit gegaan. Niet bang zijn dat AI ook werkzaamheden van jouzelf gaat overnemen, maar echt zorgen hoe je andere activiteiten nóg veel sterker kan maken.

Terug naar de prompttafel

We zijn als mens nu eenmaal lui; kijk maar eens naar de meest gezochte zoektermen op Google (‘hoe kan ik het snelste X, makkelijkste X etc). Onze breinen zijn volgens onderzoek nu eenmaal zo geprogrammeerd, zodat we zo weinig mogelijk energie gebruiken. Dat heeft niet alleen te maken met mensen die daardoor niet sporten. Ik fitness elke morgen, maar zoek op veel vlakken toch alles behalve een geitenpaadje. Volgens wetenschappers noemen we veel van dat soort activiteiten wel ‘efficiënt’, maar zijn we in principe gewoon lui gedrag aan het vertonen.

Hetzelfde zie ik ook bij veel professionals die met prompts aan de slag gaan. Waarom moeilijk doen, als je ook gewoon een prompt uit een blog kan kopiëren of die van een collega kan gebruiken, wat een resultaat geeft waar je tevreden mee bent? Ik krijg nog vaak van klanten feedback terug dat ze ontevreden zijn over de output van verschillende GenAI tools. Maar dat komt meestal omdat de prompts te algemeen zijn of niet passen bij de opdracht.

We hebben het afgelopen jaar lekker kunnen experimenteren met de vele tools, 2024 staat in mijn optiek in het tegen van een Prompt Paradigm Shift. Professionals die vooruit willen lopen op de troepen, gaan terug naar de tekentafel en nemen hun prompts heel scherp onder de loep. Kijken naar alle mogelijke factoren die nog kunnen worden toegevoegd of worden aangescherpt. Ik gebruik voor mijn SEO werk bijvoorbeeld inmiddels een prompt van ¾ a4tje. Daarnaast ga ik niet meer uit van één prompt die het direct goed doet, maar juist een serie van prompts die leiden tot het perfecte resultaat. Een prachtig voorbeeld hiervan zien we bij NASA.

Pas op voor de BYOAI collega’s die in de schaduw werken

Het GPT-gemak dient de werkende mens waanzinnig. Maar veel werknemers vergeten dat veel data die ze gebruiken, vertrouwelijk is. Uit onderzoek blijkt dat 11% van de data die mensen in GPT plakken, eigenlijk vertrouwelijke data is. Wat voor heel vervelende effecten kan zorgen. Samsung kwam er zo bijvoorbeeld achter dat ontwikkelaars GPT gebruikten om code te testen, doordat GPT ineens met zeer vertrouwelijke source code van het tech bedrijf op de proppen kwam. Volgens onderzoek van Dell heeft 91% van de professionals al gewerkt met GenAI. Bedenk je maar eens hoeveel vertrouwelijke data er al in de bot zitten opgeslagen.

Er zijn genoeg organisaties die GPT al hebben geblokkeerd voor medewerkers, zoals Nederlandse ministeries, banken en talloze bedrijven. Niet alleen uit angst voor het lekken van vertrouwelijke data, maar ook vanwege bijvoorbeeld onduidelijkheid over privacy- en regelgevingskwesties. Maar ik hoor genoeg klanten die tóch de tools gebruiken, omdat de ongekende kracht niet alleen veel tijd scheelt, maar het werk zelf ook echt kwalitatief verrijkt. Van hotelketens tot toeleveringsbedrijven. Echt ‘bring-your-own-AI’ (BYOAI), zonder dat dit eigenlijk is toegestaan door de werkgevers.

Hier zie ik dan ook een ongewenste ontwikkeling ontstaan; de vorming van Shadow AI. We zagen eerder al Shadow IT, waar individuen of zelfs hele afdelingen binnen een bedrijf de kracht van bepaalde IT zagen en dit ongeauthoriseerd gingen gebruiken. Met alle veiligheidsrisico’s van dien. Dit gebeurde bijvoorbeeld veel bij cloud data en Software-As-A-Service.

De mens is lui, maar niet dom. Laatst zat ik met een klant te werken op zijn kantoor en we wilden samen kijken naar een AI tool. Deze was geblokkeerd op het netwerk en kon dus ook niet via de wifi worden benaderd op de telefoon. Inderdaad; twee seconden later was de wifi uitgeschakeld en werd de tool gebruikt op het 5G netwerk zonder problemen. Ga je zoiets tegenhouden? Onmogelijk. Het geeft wel de urgentie aan van een goed protocol wat je met alle collega’s vastlegt.

  • Multimodaal wordt het nieuwe normaal

AI wordt al vele jaren ingezet in grote organisaties, zoals in de zorg. Met het zorginfarct waar we in Nederland op afstevenen, zijn slimme tools die tijd besparen bij medici en ze ook nog eens efficiënter laten werken, zeer welkom. Een mooi voorbeeld van een AI die grote impact heeft hierop, is de borstkankerdetectie van Google. Een proces van eerste detectie tot uitslag, wat makkelijk twee weken kan duren. Maar met de tool van Google krijg je binnen een minuut een resultaat, met inmiddels een accuratie van 99.98%.

Dit is een voorbeeld van een ‘multi modal’ AI; een tool die ook kan zien, horen en praten. Tot nu toe waren de meeste GenAI-tools gespecialiseerd in het simuleren van één enkele expressievorm. Met de komst van modellen als GPT-4 is de trend in GenAI echter richting multimodaliteit. Meta heeft bijvoorbeeld al een GenAI model (ImageBind) getoond dat tegelijkertijd afbeeldingen, tekst, audio en temperatuur kan samenbrengen in een analyse.

Ook deze tools worden al volop gebruikt; laatst sprak ik voor een farmaceut, waar de meeste medici in de zaal toegaven wel eens een MRI in GPT te gooien voor een second opinion. Maar ik zie ook bijvoorbeeld eigenaren van webshops hier driftig mee aan de slag gaan. Door bijvoorbeeld een foto van een product te uploaden en er een perfecte SEO-optimized beschrijving uit te krijgen voor de webwinkel. Zelf gebruik ik tools als Otter.ai voor het notuleren van afspraken. Glif ook de moeite waard, waarmee je met een simple prompt een hele set aan kunst, striptekeningen, selfies en meer kan laten genereren.

Daarnaast zie ik dagelijkse nog grappige voorbeelden voorbij komen van zaken die eerder nooit zouden kunnen, maar met multimodal AI ineens wel:

https://www.youtube.com/watch?v=MAFdzBTe2lg

Uiteraard kan dit ook nog veel geavanceerder en grote worden ingezet. Deze nieuwe modellen openen wat mij betreft weer deuren naar ongekende nieuwe mogelijkheden met het gebruik van GenAI.

Google heeft al een multimodal systeem gemaakt, wat de volgende dialoog kan voorspellen in een videoclip. Autobouwers gebruiken het voor de doorlopende situatie analyse van zelfrijdende auto’s. Negen op de tien Nederlandse ziekenhuizen zetten het in, voornamelijk voor het bepalen van de beste behandeling.

  • It’s time to act with an act!

Ook nu maakt Brussel het ‘Brussels effect’ weer waar; het komt als eerste grote overheid wereldwijd met verregaande wet- en regelgeving. De AI-act deelt de verschillende toepassingen in per risico, wat weer wordt gekoppeld aan de strengheid van regels. Daarnaast moeten de tools ook voldoen aan het Europese auteursrecht en de Europese transparantieverplichtingen.

Ik las alweer allerlei ‘breaking’ berichten op Linkedin van mensen die denken dat hiermee de innovatie binnen de EU volledig wordt ingeperkt. Maar net als bij de MICAR wetgeving, de Europese wet- en regelgeving op gebied van cryptovaluta, die volgend jaar van pas komt, zie ik juist veel voordelen. Net als met cryptovaluta, hoor ik van genoeg klanten terug dat zij even wachten met het gebruik van de technologie, totdat er meer helderheid is op gebied van wet- en regelgeving. Dat is er dus komend jaar.

Er zijn nu eenmaal genoeg bad actors in de technologie branche. Goed doordachte wetgeving zorgt er in mijn optiek voor dat de voordelen van AI volledig worden gerealiseerd en tegelijkertijd de fundamentele rechten en de veiligheid van gebruikers worden beschermd. Daarnaast, dat bedrijven die de technologie gebruiken ook echt even goed gaan kijken naar mogelijke risico’s.

Ik ben heel slecht in het onthouden van namen en had gehoopt dat ik de slimme Rayban-Meta bril kon gaan koppelen met Pimeyes. Helaas; zaken als het real-time identificeren van mensen op basis van biometrische data is niet toegestaan onder deze wetgeving. Waarschijnlijk om Chineze situaties te voorkomen.

  • Samen zijn ze nog sterker

De grote volgende ontwikkeling in tech is in mijn optiek convergentie; het samenkomen van technologieën die daardoor zorgen voor een nóg krachtigere symbiose. Dat is niet alleen fijn, maar ook hard nodig. Kijk maar eens naar de beginjaren van cryptovaluta; de onderliggende blockchain technologie gebruikte volgens onderzoeken net zoveel energie wereldwijd, als de totale energie consumptie van Nederland. Een probleem wat met ‘de merge’ al grotendeels is opgelost (de meest gebruikte blockchain Ethereum ging met 99.8% in energiegebruik terug door een grote upgrade, waar ik eerder over schreef).

Het Amerikaanse MIT kwam recent met een onderzoek naar buiten, waaruit blijkt dat het genereren van één afbeelding met Midjourney, evenveel elektriciteit kost als het volledig opladen van de telefoon. Google gaf recent aan dat GenAI 10-15% van haar wereldwijde energieconsumptie voor zijn rekening neemt. Microsoft zag dit energiegebruik ook al bij haar eigen AI-tools en kijkt daarom nu zelfs naar eigen kerncentrales om te voorzien in het benodigde energieverbruik in de komende jaren.

Gelukkig zien we op het vlak van GenAI inmiddels mooie convergentie ontstaan met ‘edge computing’, wat de data opslag en de IT tool dichterbij de gebruiker brengt. Dus veel decentraler, in plaats van centraal.

Ook blockchain wordt als grote vriend van GenAI gezien. Blockchain zorgt voor een veilige opslag van data, waar je heel veel kanten mee op kan. Het kan helpen de authenticiteit van afbeeldingen, video’s, documenten en andere soorten media te valideren door cryptografisch te kunnen verifiëren waar een stukje content vandaan komt en of er op enigerlei wijze mee is geknoeid of gewijzigd. Dit gebeurd door middel van het zogenaamde Timestamping, wat recent ook werd gebruikt om fraude te voorkomen tijdens de verkiezingen in Guatamala.

De vele GenAI tools varen op grote data sets. Er zijn genoeg mensen die zich afvragen; waarom zou ik mijn data aan zo’n tool geven, als ik er niet voor wordt beloond? Hier komt een prachtige convergentie naar boven tussen GenAI en cryptovaluta. Het Duitse Bosch beloond gebruikers voor het delen van data met cryptovaluta. Iets wat wordt mogelijk gemaakt door Fetch.ai, waarvan de CEO en oprichter laatst bij mij op een event sprak. Hij stond aan de wieg van Deepmind (Wat door Google werd ovegenomen en werd omgetoverd tot de AI-afdeling van de techreus) en bouwt met Fetch nu aan oplossingen om makkelijk geld te verdienen met het delen van data.

Komend jaar zal ook kwantum technologie AI nog heel veel krachtiger maken.

Kwantum technologie zorgen voor een exponentieel grotere rekenkracht van computers. Daardoor kan AI veel sneller data verwerken, werken en analyseren. Dan hebben we het niet over het simpel vinden van een breuk in een MRI scan, maar echt nieuwe medicijnen testen en aansturen van financiële markten door middel van simulaties. GenAI on steroids. Er komen steeds meer platformen bij, die je als organisatie direct kan gaan gebruiken, zoals Sandbox en  Xanadu.

En jongeren? Bouwers van virtuele werelden, zoals het zeer populaire Roblox hebben al talloze GenAI tools beschikbaar gemaakt en gaan komend jaar dit sterk uitbreiden.

  • Vergeet de ethiek niet!

Met alle geweldige en gave tools, vergeten we nog te vaak de ethische aspecten. De AI-act van de EU zorgt al voor meer transparantie en dat is ook echt heel belangrijk. In mijn optiek wordt het komend jaar in rap tempo moeilijker om nog de zorgen over de impact ervan op privacy, gegevensbescherming en bedrijfsvoering te negeren. Vooral over hoe je op verantwoorde wijze met GenAI om kan gaan.

Ook hier is weer sprake van convergentie; het ethische vraagstuk is een verantwoordelijkheid die door iedereen moet worden gedeeld: ontwikkelaars die de GenAI modellen ontwerpen en op de markt brengen, gebruikers die ze voor verschillende toepassingen gebruiken en wetgevers die de regels van het spel bepalen. Hier moet echt een veel betere balans gevonden worden in het evenwicht tussen het optimaal benutten van de voordelen van generatieve AI en het beschermen van onze menselijke kernwaarden.

Dat is een hele opgave, is wel gebleken het afgelopen jaar. Talloze contentmakers, van bekende boekenschrijvers tot photostocks, hebben de makers van GenAI tools aangeklaagd, omdat ze van mening zijn dat hun content niet zomaar mag worden gebruikt voor het trainen van AI. Iets waar de makers van de tools het weer niet mee eens zijn. Maar ook de ‘hallicunaties’, die soms voor hilarische maar ook steeds vaker voor schokkende, aanstooggevende inhoud kunnen zorgen. Veel beleidsmakers zitten al met samengeknepen billen te kijken naar volgend jaar, als de helft van de wereldbevolking naar de stembus mag. Wat voor impact gaat GenAI hierop hebben? De mogelijke gevolgen van het verkeerd gebruik roepen talloze ethische vraagstukken op.

Lees Ook: Maak jij deze non-verbale fouten ook?

Nu zijn de grootste uitdagingen op het web ook vaak heel grote business opportunities. Tools als die van het Delftse DuckDuckGo bieden hiervoor oplossingen, grote bedrijven tuigen hun eigen ‘AI ethical board’ op, wereldwijde Ethische-AI consortia worden gelanceerd en de AI-act van de EU geeft nog een aantal extra stokken achter de deur. Komend jaar zal wat dan betreft ook een belangrijkte test worden.

Volledig ethisch maken zal nooit lukken. Dat zie je ook met talloze andere technologien. Wet- en regelgeving rondom ethiek blijft een kat-en-muisspel tussen de ‘bad actors’ en overheden. Zoals een spreker op een event bij mij laatst zo mooi zij; ‘het is een reis, geen bestemming; een continue proces van ontwikkelen, leren en aanpassen’.

Met de snelheid waarmee momenteel de ontwikkelingen op gebied van GenAI gaan, ben ik er benieuwd wat er van de voorspellingen uit gaat komen en vooral; wat we nog allemaal voor onverwachte, maar impactvolle ontwikkelingen gaan zien ontvouwen in 2024. Zoals Peter Drucker het zo mooi zegt “the unexpected was the richest source of opportunity for successful innovation. Unfortunately, expected occurrences are not only many times neglected, but are frequently actively rejected so they are never exploited as innovations.”

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

In de metaverse op vakantie? 25 reistips!

In de metaverse op vakantie? 25 reistips!

Deze winter is een donkere, regenachtige periode. Velen gaan daarom graag het land uit om de zon op te zoeken. Helaas hebben we niet altijd de tijd of het geld om eropuit te gaan. Maar wat als ik je vertel dat je een mooie bestemming kunt bezoeken en een gaaf avontuur kunt beleven, gewoon vanuit de luie stoel? In dit artikel deel ik een aantal bijzondere metaverse-vakantiehotspots.

Groot onderzoek van Booking.com in de afgelopen maanden laat zien dat bijna de helft (43%) van de reizigers wereldwijd virtual reality gaat gebruiken het komende jaar om hun vakantiekeuzes te inspireren. Meer dan een derde (35%) van de reizigers zegt dat ze graag een meerdaagse virtual reality-reiservaring willen beleven.

Metaverse en toerisme

Er is een duidelijk verband tussen de ontwikkeling van het toerisme en die van de technologie. Van de geautomatiseerde boekingscentra in de jaren 70, tot de introductie van het internet eind jaren 90: technologie is altijd gebruikt in het toerisme om nieuwe praktijken te ontwikkelen. De metaverse maakt deel uit van deze evolutie van internet. Steeds meer meeslepende technologieën worden ingezet om fysieke ervaringen aan te bieden. Dit vervaagt de grenzen tussen het echte en het virtuele leven.

Moet je daar een VR-bril voor hebben? Zeker niet. De de meeste bestemmingen kun je ook prima vanaf de laptop of tablet bezoeken. Ik deel graag een paar van mijn favoriete bestemmingen die je lekker vanaf de bank kunt bezoeken.

Musea

  • Louvre: dit bekende museum wordt overspoeld met enthousiastelingen die de Mona Lisa willen zien. Voor de mensen die niet naar Parijs willen afreizen en in alle rust kennis willen maken met de vrouw in het kunstwerk, is deze virtuele beleving zeker aan te raden!
  • MoMa: voor moderne en hedendaagse kunst in New York.

Historische hotspots

  • The Sixtijnse Kapel: ook een veelbezochte bestemming, waar je virtueel door kan wandelen in alle rust.
  • Yourescape: hier kan je talloze bijzondere gebouwen, zoals het Acropolis en tempels, in 3D bezoeken. Je kunt er doorheen lopen en vliegen en genieten van veel gave content, reconstructies. Ook kun je gedeeltes bezoeken die fysiek niet (meer) te bezoeken zijn.

Plekken, steden en landen

  • Time Square: het populaire verkeerskruispunt in New York.
  • Tuvalu: lekker op de Malediven op het strand lopen kan in deze 1-1 kloon van dit eiland.
  • De hoogste toren in de wereld: de Burj Khalifa in Dubai.
  • Moyaland: de meest succesvolle metaverse-bestemming in mijn mening. Een Fransman heeft in zin vrije tijd een volledig nieuw, virtueel land opgezet. Compleet met een VVV-kantoor, musea, een luchthaven en een historisch centrum waar inwoners en toeristen virtueel rondlopen.
  • DokomoDoors: biedt talloze gave VR-tours van Japanse steden.
  • Het meest populaire eiland van Australië: Hamilton Island.
  • Lekker met de regen die je door het raam ziet vallen: de Malediven
https://www.youtube.com/watch?v=sOZCrDlAHtw

Natuurgebieden

  • National Geographic: van hoge bergen tot diepe zeeën, jungles tot woestijnen. Echt een geweldige bron van heel veel VR-avonturen! Je kunt hier de vele bestemmingen met een VR-bril bekijken en hier gewoon vanaf een plat scherm.
  • Costa Rica heeft deze geweldige VR-omgeving gemaakt, waar je duizenden schildpadden hun ei kunt zien leggen.

Virtuele hotels

Andere bijzondere metaverse-omgevingen

  • Jurrasic Park: voor deze bestemming heb je wel een VR-bril nodig… Maar die wil je ook wel hebben als je tussen de T.rexen rondloopt!
  • LEVENverse: steeds meer hotels, zoals CitizenM en Eleven, openen hotels in de metaverse. Lord of the Rings waardige visualisaties kan je vinden in het LEVENverse resort, waar je eindeloos virtueel kan rondwandelen.
  • De virtuele Duty Free!
  • Wil je een kijkje nemen in de airport lounge en in het vliegtuig? Dat kan bij Qatar AirwaysEmirates en KLM.
  • Echt een geweldige VR-omgeving voor kinderen: de Vacation Simulator.

Vakantie in eigen land

Het afgelopen jaar werkte ik met een aantal overheden in Nederland. We keken naar de mogelijkheid om de eigen vakantiebestemming in de metaverse aan te bieden. De tools worden steeds toegankelijker en je hebt zelfs al kant-en-klare ‘Software as a Service’-oplossingen waarmee je makkelijk een eigen omgeving kunt opzetten.

Sommige ambtenaren werden al bang bij het zien van de gave virtuele vakantie bestemmingen die er zijn. Maar gaan dit soort virtuele omgevingen fysieke vakanties vervangen? Zeker niet: een virtuele trip kan nooit de sensatie van bepaalde tastbare ervaringen uit het echte leven vervangen. Ook al zijn er al headsets met gevoel en geur. Daarnaast is de metaverse nog lang niet ‘af’. Veel elementen van de technologie staan echt nog in de kinderschoenen.

Maar hoe je het ook went of keert: mensen willen minder vliegen en hebben soms geen budget om op vakantie te gaan. Daarnaast kan de metaverse juist een geweldig nieuw instrument bieden voor de toerisme- en reisindustrie om in contact te komen met consumenten.

De impact van VR

Nu VR-headsets steeds meer een gewoon consumentenartikel worden, vindt VR snel zijn weg naar het dagelijkse leven van veel mensen, dus ook toerisme. Ondanks dat het zijn wortels heeft in de game-industrie, zie ik virtual reality steeds belangrijker worden voor andere sectoren. Van metaverse-reizen tot snelle VR-tours, een virtuele realiteit heeft al een enorme impact op de manier waarop mensen bestemmingen kiezen, boekingen maken en reisinspiratie ontdekken.

Welke bestemming ga jij deze kerstvakantie virtueel bezoeken?

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

On vacation in the metaverse? 25 travel tips!

On vacation in the metaverse? 25 travel tips!

This winter is a dark, rainy period. Many therefore like to leave the country to seek out the sun. Unfortunately, we don’t always have the time or money to go out. But what if I told you that you can visit a beautiful destination and experience a cool adventure, right from the comfort of your home? In this article I share some special metaverse holiday hotspots.

Major research from Booking.com in recent months shows that almost half (43%) of global travelers will use virtual reality in the coming year to inspire their holiday choices. More than a third (35%) of travelers say they would like to experience a multi-day virtual reality travel experience.

Metaverse and tourism

There is a clear link between the development of tourism and that of technology. From the computerized booking centers of the 1970s, to the introduction of the internet in the late 1990s, technology has always been used in tourism to develop new practices. The metaverse is part of this evolution of the Internet.More and more immersive technologies are being used to deliver physical experiences. This blurs the boundaries between real and virtual life.

Do you need VR glasses for that? Certainly not. You can also visit most destinations from your laptop or tablet. I’d like to share a few of my favorite destinations that you can visit from the comfort of your couch.

Museums

Louvre: This famous museum is flooded with enthusiasts wanting to see the Mona Lisa. For people who do not want to travel to Paris and want to get to know the woman in the work of art in peace, this virtual experience is definitely recommended!

MoMa: for modern and contemporary art in New York.

Historical hotspots

The Sistine Chapel: also a frequently visited destination, where you can virtually walk through in peace and quiet.

Yourescape: here you can visit countless special buildings, such as the Acropolis and temples, in 3D. You can walk and fly through it and enjoy a lot of cool content, reconstructions. You can also visit parts that cannot (anymore) be visited physically.

Places, cities and countries

Time Square: the popular traffic intersection in New York.

Tuvalu: you can walk on the beach on the Maldives in this 1-1 clone of this island.

The tallest tower in the world: the Burj Khalifa in Dubai.

Moyaland: The most successful metaverse destination in my opinion. A Frenchman has set up a completely new, virtual country in his spare time. Complete with a tourist office, museums, an airport and a historic center where residents and tourists can virtually walk around.

DokomoDoors: offers tons of cool VR tours of Japanese cities.

Australia’s most popular island: Hamilton Island.

Nice with the rain you see falling through the window: the Maldives

https://www.youtube.com/watch?v=sOZCrDlAHtw
Natural areas

National Geographic: from high mountains to deep seas, jungles to deserts. Truly a great source of lots of VR adventures! You can view the many destinations with VR glasses here and simply from a flat screen here.

Costa Rica has created this amazing VR environment where you can watch thousands of turtles lay their eggs.

Virtual hotels

Millennium Hotels and Resorts

LEVENverse has great graphics

Other special metaverse environments

Jurrasic Park: You do need VR glasses for this destination… But you also want them when walking around among the T.rexes!

LEVENverse: More and more hotels, such as CitizenM and Eleven, are opening hotels in the metaverse. You can find visualizations worthy of Lord of the Rings in the LEVENverse resort, where you can virtually walk around endlessly.

The virtual Duty Free!

Would you like to take a look at the airport lounge and on the plane? This is possible with Qatar Airways, Emirates and KLM.

A really great VR environment for kids: the Vacation Simulator.

Holiday in your own country

Over the past year I worked with a number of governments in the Netherlands. We looked at the possibility of offering our own holiday destination in the metaverse. The tools are becoming increasingly accessible and you even have ready-made ‘Software as a Service’ solutions with which you can easily set up your own environment.

Some officials became scared when they saw the cool virtual vacation destinations available. But will these types of virtual environments replace physical holidays? Certainly not: a virtual trip can never replace the sensation of certain tangible experiences from real life. Even though there are already headsets with feeling and smell. In addition, the metaverse is far from ‘finished’. Many elements of the technology are still in their infancy.

But no matter how you look at it: people want to fly less and sometimes don’t have a budget for going on holiday. In addition, the metaverse can provide a great new tool for the tourism and travel industry to connect with consumers.

The impact of VR

Now that VR headsets are increasingly becoming a common consumer item, VR is quickly finding its way into the daily lives of many people, including tourism. Although it has its roots in the gaming industry, I see virtual reality becoming increasingly important for other sectors. From metaverse travel to fast-paced VR tours, virtual reality is already having a huge impact on the way people choose destinations, make bookings and discover travel inspiration.

Which destination will you visit virtually this Christmas holiday?

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

De belangrijkste blockchain ontwikkelingen voor 2024

De belangrijkste blockchain ontwikkelingen voor 2024

Van stoomkracht tot het internet, elektriciteit tot AI, laat de geschiedenis zien dat er altijd een hele lange tijdsinterval zit tussen de lancering van een nieuwe technologie en haar brede adoptie. Een tijdsinterval waarin de technologie meerdere malen ‘dood’ en ‘onnodig’ wordt verklaard, waarin wetgevers duidelijkheid bieden voor verdere volwassenwording en investeerders voor het benodigde schaalkapitaal zorgen. Van crypto’s tot NFTs, metaverse tot CBDC’s… De huidige en verwachte ontwikkelingen zijn ongekend. In dit artikel de belangrijkste ontwikkelingen rondom blockchain die ik in het komende jaar verwacht.

“Cryptos zijn dood”, toch wil de grootste vermogensbeheerder van de wereld op zeer korte termijn klanten de mogelijkheid geven erin te investeren en blijft de wereldwijde adoptie toenemen. “NFTs zijn waardeloos en dood”, toch heeft een van de grootste mediamerken van de wereld (Disney) net aangekondigd er uitgebreid mee aan de slag te gaan en erkent de Chinese overheid ze ook steeds breder.

“Metaverse is een spookstad en dood”, toch heeft de grootste webwinkel ter wereld (Amazon) afgelopen zomer aangekondigd grote stappen te gaan zetten op dit gebied en zette de Koreaanse stad Seoul een hele metaverse city op. “Blockchains werken niet”, toch heeft een van de grootste betaaldiensten (Paypal) het volgende aangegeven: “Blockchains Are the New Financial Rails”. En hebben het afgelopen jaar tientallen grote bekende bedrijven succesvolle integraties met de technologie wereldkundig gemaakt.

De afgelopen tijd lijkt door het mediageweld rondom generatieve AI, alles rondom blockchain-technologie (op de achtergrond) verdwenen te zijn. Maar niets is wat het lijkt. De investeringen blijven binnenvloeien, de adoptie en gave usecases toenemen en technologische ontwikkelingen gelanceerd worden.

The great interface shift

Maar waarom horen we er dan zo weinig over? In 2019 schreef ik al over het missen van een ‘killer app’. Zo zorgde de lamp voor de wereldwijde acceptatie van elektriciteit. Webbrowser Mosaic was die van het internet, en e-mail liep vooruit op iTunes en social media. We missen wat dat betreft echt nog een ‘killer app’ voor blockchain.

Ook mist een makkelijk te gebruiken dashboard / interface. De browser zorgde ineens dat iedere leek van het internet gebruik kon maken. ChatGPT doet dit met AI-technologie. Mensen haken snel af bij technologie, als het niet makkelijk te gebruiken is.

Ik begrijp dus ook waarom veel mensen nog niet gebruikmaken van veel oplossingen, omdat ze simpelweg te lastig zijn. Even geleden organiseerde ik een NFT Gallery rondom de internationale kunstbeurs TEFAF en hier had ik ook een ‘POAB Disc’. Als je deze aantikte met een telefoon met NFC-scanner (hebben meeste nieuwe telefoons), dan krijg je automatisch een melding dat je een NFT kon claimen. Maar dan moest je wel een wallet hebben en een lange strook met cijfers/nummers copy-pasten. Leuke gimmick, maar de meeste mensen bedankten er voor.

Eerst even terugblikken!

Sinds 2018 schrijf ik al trendblogs rondom blockchain-technologie schrijven en zo ook het trendartikel van vorig jaar. Een thema dat ik toen voorspelde, is de afgelopen tijd erg veel besproken; decentrale social media. En niet alleen doordat eigenaar Elon Musk van X antisemitische berichten plaatst op zijn eigen kanaal en daarmee de afgelopen maand een aantal van zijn grootste investeerders heeft weggejaagd. Denk ook aan moederbedrijf Meta (Facebook en Instagram), dat een betaalvariant heeft gepresenteerd. Daarmee wordt het letterlijk slikken of stikken. Betalen of akkoord gaan met gepersonaliseerde advertenties.

Of dit überhaupt mag in lijn met de Europese wet- en regelgeving, moeten we nog afwachten. Maar het bedrijf stelde de lancering van haar nieuwe app Threads al uit, omdat ze vrezen dat de app EU-regels overtreedt. Laatst organiseerde ik een meetup om onder andere over decentrale social media te praten. Deze variant van social media herstelt ontzettend veel weeffouten in de huidige centrale social media.

De Nederlandse partij DeSocialWorld is hierin grote internationale stappen aan het zetten. Het inspireerde veel mensen om een account aan te maken en te gebruiken, toen de partij liet zien hoe het voor het plaatsen van één socialmediapost $50 kreeg. Het is echt een van de positieve kanten van ‘DeSo’. De makers van content worden betaald en genieten mee van het succes van de content, in plaats van alleen het platform.

Grote technologiebedrijven & blockchain

Het blijft ook heel bijzonder om te zien hoe de grote technologiebedrijven in de breedste zin bezig zijn geweest met blockchain-technologie in het afgelopen jaar, zoals ik voorspelde. Bijzonder, omdat de basis waarop de technologie is gebouwd juist uitgaat van decentrale macht en macht van de grote centrale partijen wil afpakken. Maar ook bijzonder omdat ze veel verder gaan dan alleen zelf implementeren.

In mijn conversatie op het podium van de Dutch Blockchain Week, ging ik uitgebreid in gesprek met het hoofd blockchain van Google. De techgigant blijkt de grootste investeerder in blockchaintechnologiebedrijven wereldwijd te zijn. Daarnaast biedt het, net als cloudconcurrenten Amazon en Microsoft, een zeer breed pakket aan met diensten en platformen, waarmee je makkelijk en snel blockchain-applicaties kan bouwen.

We kregen het afgelopen jaar ook maar geen genoeg van NFTs in mijn optiek. Als we even door de chocoladeletters van de traditionele kranten heen kijken, dan zagen we in het afgelopen jaar talloze mooie ontwikkelingen. De focus op enkel ‘dure apenplaatjes’ is nu wel echt verschoven naar praktisch nut en nieuwe oplossingen die technisch niet eerder mogelijk waren. Daarover meer in de trends die ik voorzie in het komende jaar.

Een mooi voorbeeld van convergentie is bijvoorbeeld een nieuwe collectie van sportkledingmerk Adidas. Het liet door een AI-algoritme talloze gave sneakerdesign-opties genereren, printte deze vervolgens met een 3D-printer op de schoenen en maakte van elk paar een NFT. Niet alleen voor de eigenaren om de echtheid te verifiëren, maar ook om zo allerlei additionele voordelen te geven.

1. Het wordt erop of eronder voor de Digitale Euro

Sinds dat Meta haar wereldmunt ‘Libra’ introduceerde (en later als project stopte), zijn overheden wereldwijd druk bezig met een eigen ‘Central Bank Digital Currency’, waar ik in 2021 hier al over schreef. Inmiddels is 98% van de wereldwijde centrale banken hiermee bezig in verschillende stadia. Er zijn er al vier gelanceerd, 64 landen zijn al bezig met de ontwikkeling ervan en in Europa zal 2024 een belangrijk jaar worden.

Want na jarenlang onderzoeken zal het komende jaar door het Europese parlement voor of tegen een Europese CBDC worden gestemd. Voorzitter van de Europese Centrale bank Christine Lagarde geeft duidelijk aan dat er nog geen definitief besluit is genomen, maar dat komend jaar wel een richting zal moeten worden gekozen.

Als er zal worden gekozen om een CBDC te gaan ontwikkelen, dan zal de volgende fase ongeveer drie jaar duren. Hier zal dan vooral worden gewerkt aan het het opstellen van regels en het selecteren van aanbieders die de benodigde infrastructuur moeten ontwikkelen.

2. We krijgen weer veel metaverse-momentum

Zelden heb ik een technologie gezien die zo megasnel in populariteit steeg en ook weer daalde als je kijkt naar aandacht in de pers en van investeerders. In korte tijd werd ik platgebeld door partijen variërend van winkeliers tot multinationals en overheden over wat zij in de metaverse konden gaan doen. Maar na korte tijd, bleek de interesse vrijwel weg. Het bleek toch veel moeilijker te zijn om er mee aan het werk te gaan, maar ook bezoekersaantallen en de graphics bij collega’s vielen flink tegen.

Maar, ook al lijkt de kaars gedoofd bij veel partijen, zijn er hier op de achtergrond ook vele grote ontwikkelingen gaande, die het komende jaar voor veel momentum kunnen gaan zorgen.

Je kan veel over het bedrijf zeggen, maar Facebook gaf ontwikkelingen rondom zowel social media, een digitale wereldmunt en virtuele werelden een flinke boost. Het bedrijf investeert er miljarden in en heeft tienduizenden ontwikkelaars aan het werk om ook gelijk producten op schaal op de markt te zetten.

Het bedrijf werd afgestraft op de beurs en in de pers hiervoor, maar heeft recent iedereen verbaasd met haar updates. Oprichter en CEO Mark Zuckerberg kwam recent in de Lex Fridman-podcast, niet als persoon maar avatar. Dat zag er zo echt uit, dat kanalen als X/Twitter ontploften van enthousiasme.

https://twitter.com/lexfridman/status/1707453830344868204

Nu is hier altijd een scherpe kanttekening bij te maken. Het bedrijf gebruikte wel haar eigen consumentenheadset Quest 3, maar de opnames van Zuckerberg werden gedaan door gespecialiseerde technologie met meer dan 100 camera’s.

Langverwachte headset Apple

Waar Meta hard doorbouwt aan haar metaverse-platform, krijgen we het komende jaar ook de langverwachte Vision Pro van de andere techreus; Apple. Ook al komt hij wat later (naar verwachting maart, in plaats van januari), de verwachtingen zijn megahoog.

Deze headset zou namelijk volgens experts weleens een hele nieuwe definitie kunnen geven van wat dat in de metaverse betekent. Maar kan ook voor een grote verschuiving zorgen in de manier waarop gebruikers de metaverse ervaren. De verwachting is dat veel ontwikkelaars van apps voor het apparaat (er zal ook voor de Vision Pro een speciale appstore zijn), afscheid nemen van de volledige afgeslotenheid waarin je zit als gebruiker. De focus zal veel meer liggen op hoe Apple de bril ook omschrijft; ‘mixed reality’. Dus echt naadloze interacties tussen zowel de fysieke en virtuele wereld.

Maar de technologie van de bril gaat nog veel verder. Een ontwikkelaar die er jaren aan heeft gewerkt bij de techgigant, deelde laatst verschillende technologische mogelijkheden die inmiddels ook zijn gepatenteerd. Een van de zaken die mij echt opvielen? De bril kan straks veel van jouw acties voorspellen door middel van AI. Of je geïnteresseerd bent, afgeleid of bang bent. Maar ook talloze vitale eigenschappen gebruiken voor de werking van het apparaat, zoals breinactiviteit, hartritme, spieractiviteit, bloeddruk etc.

Tijdens experimenten werd daarmee al namens een gebruiker ergens op geklikt, voordat deze dit zelf kon doen. Maar het kan zelfs jouw volledige virtuele omgeving aanpassen hieraan. Het creëert hiermee dus een omgeving die je helpt leren/werken/relaxen, steeds op basis van al jouw persoonlijke wensen en reacties.

De keerzijde

Ik heb zelf gemengde gevoelens bij deze technologie. Twee jaar geleden schreef ik al over het mogelijke misbruik dat de techbedrijven hiermee kunnen maken. Met een heel nieuwe schat aan data, die nóg beter is voor bijvoorbeeld het runnen van gepersonaliseerde advertenties, dan de data die we de bedrijven nu geven. Apple heeft gelukkig ‘privacy’ als grote kernwaarde. En ik heb hier dus wat meer vertrouwen in bij dat wat Meta met de data die vanuit de bril komt van plan is. Volgens onderzoek van Stanford worden 20 miljoen datapunten per 20 minuten gebruik per persoon.

Toch ben ik ook blij met deze persoonlijke belevenissen die ‘on the spot’ worden gefaciliteerd. Want de afgelopen tijd heb ik veel in de metaverse rondgespeeld. Ik heb veel gave werelden bezocht, onderzocht en uitgebreid gekeken naar de mogelijkheden voor klanten. Het is verslavend; ik moet altijd echt een wekker zetten om er op tijd mee te stoppen en er niet uren in te verdwijnen.

Maar ik merk ook dat als ik meer dan een half uur de bril op heb, ik echt last van mijn ogen krijg, een beetje dizzy wordt en zelfs een beetje overwhelmed raak. Het zijn ook redenen waarom volgens groot onderzoek van Forrester slechts 2% van de professionals zich in de metaverse ziet werken.

3. Laten we het maar niet meer hebben over NFTs

De ‘financieel vrij-vloggers’ struikelden over elkaar heen met betaalde cursussen. Over hoe je binnen een uur miljonair kon zijn door met generatieve AI een hele collectie digitale kunst te laten genereren om met een paar simpele kliks te koop te zetten als NFT. Zoals Steve Bannon het verwoorde; ‘flood the zone with shit’.

Het is prachtig dat iedereen tegenwoordig zonder technische kennis en geringe creativiteit al hele digitale kunstcollecties kan lanceren, maar het heeft een begrip als NFTs ook veel schade aangedaan. Eerder schreef ik al over de vele gekke voorbeelden, zoals  bijvoorbeeld een afbeelding van een steen die voor 100.000 euro van de hand ging.

Na een snelgroeiende hype, kreeg het begrip ineens veel tegenwind. Volgens onderzoek onder 74.000 NFT-collecties bleek dat 95% inmiddels een waarde van $0 had gekregen. De Amerikaanse beurswaakhond SEC voert allerlei rechtzaken tegen makers van NFT-collecties en de Amerikaanse belastingdienst wil het eigendom van NFTs heel scherp gaan belasten. Het handelsvolume van NFTs daalde met 95% en het aantal actieve digitale portemonnees, waar NFTs in worden opgeslagen, daalde met 50%.

Show, not only tell!

Kijkend naar komend jaar, kan ik alleen maar zeggen: laten we stoppen met het praten over NFTs. Waarom? Omdat de meeste mensen verkeerd uitleggen wat het precies inhoudt. Zij hebben nog steeds de negatieve associatie met overpriced stukjes digitale content. Terwijl je zo megaveel meer kan met deze digitale eigendomscertificaten.

Partijen als horlogemaker IWC en ticketgigant Ticketmaster gebruiken NFT-tickets bijvoorbeeld om eigenaren toegang te geven tot virtuele communities (token-gated content). Grote kledingmerken als Adidas en Lacoste zetten ze in voor het versterken van hun digitale community. Merken als Dior en Dolce & Gabbana gebruiken NFTs om fysieke kledingstukken te verbinden met virtuele varianten, die gebruikers dragen in virtuele omgevingen. Veel van dit soort merken gebruiken NFTs om het makkelijk mogelijk te maken voor eigenaren (van bijvoorbeeld dure kledingstukken), om de echtheid te verifiëren.

Maar er worden ook steeds meer nieuwe businessmodellen mee opgezet. Gucci, Porsche en Nike zetten NFTs in om allerlei gave nieuwe producten aan te bieden met hun IP. Estee Lauder, Starbucks en Scotch & Soda zetten NFTs weer in binnen hun loyaliteitsprogramma.

Gave nieuwe merken en mogelijkheden

Daar zit ook echt de crux. Veel grote organisaties als Starbucks en Lufthansa werken al heel breed met NFTs, maar noemen ze simpel niet zo. Enerzijds omdat ze vaak nog niet bekend zijn. Recent onderzoek laat zien dat meer dan 75% van de mensen nog totaal niet begrijpt wat het inhoudt. Maar ook de negatieve associatie die mensen met de technologie hebben.

Het komende jaar verwacht ik dan ook een zeer sterk stijgende lijn van hele gave nieuwe merken en mogelijkheden, die met NFTs aan de slag gaan. Vaak zonder dit expliciet te noemen. Terwijl de technologie wel de verbindende en faciliterende factor is. Gave samenwerkingen als Adidas en Bugatti, maar ook een merk als Lacoste, dat een volledige kledingcollectie heeft gecreëerd samen met haar community door een zeer brede inzet van NFTs. Of Beatport, dat een zeer uitgebreid NFT-platform biedt voor talloze muzikanten.

Mijn collega’s van het World Economic Forum hebben recent een uitgebreid rapport over NFTs gelanceerd en kwamen ook tot de conclusie dat de mogelijkheden met NFTs significant zijn. Maar dat er nog veel werk aan de winkel is in het toegankelijker maken voor de eindgebruiker.

4. New rails, new rules

Ook al hoor ik vaak mensen ‘blockchain, not bitcoin’ zeggen; laten we focussen op de technologie en niet de speculatieve handel in cryptovaluta. Komend jaar kan crypto weleens een heel positieve impact gaan hebben op blockchain-technologie. Zoals ik al in mijn trendartikel schreef over crypto; we gaan van saaiste naar een significant belangrijk jaar.

Dit komt door de eventuele goedkeuring van een zogenaamde ‘Exchange Traded Fund’ (ETF) van de grootste investeerder ter wereld; Blackrock. Daarmee wordt het voor veel traditionele investeerders (zoals pensioenfondsen) ineens heel makkelijk om te investeren cryptovaluta zoals Bitcoin. Analisten van Bloomberg verwachten met 90% zekerheid inmiddels dat dit eind december of januari zal worden goedgekeurd. Een ‘flight to quality’ volgens de CEO van Blackrock.

Daarnaast zal de beloning voor de zogenaamde ‘miners’ (de partijen die het netwerk van bijvoorbeeld Bitcoins in stand houden), wordt gehalveerd in maart/april.

Nieuw spectrum aan investeringen

Historisch gezien zie je bij elke halving altijd een nieuwe ‘All Time High’ (ATH, recordprijs) ontstaan. Als laatste zal de Europese cryptovaluta wet- en regelgeving ‘MICAR’ echt grotendeels van kracht worden. Iets dat niet alleen veel vertrouwen in de markt gaat brengen, maar in mijn optiek ook een heel nieuw spectrum qua investeringen.

Veel grote investeerders waar ik mee mag werken, zoals ‘family funds’ en pensioenfondsen, geven duidelijk aan echt te wachten totdat de MICAR van kracht is, om erin te gaan investeren.

Waarom gaan deze ontwikkelingen rondom cryptovaluta zo’n geweldige positieve impact hebben op de onderliggende blockchain-technologie? Als eerste, omdat je elke keer duidelijk ziet dat als de prijzen van cryptovaluta stijgen, de investeringen ook zeer sterk toenemen. En vice versa. Maar ook de aandacht van de pers en adoptie van zowel consumenten als bedrijven.

5. The never ending game

Zoals ik eerder dit jaar al schreef; ik ben echt blij met het ‘Brussels effect’. Het feit dat de Europese Unie elke keer weer positief in het nieuws komt met het opzetten, uitwerken én lanceren van baanbrekende wet- en regelgeving. Het gaat in mijn optiek komend jaar echt een heel positieve beweging teweegbrengen binnen het ecosysteem. Meer duidelijkheid voor bouwers, meer vertrouwen van investeerders.

De Europese Unie is inmiddels alweer bezig met vervolgstappen, waar we de eerste contouren ook al komend jaar van kunnen gaan zien. Vorig jaar schreef ik over de volgende evolutie van het internet; web3. Van een handvol centrale partijen die domineren naar een decentrale omgeving waar iedereen weer de macht heeft over zijn eigen data. En op een eerlijke manier wordt beloond voor zijn bijdrage aan het web. Waar de drijfveren van eigenaren, deelnemers en ontwikkelaars volledig op elkaar zijn afgestemd.

Al bezig met web4

Nu zijn de ontwikkelingen van web3 nog in volle gang en in ontwikkeling en begrijpt minder dan 5% van de mensen wat het überhaupt inhoudt. Echt gedreven door blockchain-technologie, die dit technisch allemaal mogelijk maakt. Maar de Europese Unie is inmiddels al bezig met web4. Web4 is een nóg meer gedecentraliseerde versie van het web met een hoger niveau van integratie tussen mens en machine. Het wordt ook wel het symbiotisch web genoemd en is nog steeds een evoluerend concept zonder echt duidelijke definitie.

De droom van het symbiotische web is symbiotische interactie tussen mensen en machines. Meer geavanceerde interfaces, zoals geestgestuurde interfaces, bijvoorbeeld wat ik verwacht dat Apple’s Vision Pro gaat bieden.

Met de megasnelle ontwikkelingen op het gebied van de technologie, wil de Europese Unie deze keer niet heel lang wachten met wet- en regelgeving. De MICAR is bijvoorbeeld pas 15 jaar na het ontstaan van BItcoin en blockchain van kracht geworden. Dit doordat we steeds meer convergentie zien van technologieën, zoals bijvoorbeeld blockchain, AI, metaverse en IoT.

De EU wil een steeds grotere rol gaan spelen wereldwijd op het gebied van dit soort technologieën en de samenwerking hierop en ziet dat duidelijke wet- en regelgeving hierbij goed kan helpen. Het is inmiddels al begonnen met het verkennen van de ontwikkelingen en benodigde juridische kaders hiervoor. We gaan het komende jaar zien wat voor impact dit gaat hebben.

Nog veel werk aan de winkel!

Als ik schrijf of spreek over blockchain, dan doe ik dat met een groot enthousiasme over alle mogelijkheden en ontwikkelingen. Het zorgt voor oplossingen voor de grote problemen van onze wereld, het brengt vertrouwen terug in talloze vitale onderdelen van onze maatschappij en zorgt voor veel manieren van werken, van geld verdienen en geld eerlijk verdelen. Ondanks alle hausses en mislukkingen ben ik er altijd van overtuigd geweest dat de hype uiteindelijk zou vervagen en dat ‘echte’ gebruiksscenario’s de overhand zouden krijgen.

Maar we zijn er nog lang niet. In 2019 schreef ik al over de decentrale droom, die in duigen lijkt te vallen. Leuk al die decentrale gedachten, maar 95% van de crypto-eigendommen wordt centraal bewaard en niet door gebruikers zelf in een virtuele portemonnee. Je ziet veel concentratie van macht en geld bij grote blockchains. Een aantal grote investeerders heeft bijvoorbeeld een derde van het aantal Ethereum in handen. Veel DeFi (decentrale financien, waar ik hier over schreef) kunnen worden gecontroleerd, gecensureerd en door de eigenaren worden gestopt door middel van een ‘God mode’.

Ontwikkelingen die impact gaan maken

Toch hebben de vele gave ontwikkelingen, die echt impact hebben en gaan maken het komende jaar, in mijn optiek echt de overhand. Ik ben erg benieuwd of ook dit jaar de voorspellingen rondom blockchain weer uit gaan komen en blijf ze uiteraard vol enthousiasme volgen!

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

The most important blockchain developments for 2024

The most important blockchain developments for 2024

From steam power to the internet, electricity to AI, history shows that there is always a very long time lag between the launch of a new technology and its widespread adoption. A time interval in which the technology is declared ‘dead’ and ‘unnecessary’ several times, in which legislators provide clarity for further maturation and investors provide the necessary scale capital. From cryptos to NFTs, metaverse to CBDCs… The current and expected developments are unprecedented. In this article the most important developments surrounding blockchain that I expect in the coming year.

“Cryptos are dead”, yet the world’s largest asset manager wants to give customers the opportunity to invest in them in the very short term and global adoption continues to increase. “NFTs are worthless and dead”, yet one of the world’s largest media brands (Disney) has just announced that it will be extensively working with them and the Chinese government is also increasingly recognizing them.

“Metaverse is a ghost town and dead”, yet the largest online store in the world (Amazon) announced last summer that it would be taking major steps in this area and the Korean city of Seoul set up an entire metaverse city. “Blockchains don’t work”, yet one of the largest payment services (Paypal) has stated the following: “Blockchains Are the New Financial Rails”. And in the past year, dozens of major well-known companies have announced successful integrations with the technology.

Recently, due to the media frenzy surrounding generative AI, everything surrounding blockchain technology seems to have disappeared (in the background). But nothing is what it seems. The investments continue to flow in, adoption and cool use cases increase and technological developments are launched.

The great interface shift

But why do we hear so little about it? In 2019, I already wrote about missing a ‘killer app’. The lamp ensured the worldwide acceptance of electricity. Web browser Mosaic was the one of the Internet, and email preceded iTunes and social media. In that respect, we are really missing a ‘killer app’ for blockchain.

Also missing is an easy-to-use dashboard / interface. The browser suddenly ensured that every layman could use the Internet. ChatGPT does this with AI technology. People quickly turn away from technology if it is not easy to use.

So I also understand why many people do not yet use many solutions, because they are simply too difficult. A while ago I organized an NFT Gallery around the international art fair TEFAF and here I also had a ‘POAB Disc’. If you tap this with a phone with an NFC scanner (most new phones have it), you will automatically receive a message that you could claim an NFT. But then you had to have a wallet and copy-paste a long strip of numbers/numbers. Nice gimmick, but most people declined it.

First let’s look back!

I have been writing trend blogs around blockchain technology since 2018, including last year’s trend article.A theme that I predicted then has been discussed a lot recently; decentralized social media. And not just because X owner Elon Musk posts anti-Semitic messages on his own channel and has driven away some of his biggest investors in the past month. Also consider parent company Meta (Facebook and Instagram), which has presented a payment variant. This literally makes it take it or leave it. Pay or agree to personalized ads.

We still have to wait and see whether this is even allowed in line with European legislation and regulations. But the company has already postponed the launch of its new Threads app because it fears the app will break EU rules. I recently organized a meetup to discuss, among other things, decentralized social media. This variant of social media corrects many flaws in the current central social media.

The Dutch party DeSocialWorld is taking major international steps in this regard. It inspired many people to create and use an account when the party showed how it could get $50 for making one social media post. It is really one of the positive sides of ‘DeSo’. Content creators are paid and benefit from the success of the content, rather than just the platform.

Major technology companies & blockchain

It also remains very special to see how the large technology companies in the broadest sense have been working on blockchain technology in the past year, as I predicted. Special, because the basis on which the technology is built is based on decentralized power and wants to take power away from the large central parties. But also special because they go much further than just implementing them yourself.

In my conversation on stage at the Dutch Blockchain Week, I had an extensive conversation with Google’s head of blockchain. The tech giant appears to be the largest investor in blockchain technology companies worldwide. In addition, just like cloud competitors Amazon and Microsoft, it offers a very broad package of services and platforms with which you can easily and quickly build blockchain applications.

In my opinion, we just couldn’t get enough of NFTs last year. If we look through the chocolate letters of the traditional newspapers, we have seen countless wonderful developments in the past year. The focus on just ‘expensive monkey pictures’ has now really shifted to practical use and new solutions that were not technically possible before. More about that in the trends I foresee in the coming year.

An Example

A good example of convergence is a new collection from sportswear brand Adidas. It had an AI algorithm generate countless cool sneaker design options, then printed them on the shoes with a 3D printer and turned each pair into an NFT. Not only for the owners to verify the authenticity, but also to provide all kinds of additional benefits.

  1. It’s a make or break situation for the Digital Euro

Since Meta introduced its world currency ‘Libra’ (and later stopped as a project), governments worldwide have been busy with their own ‘Central Bank Digital Currency’, which I already wrote about here in 2021. 98% of global central banks are now working on this at various stages. Four have already been launched, 64 countries are already developing them and in Europe 2024 will be an important year.

Because after years of research, the European Parliament will vote for or against a European CBDC in the coming year. President of the European Central Bank Christine Lagarde clearly indicates that no final decision has yet been taken, but that a direction will have to be chosen next year.

CBDC

If the decision is made to develop a CBDC, the next phase will take approximately three years. The main focus here will be on drawing up rules and selecting providers who must develop the necessary infrastructure.

  1. We’re getting a lot of metaverse momentum again

Rarely have I seen a technology that rose in popularity so quickly and then fell again when you look at attention in the press and from investors. In a short time I received calls from parties ranging from retailers to multinationals and governments about what they could do in the metaverse. But after a short time, interest almost disappeared. It turned out to be much more difficult to work with it, but visitor numbers and the graphics used by colleagues were also quite disappointing.

But even though the candle seems to have gone out for many parties, there are also many major developments going on in the background, which could provide a lot of momentum in the coming year.

Social Media

You can say a lot about the company, but Facebook gave developments surrounding social media, a digital world currency and virtual worlds a big boost. The company invests billions in it and employs tens of thousands of developers to immediately launch products on the market at scale.

The company was punished at the stock exchange and in the press for this, but has recently surprised everyone with its updates. Founder and CEO Mark Zuckerberg recently appeared on the Lex Fridman podcast, not as a person but an avatar. It looked so real that channels like X/Twitter exploded with enthusiasm.

Now there is always a sharp comment to be made about this. The company did use its own consumer headset Quest 3, but Zuckerberg’s recordings were done by specialized technology with more than 100 cameras.

Long-awaited headset Apple

While Meta is continuing to build its Metaverse platform, we will also receive the long-awaited Vision Pro from the other tech giant in the coming year; Apple. Even though it will come a little later (expectedly in March, instead of January), expectations are extremely high.

According to experts, this headset could give a whole new definition of what that means in the metaverse. But it could also cause a major shift in the way users experience the metaverse. It is expected that many developers of apps for the device (there will also be a special app store for the Vision Pro) will say goodbye to the complete isolation in which you sit as a user. The focus will be much more on how Apple also describes the glasses; ‘mixed reality’. So truly seamless interactions between both the physical and virtual worlds.

But the technology of glasses goes much further. A developer who has worked on it for years at the tech giant recently shared several technological possibilities that have now also been patented. One of the things that really stood out to me? The glasses will soon be able to predict many of your actions using AI. Whether you are interested, distracted or afraid. But also use numerous vital properties for the operation of the device, such as brain activity, heart rhythm, muscle activity, blood pressure, etc.

During experiments, this meant that something was clicked on behalf of a user before he or she could do so himself. But it can even adapt your entire virtual environment to this. It creates an environment that helps you learn/work/relax, always based on all your personal wishes and reactions.

The downside

I personally have mixed feelings about this technology. Two years ago I already wrote about the possible abuse that tech companies can make with this. With a whole new wealth of data, which is even better for, for example, running personalized advertisements, than the data we currently give companies. Fortunately, Apple has ‘privacy’ as a major core value. And so I have a little more confidence in what Meta plans to do with the data coming from the glasses.According to Stanford research, 20 million data points are used per 20 minutes per person.

Metaverse

Yet I am also happy with these personal experiences that are facilitated ‘on the spot’. Because lately I’ve been playing around in the metaverse a lot. I have visited many cool worlds, researched them and looked extensively at the possibilities for customers. It’s addicting; I always have to set an alarm to stop on time and not disappear for hours.

But I also notice that if I wear the glasses for more than half an hour, my eyes really start to hurt, I get a bit dizzy and even a bit overwhelmed. They are also reasons why, according to major research by Forrester, only 2% of professionals see themselves working in the metaverse.

  1. Let’s stop talking about NFTs

The ‘financially free vloggers’ stumbled over each other with paid courses. About how you could be a millionaire in an hour by using generative AI to generate an entire collection of digital art to put up for sale as NFT with a few simple clicks. As Steve Bannon put it; ‘flood the zone with shit’.

It is wonderful that nowadays anyone can launch entire digital art collections without technical knowledge and little creativity, but it has also done a lot of damage to a concept such as NFTs. I previously wrote about the many crazy examples, such as an image of a stone that sold for 100,000 euros.

NFT Collections

After a rapidly growing hype, the concept suddenly faced a lot of headwind. According to research among 74,000 NFT collections, 95% of them now have a value of $0. The American stock market watchdog SEC is pursuing all kinds of lawsuits against makers of NFT collections and the American tax authorities want to tax the ownership of NFTs very sharply. The trading volume of NFTs fell by 95% and the number of active digital wallets, where NFTs are stored, fell by 50%.

Show, don’t just tell!

Looking to next year, all I can say is: let’s stop talking about NFTs. Why? Because most people misunderstand exactly what it means. They still have the negative association with overpriced pieces of digital content. While you can do so much more with these digital ownership certificates.

For example, parties such as watchmaker IWC and ticket giant Ticketmaster use NFT tickets to give owners access to virtual communities (token-gated content). Major clothing brands such as Adidas and Lacoste use them to strengthen their digital community. Brands like Dior and Dolce & Gabbana use NFTs to connect physical garments with virtual variants that users wear in virtual environments. Many such brands use NFTs to make it easy for owners (of expensive clothing items, for example) to verify authenticity.

But more and more new business models are also being set up. Gucci, Porsche and Nike use NFTs to offer all kinds of cool new products with their IP. Estee Lauder, Starbucks and Scotch & Soda are using NFTs again in their loyalty programs.

Cool new brands and options

That’s really the crux. Many large organizations such as Starbucks and Lufthansa already work extensively with NFTs, but simply do not call them that. On the one hand, because they are often not yet known. Recent research shows that more than 75% of people still do not understand what it means at all. But also the negative association that people have with technology.

In the coming year I expect a very strong upward trend of very cool new brands and options that will work with NFTs. Often without explicitly mentioning this. While technology is the connecting and facilitating factor. Cool collaborations such as Adidas and Bugatti, but also a brand like Lacoste, which has created a complete clothing collection together with its community through a very broad use of NFTs. Or Beatport, which offers a very comprehensive NFT platform for countless musicians.

NFTs Opportunities

My colleagues at the World Economic Forum recently launched a comprehensive report on NFTs and also concluded that the opportunities with NFTs are significant. But there is still a lot of work to be done in making it more accessible to the end user.

  1. New rails, new rules

Even though I often hear people say ‘blockchain, not bitcoin’; let’s focus on the technology and not the speculative cryptocurrency trading. In the coming year, crypto could have a very positive impact on blockchain technology. As I wrote in my trend article about crypto; we go from most boring to significantly important year.

This is due to the possible approval of a so-called ‘Exchange Traded Fund’ (ETF) from the largest investor in the world; Blackrock. This suddenly makes it very easy for many traditional investors (such as pension funds) to invest in cryptocurrencies such as Bitcoin. Bloomberg analysts now expect with 90% certainty that this will be approved at the end of December or January. A ‘flight to quality’ according to the CEO of Blackrock.

In addition, the reward for the so-called ‘miners’ (the parties that maintain the Bitcoin network, for example) will be halved in March/April.

New spectrum of investments

Historically, with every halving you always see a new ‘All Time High’ (ATH, record price) arise. Finally, the European cryptocurrency legislation and regulations ‘MICAR’ will largely come into effect. Something that will not only bring a lot of confidence to the market, but in my view also a whole new spectrum in terms of investments.

Many large investors that I work with, such as family funds and pension funds, clearly indicate that they will wait until the MICAR comes into effect before investing in it.

Why will these developments surrounding cryptocurrencies have such a tremendous positive impact on the underlying blockchain technology? First of all, because you can clearly see every time that when cryptocurrency prices rise, investments also increase very sharply. And vice versa. But also the attention of the press and adoption from both consumers and companies.

  1. The never-ending game

As I wrote earlier this year; I am really happy with the ‘Brussels effect’. The fact that the European Union always makes positive headlines for setting up, developing and launching groundbreaking legislation and regulations. In my opinion, it will really bring about a very positive movement within the ecosystem next year. More clarity for builders, more confidence from investors.

The European Union is already working on follow-up steps, the first outlines of which we can see next year. Last year I wrote about the next evolution of the internet; web3. From a handful of central parties that dominate to a decentralized environment where everyone has power over their own data again. And is rewarded fairly for his contribution to the web. Where the motivations of owners, participants and developers are fully aligned.

Already working on web4

Now the developments of web3 are still in full swing and developing and less than 5% of people understand what it even means. Really driven by blockchain technology, which makes all this technically possible. But the European Union is already working on web4. Web4 is an even more decentralized version of the web with a higher level of integration between humans and machines. It is also called the symbiotic web and is still an evolving concept with no real clear definition.

The dream of the symbiotic web is symbiotic interaction between people and machines. More advanced interfaces, such as mind-controlled interfaces, for example what I expect Apple’s Vision Pro to offer.

With the extremely rapid developments in technology, the European Union does not want to wait very long with legislation and regulations this time. For example, the MICAR only came into effect 15 years after the creation of Bitcoin and blockchain. This is because we are seeing more and more convergence of technologies, such as blockchain, AI, metaverse, and IoT.

The EU wants to play an increasingly important role worldwide in the field of these types of technologies and cooperation and sees that clear legislation and regulations can be helpful in this regard. It has already started exploring the developments and required legal frameworks for this. We will see in the coming year what impact this will have.

Still a lot of work to be done!

When I write or speak about blockchain, I do so with great enthusiasm about all the possibilities and developments. It provides solutions to the major problems of our world, it restores confidence in countless vital parts of our society and provides many ways of working, earning money and distributing money fairly. Despite all the booms and busts, I’ve always been convinced that the hype would eventually fade and “real” use cases would prevail.

But we’re not there yet. In 2019, I already wrote about the decentralized dream, which seems to be falling apart. All those decentralized thoughts are nice, but 95% of crypto assets are stored centrally and not by users themselves in a virtual wallet. You see a lot of concentration of power and money with large blockchains. For example, a number of large investors own a third of Ethereum. Many DeFi (decentralized finance, which I wrote about here) can be controlled, censored and stopped by their owners through a ‘God mode’.

Developments that will make an impact

Yet, in my view, the many cool developments that have and will have a real impact in the coming year really have the upper hand. I am very curious whether the predictions regarding blockchain will come true again this year and will of course continue to follow them with enthusiasm!

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

My 5 favorite cryptocurrency trends of 2024

My 5 favorite cryptocurrency trends of 2024

It’s good to stand still sometimes, so that you can run faster again later. That is true in life and was certainly the case in the wonderful world of cryptocurrencies. Last year was perhaps the most boring year ever. Prices remained constant and the media only wrote about lawsuits. But in the background, many people are preparing for 2024, which could be the most successful year for cryptocurrency like Bitcoin. In this article, I explain the trends on which I base this.

First let’s look back

For years, Frankwatching has allowed me to look into the crystal ball for topics such as cryptocurrencies and blockchain. Since 2015 I have been very active in the sector with my own companies, board positions, the organization of numerous events/meetups and a lot of writing, on which I always base my expected trends. In addition, for this article I asked 24 thought leaders in the Netherlands and worldwide about their favorite trend of the coming year.

Last year I wrote in my trend article that the crypto dream seemed to be over for many, because the market had completely collapsed. The total size of the cryptocurrency market dropped from $3 trillion to under $1 trillion and a lot of negativity emerged. This was caused by some of the largest companies in the industry who later turned out to be fraudulent.

But in my view, these types of pullbacks are healthy for a sector such as cryptocurrency. It is now the 3rd ‘bear market’ that I have experienced, and the same things happened again as last time. Many nonsense projects (and associated cryptos) have largely been filtered out of the market, cool solutions are being built hard in the background, and all the people who predominated and were clearly in it for short-term profit are no longer available. confess. You can also see this clearly in Glassnode’s analyses. The cryptocurrency owners who have been in it the longest (sometimes more than 5 years) still have their cryptos. The people who were in it for the shortest time have now sold their cryptos for euros.

All in all, it can be argued that extreme apathy and boredom best describe the prevailing sentiment. – Glassnode

The bear market

We are in the longest bear market ever. The ‘hopium in the bear den’ remained in vain, as I predicted. For a year now I have seen countless models that analysts use to substantiate their prediction that the market will pick up strongly again, but these have proven to be wrong every time. In my view, one of the main causes is and remains the global economy, which is not in good shape. Investments in all sectors will then fail. Especially in ‘high risk assets’ such as cryptocurrencies.

Most cryptocurrency owners focus only on their prices. Not the underlying blockchain technology. A lot happened in that area last year. As I predicted: we really went from ‘magic digital money for nerds’ to proven usefulness and necessity. Blockchain, not Bitcoin, is increasingly the adage here. Numerous companies and governments have started working successfully with the technology. More and more courses are being offered in this area at Dutch educational institutions and dozens of Dutch startups are building all kinds of new technological solutions.

From rockstar to prison client

To all actors in the Dutch cryptocurrency ecosystem, I notice that everyone is preparing for next year. The year in which most people expect the ‘bull to run again’, another so-called ‘bull run’ will occur in which cryptocurrency prices will rise to new record highs. That’s because 3 incredibly important developments are going to take place that could catalyze this.

A nice development, because the past year was mainly dominated by a lot that had to be achieved from the sector. The key word here: FTX. Until the summer of 2022, this was one of the largest companies in the global cryptocurrency industry. The founder was invited to sit with heads of state, received investments from the largest investors worldwide and was estimated to have a fortune of $26 billion due to the size of the company.

Until the stock market collapsed completely in two days and unprecedented abuses surfaced. It became the largest accounting scandal in the United States ever and lawsuits against the founder and close associates are ongoing at the time of writing. The collapse severely damaged investor confidence in cryptocurrencies. A global call for even more and stricter regulation and transparency.

There is hope on the horizon

Fortunately, it is now known that a lot of money (we are talking billions) has been recovered by the curators and that most users of the exchange, including many Dutch people, will simply get their crypto back. Even though it caused a lot of misery, I think it was secretly a good thing that it happened. It is becoming increasingly clear that all the misery revolves around a handful of main characters, with founder Sam Bankman-Fried at the center.

The fact that, on the one hand, they were able to act fraudulently on such a massive scale for years and, on the other, were held in high regard by major journalists and news outlets, receive investments from the most respected funds and that no alarm bells went off among regulators is perhaps the worst part.

The actions of a handful of individuals should not be the barometer for the entire cryptocurrency industry. Hundreds of thousands of professionals and enthusiasts work every day to grow, develop and professionalize the industry.

  1. The bridge to the big boys

By far the most important development next year? The possible approval of a so-called ‘Exchange Traded Fund’ (ETF). This suddenly makes it very easy for large investors to invest in cryptocurrencies such as Bitcoin. They no longer have to buy and store the cryptos themselves, but can easily invest in large quantities through a third party. In fact, for most major investors, an ETF is the only option to invest in cryptocurrency.

Asset Manager

Not just any party, but the world’s largest asset manager, Blackrock, with $3 trillion in assets under management, applied in June last year to be allowed to issue such an ETF. Dozens of other parties have submitted applications in recent years, but they have always been rejected. In Blackrock’s 1,400 previous applications for other ETFs (on gold, for example), 99.8% were allocated. In addition, the American SEC, which supervises this, was recently dismissed by the judge in the event of such a disapproval. It ensures that the options they have to reject such an application quickly decrease.

Flight to quality

Blackrock CEO (Larry Fink) has described cryptocurrencies as a ‘flight to quality’ under current macroeconomic conditions. Something that is heard by major investors, who have already widely stated in the media that they are eager to use this ETF to also ‘expose’ themselves to cryptocurrencies such as Bitcoin.

An approval (I expect in January) will ensure that Blackrock will actually have to buy the Bitcoins for which it says it is investing against its major customers. This, combined with the fact that there are only a limited number of Bitcoins, means an unprecedented price increase. The catalytic effect of market psychology, which I already learned at university during my finance studies, creates even more craziness. Prices go up, which attracts even more (retail) investors, which drives the price up even further. It could easily set a record price for cryptocurrencies like Bitcoin after peaking at $69,000 two years ago.

But perhaps most importantly, the fact that these mega-sized, highly respected parties are so actively involved in the cryptocurrency industry brings an unprecedented level of legitimacy and trust.

  1. Half rewards create even more enthusiasm

Normally, most people are not happy when a reward for something is halved. However, within the world of cryptocurrencies, the halving of Bitcoin is seen as one of the most important moments in the further development of the currency. This is an event that takes place once every four years and where the reward for the so-called ‘miners’ (the parties that maintain the network of Bitcoins, for example) is halved.

From that moment on, they will therefore only receive half the number of Bitcoins for their work. For example, now it is 6.25 Bitcoin, the four years before 12.5 and from the next halving only 3,125.

Bear Market

Historically, you see the same pattern in the price with every halving. The halving comes after a period of sharp decline and a ‘bear market’, followed by a calmer period of consolidation and accumulation. A year after the halving we always see a new ‘All Time High’ (ATH, record price). The halving is now expected at the end of March 2024 and researchers at Delphi Digital expect that this ATH can be reached by the end of 2024.

Of course, this is never certain either. If we assume the ‘efficient market theory’ (you cannot make money with information that is publicly known), this should all already be priced in and the halving would therefore have no significant effect on the price movement of Bitcoin.

  1. Cowboys head towards the exit

There is a saying in the crypto industry that there are “two wolves” within the industry. A money-grubber and a technology-wolf. People who are big fans of regulation and people who try to avoid it as much as possible. The latter group is finding it increasingly difficult, mainly thanks to the European Union.

Because after years of hard work by dozens of thought leaders in the European Union, Europe-wide cryptocurrency legislation, the MiCA, is coming into effect. It is having an unprecedented effect on most industry players, from trade shows to professional advisors. Even though there are many critics who say it hinders innovation, most industry professionals I work with (including myself) are very happy with it.

Investors

It gives all players much more clarity about what is allowed and what is not. Not only startups that build, but also companies that want to work with it and investors who want to invest money in it. In recent years I have had the opportunity to work for four ‘family funds’ (management companies for very wealthy families) and large institutional parties (such as a pension fund) and they all indicated that they really wait to invest in the industry until the MiCA is in force. . I am now hearing from various major parties that they are now making preparations to become seriously active in the industry.

Not only does it provide much more clarity, but it also filters out many cowboys who are not so strict with rules, from the industry. For example, the MiCA has ‘transparency’ as one of its main points. Something that could have prevented many major problems in recent years, such as with FTX. For example, I have recently seen many questionable companies leave for tropical islands, where supervision is nil.

  1. Increasingly useful and above all: necessity

Nice, all those prices that may go through the roof, but what really matters to me is and remains the adoption of the technology. You really see a split in the crypto industry between the rich, prosperous countries and developing countries. In rich, prosperous countries, cryptos are mainly used as an investment, because we actually don’t need them anymore. The financial systems, which allow us to make a payment in a fraction of a second and virtually for free, are simply great. Why should we now exchange iDEAL and Tikkie for Bitcoin?

Frankwatching

But as I often write here on Frankwatching: cryptocurrency makes the biggest impact in developing countries. There people use cryptos in their daily lives, because their own financial system has collapsed, or because they simply do not have access to them. Or because the government suddenly blocks your bank account. The latter happened, for example, in Nigeria, when the government of that country blocked the bank accounts of the demonstrators. But no one can block Bitcoin, so the protesters receive donations in Bitcoin, which allows them to earn a living again. Something that has caused the government of Nigeria to panic.

Global cryptocurrency adoption

You can also see this clearly reflected in the ‘adoption index’ of the authoritative company Chainslysis, which can provide a very good picture of the global adoption of cryptocurrencies because of all its analysis platforms. Which countries do we see at the top? India, Vietnam and Nigeria. Also in the top 5 is Ukraine, another great example of where crypto can really have an impact. Hundreds of millions of euros worth of crypto have already been donated to the Ukrainian government, which announced the address of its crypto wallet. Because crypto payments offer a lot of transparency, government services were able to block the crypto wallets of the terrorist organization Hamas.

Many residents in developing countries do not use crypto as an investment, which can fluctuate considerably, but as a stable way of payment. Something you also see in global transactions. More than 70% of all transactions are now not done in coins (such as Bitcoin and Ripple) that can fluctuate considerably in value, but so-called ‘stablecoins’. They always retain the same value (for example, 1 Tether is always worth 1 dollar), but do have the advantages of cryptos. The size of stablecoins is now larger than PayPal and Visa credit cards.

  1. But should we be happy with the big boys?

Big boys with a lot of money who make prices rise. In countless Telegram groups I see crypto fanatics with dollar signs in their eyes eagerly awaiting this moment. There are also large existing companies working on cryptocurrencies. For example, one of the largest banks worldwide, JP Morgan, processes $1 billion per day with its own JPM Coin. Because this works via its own blockchain and is not freely tradable, this has no effect on the prices of cryptocurrencies that we know.

X (Twiter)

X, the old Twitter, is also said to have big plans for the integration of cryptocurrency payments within its ‘super app’. In addition to sending Tweets, you can also easily order food or a taxi and pay with cryptocurrency. The company will make it possible to trade shares and cryptos very easily. According to Forbes, owner Elon Musk’s great love for cryptocurrencies could transform the app into an ‘updated version of Paypal’. As co-founder of Paypal, Musk obviously has all the experience with this.

But I also have concerns about the plans of the big boys. For example, Paypal already offers the option to buy or sell cryptos and now also wants to introduce its own ‘stablecoin’. But a sharp developer saw in the code that Paypal can easily delete and block things. This gives PayPal the ability to block transactions and even remove cryptos from wallets.

On to a sunny beach

We are really looking forward to a very interesting year. I am very curious whether the three major developments that I predicted earlier will actually have the predicted effect. Of course, we should not experience macro-economic developments. Cryptocurrencies, for example, have never experienced a recession. So what impact will that have on the market?

Although there are also plenty of experts who see this as a positive thing. Many crypto enthusiasts see that the current financial system with very high debt among all participants (companies, governments, consumers) is simply not sustainable. Something that can put not only consumers and companies, but even governments into bankruptcy. Bitcoin is often seen as a ‘hedge’ against this system and recently we have clearly seen that there is no longer a connection between the price development of traditional shares and bonds and cryptocurrencies.

Let’s hope I can submit the next trend article from a tropical beach! I will also keep an eye on developments for Frankwatching in the coming year with pleasure.

Disclaimer: As always, these are my personal opinions and do not in any way relate to the companies I am involved with. It is also not investment advice, but purely informative information.

Jan Scheele is active in the web3 (blockchain, crypto, NFTs, DeFi) industry since 2013. Besides (former) CEO of a web3 scaleup and founder of an advisory boutique (working for governments, family offices and several multinationals), he is Digital Leader at the World Economic Forum and Board Member at the Blockchain Netherlands Foundation (BCNL). He is writing, consulting, speaking and training regularly about everything web3, all over the world. Furthermore, he is currently finalizing his book about the rise and global impact of blockchain technology.

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Mijn 5 favoriete cryptocurrency trends van 2024

Mijn 5 favoriete cryptocurrency trends van 2024

Het is goed om soms even stil te staan, zodat je later weer harder kan rennen. Dat is zo in het leven en was ook zeker het geval in de wondere wereld van cryptovaluta. Het afgelopen jaar was misschien wel het saaiste jaar ooit. De prijzen bleven constant gelijk en de media schreven enkel over rechtszaken. Maar op de achtergrond zijn veel mensen aan het voorsorteren voor 2024, wat weleens het meest succesvolle jaar voor cryptovaluta als Bitcoin kan worden. In dit artikel licht ik de cryptocurrency trends uit waarop ik dit baseer.

Eerst even terugblikken

Al jaren mag ik voor Frankwatching in de glazen bol kijken voor onderwerpen als cryptovaluta en blockchain. Sinds 2015 ben ik zeer actief in de sector met eigen bedrijven, bestuursfuncties, de organisatie van talloze events/meetups en veel schrijven, waarop ik altijd mijn verwachte trends baseer. Daarnaast heb ik voor dit artikel aan 24 thought leaders in Nederland en wereldwijd gevraagd naar hun favoriete trend van het komende jaar.

Vorig jaar schreef ik al in mijn trendartikel dat de cryptodroom voor velen voorbij leek, doordat de markt helemaal was ingestort. De totale omvang van de markt voor cryptovaluta’s zakte van $3 triljoen naar onder de $1 triljoen en er kwam veel negativiteit naar boven. Dit werd veroorzaakt door een aantal van de grootste bedrijven in de sector die later frauduleus bleken.

Maar dit soort ‘pullbacks’ zijn in mijn optiek gezond voor een sector zoals die van cryptovaluta. Het is inmiddels de 3e ‘bearmarkt’ die ik meemaak, en er gebeurden weer dezelfde dingen als de vorige keer. Veel onzin-projecten (en bijbehorende crypto’s) zijn grotendeels uit de markt gefilterd, op de achtergrond wordt er hard gebouwd aan gave oplossingen, en alle mensen die de boventoon voerden en er duidelijk voor de kortetermijnwinst inzitten, zijn in geen velden of wegen meer te bekennen. Dat kan je ook mooi zien in de analyses van Glassnode. De eigenaren van cryptovaluta die er het langst in zitten (soms al meer dan 5 jaar) hebben hun crypto’s nog. De mensen die er het kortst in zaten hebben hun crypto’s inmiddels weer verkocht voor Euro’s.

All in all, it can be argued that extreme apathy and boredom best describe the prevailing sentiment. – Glassnode

De bearmarkt

We zitten in de langste ‘bearmarkt’ ooit. De ‘hopium in de berenkuil’ bleef tevergeefs, zoals ik al voorspelde. Al een jaar lang zie ik talloze modellen die analisten gebruiken om hun voorspelling te onderbouwen dat de markt weer sterk gaat aantrekken, maar deze bleken elke keer weer niet te kloppen. Een van de hoofdoorzaken is en blijft in mijn optiek de wereldeconomie die er niet te best voor staat. Investeringen in alle sectoren blijven dan uit. Vooral in ‘high risk assets’ zoals cryptovaluta.

De meeste eigenaren van cryptovaluta focussen zich enkel op de prijzen ervan. Niet de achterliggende blockchain-technologie. Op dat vlak gebeurde wel onwijs veel het afgelopen jaar. Zoals ik al voorspelde: we gingen hier echt van ‘magic digital money for nerds’ naar bewezen nut en noodzaak. Blockchain, niet Bitcoin, is hier steeds meer het adagium. Talloze bedrijven en overheden zijn succesvol gaan werken met de technologie. Er komen steeds meer opleidingen hierin bij de Nederlandse onderwijsinstellingen en tientallen Nederlandse startups bouwen aan allerlei nieuwe technologische oplossingen.

Van rockstar naar gevangenisklant

Aan alle actoren in het Nederlandse ecosysteem voor cryptovaluta, merk ik dat iedereen zich voorbereid op volgend jaar. Het jaar waarin de meeste mensen verwachten dat de ‘stier weer gaat rennen’, er weer een zogenaamde ‘bullrun’ komt waarin de prijzen voor cryptovaluta naar nieuwe recordhoogtes stijgen. Dat komt omdat er 3 waanzinnig belangrijke ontwikkelingen gaan plaatsvinden die dit kunnen katalyseren.

Een fijne ontwikkeling, want het afgelopen jaar stond vooral in het teken van veel zeer wat uit de sector moest worden gehaald. Hét kernwoord hierbij: FTX. Tot de zomer van 2022 was dit een van de grootste bedrijven in de wereldwijde cryptovaluta-industrie. De oprichter mocht aanschuiven bij staatshoofden, kreeg investeringen van de grootste investeerders wereldwijd en werd door de grootte van het bedrijf op een vermogen geschat van $26 miljard.

Totdat de beurs in twee dagen tijd helemaal in elkaar stortte en er ongekende misstanden kwamen bovendrijven. Het werd het grootste boekhoudschandaal in de Verenigde Staten ooit en de rechtszaken tegen de oprichter en naaste medewerkers zijn op het moment van schrijven bezig. De instorting zorgde voor een ernstige knauw in het vertrouwen van investeerders in cryptovaluta. Een wereldwijde oproep voor nóg meer en strengere regulatie en transparantie.

Er gloort hoop aan de horizon

Gelukkig is inmiddels bekend dat veel geld (we praten over miljarden) is teruggevonden door de curatoren en dat de meeste gebruikers van de beurs, waaronder heel wat Nederlanders, hun cryptovaluta dus gewoon terugkrijgen. Ook al heeft het veel ellende veroorzaakt, denk ik dat het stiekem ook goed was dat het is gebeurd. Het wordt steeds duidelijker dat alle ellende draait rondom een handvol hoofdpersonen, met oprichter Sam Bankman-Fried in het middelpunt.

Het feit dat zij jarenlang enerzijds op zo’n massale schaal frauduleus konden handelen en anderzijds op handen werden gedragen door grote journalisten en nieuwsoutlets, investeringen krijgen van de meest gerespecteerde fondsen en dat er ook geen alarmbellen afgingen bij toezichthouders is misschien nog wel het ergste.

De acties van een handvol personen zouden niet de barometer moeten zijn voor de volledige cryptovaluta-industrie. Er wordt door honderdduizenden professionals en enthousiastelingen elke dag weer gewerkt aan het groeien, ontwikkelen en professionaliseren van de industrie.

1. De brug naar de grote jongens

By far de belangrijkste ontwikkeling komend jaar? De eventuele goedkeuring van een zogenaamde ‘Exchange Traded Fund’ (ETF). Daarmee wordt het voor grote investeerders ineens heel makkelijk om te investeren cryptovaluta zoals Bitcoin. Die hoeven dan niet zelf meer de crypto’s te kopen en bewaren, maar kunnen makkelijk via een derde partij in grote hoeveelheden hierin investeren. Sterker nog, voor de meeste grote investeerders is een ETF de énige mogelijkheid om te investeren in cryptovaluta.

Niet zomaar een partij, maar de grootste ‘asset manager’ van de wereld, Blackrock, met $3 triljoen aan beheerd vermogen, deed in juni het afgelopen jaar een aanvraag om zo’n ETF te mogen uitgeven. Er waren al tientallen andere partijen die aanvragen hebben ingediend in de afgelopen jaren, maar die zijn steeds afgewezen. Bij de 1400 eerdere aanvragen van Blackrock voor andere ETF’s (op bijvoorbeeld goud), werd 99.8% toegewezen. Daarnaast werd de Amerikaanse SEC, die hierop toeziet, recent teruggefloten door de rechter bij zo’n afkeuring. Het zorgt ervoor dat de opties die ze hebben om een dergelijke aanvraag alsnog af te keuren, snel afnemen.

Flight to quality

De CEO van Blackrock (Larry Fink) heeft cryptovaluta omschreven als een ‘flight to quality’ onder de huidige macro-economische omstandigheden. Iets wat gehoord wordt door grote investeerders, die al breeduit in de media hebben laten dat ze staan te trappelen om gebruik te gaan maken van deze ETF om zichzelf ook ‘bloot te stellen’ aan cryptovaluta als Bitcoin.

Een goedkeuring (ik verwacht in januari al) zorgt er voor dat Blackrock de Bitcoins ook daadwerkelijk moet kopen, waarvoor het zegt te investeren tegen haar grote klanten. Dat betekent, gecombineerd met het feit dat er maar een gelimiteerd aantal Bitcoins zijn, voor een ongekende prijsstijging. Het katalyserende effect van de marktpsychologie wat ik al leerde op de universiteit tijdens mijn studie finance, zorgt voor nog meer gekte. De prijzen gaan omhoog, wat nog meer (retail-)investeerders aantrekt, wat de prijs nog verder omhoog drijft. Het zou zomaar voor een recordprijs kunnen zorgen van cryptovaluta als Bitcoin, na de piek van $69000 twee jaar geleden.

Maar misschien nog wel het belangrijkste: het feit dat dit soort megagrote, zeer gerespecteerde partijen zich zo actief mengen in de industrie van cryptovaluta, brengt een ongekend niveau van legitimiteit en vertrouwen met zich mee.

2. Halve beloningen zorgen voor nóg meer enthousiasme

Normaal worden de meeste mensen niet blij als een beloning voor iets wordt gehalveerd. Binnen de wereld van cryptovaluta wordt de ‘halving’ van Bitcoin echter gezien als een van de belangrijkste momenten in de doorontwikkeling van de munt. Dit is een gebeurtenis die eens in de vier jaar plaats vindt en waarbij de beloning voor de zogenaamde ‘miners’ (de partijen die het netwerk van bijvoorbeeld Bitcoins in stand houden), wordt gehalveerd.

Zij ontvangen dus voor hun werk vanaf dat moment nog maar de helft van het aantal Bitcoins. Nu is dat bijvoorbeeld 6.25 Bitcoin, de vier jaar er voor 12.5 en vanaf de volgende halving nog slechts 3.125.

Historisch gezien, zie je bij elke halving hetzelfde patroon in de prijs. De halving komt na een periode van sterke daling en een ‘bearmarkt’, gevolgd door een rustigere periode van consolidatie en accumulatie. Een jaar na de halving zien we altijd een nieuwe ‘All Time High’ (ATH, recordprijs). De halving wordt nu eind maart 2024 verwacht en onderzoekers van Delphi Digital verwachten dat eind 2024 deze ATH kan worden bereikt.

Uiteraard is ook dit nooit zeker. Als we uitgaan van de ‘efficiënte markt theorie’ (je kan geen geld verdienen met informatie die publiek bekend is), zou dit allemaal al ingeprijst moeten zijn en zou de halving dus geen significant effect gaan hebben op het koersverloop van Bitcoin.

3. Cowboys gaan richting de uitgang

Er is in de crypto-industrie een gezegde, dat zegt dat er ‘twee wolven’ zijn binnen de industrie. Een geldwolf en een technologiewolf. Mensen die groot fan zijn van regulatie en mensen die het juist zo maximaal mogelijk proberen te ontwijken. Die laatste groep krijgt het steeds moeilijker, vooral met dank aan de Europese Unie.

Want na jarenlang hard werken door tientallen thought leaders in de Europese Unie, wordt de Europabrede wetgeving voor cryptovaluta, de MiCA, van kracht. Het heeft een ongekend effect op de meeste spelers in de industrie, van beurzen tot professionele adviseurs. Ook al zijn er veel critici die zeggen dat het innovatie hindert, zijn de meeste professionals in de industrie waar ik mee werk (including mijzelf) er ontzettend blij mee.

Het geeft alle spelers namelijk veel meer duidelijkheid van wat wel mag en wat niet. Niet alleen startups die bouwen, maar ook bedrijven die ermee willen werken en investeerders die er geld in willen investeren. De afgelopen jaren mocht ik werken voor zowel vier ‘family funds’ (beheermaatschappijen voor zeer rijke families) en grote institutionele partijen (zoals een pensioenfonds) en die gaven allemaal aan dat zij echt wachten met investeren in de industrie, totdat de MiCA van kracht is. Inmiddels hoor ik vanuit verschillende grote partijen terug dat zij inmiddels de voorbereidingen treffen om serieus actief te worden in de industrie.

Het zorgt namelijk niet alleen voor veel meer duidelijkheid, maar het filtert ook veel cowboys die het niet zo nauw nemen met regels, uit de industrie. De MiCA heeft bijvoorbeeld ‘transparantie’ als een van de hoofdpunten. Iets wat veel grote problemen in de afgelopen jaren, zoals bij FTX, had kunnen voorkomen. Zo zag ik de afgelopen tijd al heel wat discutabele bedrijven vertrekken naar tropische eilanden, waar het toezicht nihil is.

4. Steeds meer nut en vooral: noodzaak

Leuk, al die prijzen die misschien door het dak gaan, maar wat voor mij écht telt is en blijft de adoptie van de technologie. Je ziet echt een split in de crypto-industrie tussen de rijke, welvarende landen en ontwikkelingslanden. In de rijke, welvarende landen worden crypto’s voornamelijk als investering gebruikt, omdat we ze eigenlijk verder niet nodig hebben. De financiële systemen, waarmee we in een fractie van een seconde en vrijwel gratis een betaling kunnen doen, zijn gewoon top. Waarom zouden we nu iDEAL en Tikkie moeten inruilen voor Bitcoin?

Maar zoals ik wel vaker hier schrijf op Frankwatching: cryptovaluta maakt de grootste impact in ontwikkelingslanden. Daar gebruiken mensen crypto’s in hun dagelijkse leven, omdat hun eigen financiële systeem in elkaar is gestort, of omdat ze er simpelweg geen toegang toe hebben. Of omdat de overheid jouw bankrekening ineens blokkeert. Dat laatste gebeurde bijvoorbeeld in Nigeria, toen de overheid van dat land de bankrekeningen blokkeerde van de demonstranten. Maar niemand kan Bitcoin blokkeren, dus ontvangen de demonstranten donaties in Bitcoin, waardoor ze weer in hun levensonderhoud kunnen voorzien. Iets wat de overheid van Nigeria in flinke paniek heeft gebracht.

Wereldwijde adoptie van cryptovaluta

Je ziet dit ook mooi terug in de ‘adoption index’ van het gezaghebbende bedrijf Chainslysis, wat vanwege al haar analyse-platformen een heel goed beeld kan geven over de wereldwijde adoptie van cryptovaluta. Welke landen zien we bovenaan? India, Vietnam en Nigeria. Ook in de top 5 staat Oekraïne, een ander mooi voorbeeld van waar crypto echt impact kan hebben. Er werd al voor honderden miljoenen Euro’s aan cryptovaluta gedoneerd aan de Oekraïense overheid, die het adres van haar crypto-portemonnee bekendmaakte. Doordat cryptobetalingen veel transparantie bieden, konden overheidsdiensten de crypto-portemonnee’s van de terroristische organisatie Hamas juist weer blokkeren.

Veel inwoners in ontwikkelingslanden gebruiken crypto niet als investering, die flink kan fluctueren, maar als stabiele manier van betalen. Iets wat je ook terugziet in de wereldwijde transacties. Meer dan 70% van alle transacties gebeurt namelijk inmiddels niet in de munten (zoals Bitcoin en Ripple) die flink in waarde kunnen fluctueren, maar zogenaamte ‘stablecoins’. Die behouden altijd dezelfde waarde (1 Tether is bijvoorbeeld altijd 1 Dollar waard), maar hebben wel de voordelen van crypto’s. De omvang van stablecoins is inmiddels groter dan Paypal en creditcard Visa.

5. Maar moeten we blij zijn met de grote jongens?

Grote jongens met veel geld die prijzen laten stijgen. Ik zie in talloze Telegram-groepen de cryptofanaten met Dollartekens in de ogen reikhalzend uitkijken naar dit moment. Er zijn ook grote bestaande bedrijven die bezig zijn met cryptovaluta. Een van de grootste banken wereldwijd, JP Morgan, verwerkt bijvoorbeeld $1 miljard dollar per dag met haar eigen JPM Coin. Omdat dit werkt via een eigen blockchain en ook niet vrij verhandelbaar is, heeft dit geen effect op de prijzen van cryptovaluta die wij kennen.

Ook X, het oude Twitter, zou grote plannen hebben met de integratie van betalingen met cryptovaluta binnen haar ‘super app’. Naast het versturen van Tweets, kan je dan ook makkelijk eten of een taxi bestellen en afrekenen met cryptovaluta. Het bedrijf gaat het al mogelijk maken om heel makkelijk aandelen en crypto’s te verhandelen. De grote voorliefde voor cryptovaluta van eigenaar Elon Musk zou volgens Forbes hiermee de app in een ‘geüpdate versie van Paypal’ kunnen omvormen. Musk heeft hier als mede-oprichter van Paypal uiteraard alle ervaring mee.

Maar ik heb ook wel zorgen over de plannen van de grote jongens. Paypal biedt bijvoorbeeld al de mogelijkheid om crypto’s te (ver-)kopen en wil nu ook een eigen ‘stablecoin’ introduceren. Maar een scherpe developer zag in de code dat Paypal makkelijk zaken kan wissen en blokkeren. Paypal krijgt hiermee de mogelijkheid om transacties te blokkeren en zelfs crypto’s uit wallets te halen.

Op naar een zonnig strand

We gaan echt een mega interessant jaar te tegemoet. Ik ben heel erg benieuwd of de drie grote ontwikkelingen die ik eerder heb voorspeld, ook echt het voorspelde effect gaan hebben. We moeten uiteraard niet de maco-economische ontwikkelingen meemaken. Cryptovaluta hebben bijvoorbeeld nog nooit een recessie meegemaakt. Dus wat voor impact gaat dat hebben op de markt?

Al zijn er ook genoeg experts die dit juist als positief zien. Veel cryptofanaten zien dat het huidige financiële systeem met zeer hoge schulden onder alle deelnemers (bedrijven, overheden, consumenten) simpelweg niet houdbaar is. Iets wat niet alleen consumenten en bedrijven, maar zelfs overheden in een faillissement kan schoppen. Bitcoin wordt vaak gezien als een ‘hedge’ tegen dit systeem en de afgelopen tijd zagen we ook al duidelijk dat er geen verband meer is tussen de prijsontwikkeling van traditionele aandelen en obligaties, en cryptovaluta.

Laten we hopen dat ik het volgende trendartikel kan insturen vanaf een tropisch strand! Ik houd de ontwikkeling ook het komende jaar vol plezier voor Frankwatching in de gaten.

Disclaimer: zoals altijd zijn dit mijn persoonlijke meningen en hebben deze op geen enkele manier betrekking op de bedrijven waarbij ik betrokken ben. Het is ook geen beleggingsadvies, maar puur informatieve informatie.

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Marketing in the metaverse: my experiences and tips

Marketing in the metaverse: my experiences and tips

This month, McDonald’s is celebrating the 40th anniversary of the McNugget by opening McNuggets Land in the metaverse. Includes nugget games and coupons for free nuggets. The biggest possible nonsense, or great marketing? Most organizations currently experimenting or already active in the metaverse and targeting consumers are doing so primarily for marketing purposes. Recently I have had the opportunity to work on various projects in this area and in this article I share 3 ways to set up your own marketing in the metaverse.

Meta has already managed to do it a number of times, causing an ‘innovation trigger’. According to the Gartner Hypecycle this is:

A possible technological breakthrough that gets things going. An early proof-of-concept story, which generated a lot of media attention. Often no useful products exist and commercial viability is unproven.

After the name change of the old Facebook, we saw that the world was suddenly introduced to author Neal Stephenson’s concept: ‘metaverse’. Every professional you ask will have a different definition of the metaverse. For me it is a collective virtual 3D space, where physical and digital reality come together. Where a virtual economy emerges and is no longer dominated by a handful of technology companies, but the collective.

Even though the metaverse is sometimes declared dead, the same happened with all kinds of other technologies. Such as electricity, mobile phone, computer, internet and Bitcoin. However, it will certainly take another 10 years before such a world emerges in my opinion.

Yet there are plenty of organizations working to gain a place. There are now 148 virtual worlds active and the number of VR glasses sold has increased sixteenfold in recent years. According to McKinsey, a quarter of executives believe that more than 15% of their companies’ revenue will come from activities in the metaverse.

Virtually already fully proficient

Leaving aside the trillions of euros that American investment banks expect to handle in the virtual economies when the metaverse is fully operational, there are already a lot of consumers secretly walking around in it. On an average of 400 million on a monthly basis, more than half of whom are under 13 years of age and 84% under 18 years of age.

You also see this in the approach of many organizations in the metaverse. Focus on Generation Z. These young people, the oldest of whom are now 20 years old, are by far the most aware of virtual worlds, transactions and assets within them. They can often deal with this fluently and flawlessly. This is largely due to the gaming sector. Here you see, for example, on the largest gaming platform Roblox, that two-thirds of the 50 million daily users are younger than 16 years old.

This too will pass. Or not?

Do I find it strange that many organizations are not yet doing anything within the metaverse? Certainly not! But I do assume that the research from parties such as Gartner is correct. Within 10 years it will have an impact on 95% of organizations. In my opinion, Metaverse is one of the most prominent examples of the impact of digital transformation.

We saw with web1.0 that online marketing was mainly focused on showing a company’s contact information. With the current Web2.0, countless new possibilities suddenly emerged, such as interacting with (potential) customers and using personal data for targeted marketing.

Within web3.0 (which I wrote about before) we go a few steps further. As a user you can really immerse yourself in the virtual world. Complete immersion, or make a nice mix between our existence in the real world and the virtual one.

From nuggets to Nike

The thing that always causes the most resistance when I talk about the metaverse is virtual properties. This has been the most normal thing in the gaming world for years. Virtual swords and shields sometimes change hands for thousands of euros. Due to the NFT hype, many non-gamers have also come into contact with this. From virtual works of art to concert tickets, various assets have been and are being ‘tocanized’ (the proof of ownership is placed on blockchain technology).

The easiest way to get started with the metaverse is to create your own virtual items. You can then give these away or sell them to interested parties. You see all kinds of brands doing this: Heineken is giving away a virtual can of Silver beer, McDonald’s a virtual burger, Coca Cola special virtual goodies.

These are things that are often incomprehensible to generations born before ‘Z’, but are in great demand among ‘Z youth’. With the DressX platform you can fully set up and distribute these types of giveaways.

New business models

Should you give everything away for free? Certainly not! There are already many companies that have developed completely new business models around this.

New business models

Should you give everything away for free? Certainly not! There are already many companies that have developed completely new business models around the metaverse, inspired by the gaming industry. There are already 75 billion euros per year spent on virtual properties. In the beginning, mainly unique items were sold (where only one was offered), such as a virtual Gucci bag or crisp coat, but nowadays entire virtual clothing collections are marketed. Tommy Hilfiger, for example, launched the Tommy Parallel jeans collection.

To make this sale easier, retail chains such as Bloomingdale’s and Walmart have already opened virtual stores. Not only as a marketing campaign, but also very practical for taking the next step in e-commerce. I see really cool possibilities here, just like Google currently does within search, for example.

Virtual stores will soon be able to automatically adjust the selection of products, offers and the design of the store in a split second, based on, for example, the age and purchasing behavior of the visiting virtual customer. Personalization top.

Experiences over possessions

Collect experiences instead of possessions, I learned this from my parents and I also see this reflected in the metaverse. Virtual items are already very good to give away, but offering a real virtual experience has even more positive effects. Research shows the following:

Brand experiences have very positive effects on brand satisfaction, trust and loyalty. Subjective consumer responses that are evoked by specific brand-related experiential attributes in such settings. These subjective experiences are connections, experiences, memories and all the things that consumers feel about their products.

I previously wrote about the many tourist destinations worldwide that ensure that you can enjoy a holiday from the couch at home. I see most organizations mainly focusing on a game element. Small games, where you can win a virtual goody or, for example, receive a coupon to collect a prize in the physical world.

Raise and Sell Virtual Horses

For example, Brewery InBev sponsored a virtual riding school, where you can breed, raise and sell virtual horses. Some horses are now selling for as much as $165,000. Clothing brand Vans has set up a virtual skate park ‘Vans World’, where visitors can skate with each other virtually and buy virtual sneakers with points earned. You can also completely customize your own virtual skateboard. The virtual world already attracted 100 million visitors at the time of writing.

Car makers are also opening virtual experiences one after another. I previously wrote about Ford, which not only opened a virtual garage, but even applied for patents on virtual cars. Skoda recently went one step further by developing a true virtual cycling paradise around the Tour de France in its Skodaverse.

According to the studies, consumers are mainly active within the metaverse for entertainment. We also see this in many metaverse developments at the moment. Disney has already been awarded patents to set up virtual theme parks. With one of its latest films ‘The Flash’, Warner Bros offers a film experience based on NFTs and AR.

Virtual Experiences

They are not only completely unique worlds or completely virtual experiences, but also increasingly innovative combinations. For example, Deliveroo has developed its own game in the popular Nintendo game ‘Animal Crossing’, with which you can deliver virtual meals as a virtual delivery person. Within the first hours of launch, there were already more than three million player interactions.

Nike offers buyers of its HO20 collection an AR experience, which allows you to enter an interactive environment with all kinds of wild animals. In addition, the brand recently sold virtual shoes within one of the largest games in the world; Fortnite. And this before the physical variants were even in stores.

Unilever is also already active in the metaverse with its brands in all kinds of ways. From the first metaverse marathon, sponsored by Rexona deodorant, to the Magnum metaverse museum.

The billboards remain

Advertisements remain an important marketing tool. We are now used to targeted advertisements as part of social media. This will continue to develop within the metaverse.

You can already see the rapidly increasing size within games. For example, if you walk through GTA, you will be greeted with McDonald’s and Pepsi advertisements everywhere. In-game advertising now generates $32 billion annually. However, in-game advertisements are often not yet targeted, such as on social media. Just like with the first metaverse advertisements, you mainly see flat virtual billboards appearing.

You can get started with this yourself by using NFT Plazas, for example. This is an automatic billboard ads booking system, one of the most used

Be subtle about it

Research into in-game advertising shows that aggressively pushing ads on the nose can have a negative effect. According to research, it is precisely the subtle processing of your brand in a virtual environment, for example, that significantly increases purchasing intentions.

Are they just flat ads? No. More and more companies are using virtual influencers. Indeed, the virtual Enzo Knols. They sometimes have millions of followers and an even greater reach. In the United States, more than 50% of consumers already follow at least 1 virtual influencer.

For example, Samsung used virtual influencers Shudu and Miquele to promote their new Samsung Galaxy Z.

But marketing is more than just advertising. You can also achieve great results in terms of brand experience with sponsored content or even adopting entire virtual environments. The example remains Nike’s Nikeland, where you can practice 11 sports and view products. But also mayonnaise brand Hellmann, which has sponsored a virtual game about food waste. Players were able to donate their virtual food waste, which resulted in the donation of 50,000 meals to the physical food bank.

This is just the beginning. With the rapidly developing technology, I expect that you will soon be able to advertise specifically based on demographic characteristics, for example. Maybe even more; on emotion. Something that VR glasses can already read and with which you can therefore conduct even more targeted marketing, according to research. The latest VR glasses track pupil size, heart rate and muscle movements.

Talking is also allowed!

Do you serve a special community with your organization, which you can certainly bring together virtually? In addition to games and a virtual counter, you can also create a virtual meeting place where your (potential) customers can come together. Something that all kinds of major football clubs such as FC Barcelona and Manchester and clubs such as Amnesia Ibiza are already working on, but also more and more companies.

For example, auction house Sotheby’s launched the ‘Voltaire Art District’. This is a replica of the physical auction house in London. In this virtual auction place you will be welcomed by a virtual auctioneer and you can chat with all the other virtual visitors. The first results are above expectations. The reason is that the auction house was able to welcome many new target groups that it normally never receives in its physical buildings.

Spotify has set up such a virtual world to bring musicians and their fans together.

How to get started with the metaverse

Before you start giving away virtual nuggets or lighting a virtual campfire, it is important to first do extensive preliminary work.

Analyze what similar organizations are currently doing in terms of marketing in the metaverse and what is not going well here. There are already good use cases available in almost every industry. Companies often blog about their experiences on their own website.

Analyze the target group(s) you want to address in the metaverse. How far have they gone on their own ‘metaverse journey’? Are they already metaverse-native, or can they just put on VR glasses? Or not yet? What interest do they have in virtual activities? Why would they come at all?

Should there be a link to something in the physical world? What possible impact does virtual marketing have on physical promotions, products and services?

Not to start from scratch…

See if you can embed a metaverse marketing campaign into an existing, physical marketing campaign. For example, if you sell clothing, create virtual variants that you can give away or sell. Are you organizing a launch event? Then try to offer a virtual variant (and I really mean 3D, no Zoom / Teams!), with additional options.

However, do not copy the existing marketing KPIs 1-on-1 from the existing, physical actions. You really enter a completely different playing field, with different channels, expectations and possibilities.

Take a closer look at the story you want to tell. What works on video and in a podcast must be told in three dimensions in the metaverse. Is that possible?

It is and remains completely uncharted territory for most organizations, so ensure a rapid, continuous testing & learning approach in the beginning. Learn from the numbers and responses every week by experimenting to immediately adjust possible actions. Technology is changing rapidly, so your metaverse marketing plan should really be a rolling strategy.

Crowdsource ideas! Don’t just rely on the brainfarts that you or a consultant come up with, but also open up the question within the entire internal organization or even your community. Car manufacturer BMW, for example, does this with its Metaverse Supplierton.

Unfortunately, also metaverse abuse

The metaverse offers unprecedented opportunities for marketers to better reach their target groups in completely different ways. Unfortunately, there are still plenty of challenges. Not only are there still many obstacles to overcome on the path to mass adoption, criminals are always super innovative (and often the first users of new technologies, such as email and Bitcoin) and are now also carrying out all kinds of crimes in the metaverse .

The misuse of user data is also a major concern for most users. Unfortunately, only 1.3% of the metaverses are actually Web3.0, the rest are only Web2.0 based.

But just like the early days of social media weren’t perfect, you can’t expect the metaverse to be perfect from the start. We don’t know what exactly the metaverse will look like, but I’m confident it will drastically change the way companies interact with their customers. It’s better to think about this today than tomorrow.

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Marketing in de metaverse: mijn ervaringen & tips

Marketing in de metaverse: mijn ervaringen & tips

Deze maand viert McDonald’s het 40-jarige jubileum van de McNugget, door in de metaverse McNuggets Land te openen. Inclusief nugget-games en coupons voor gratis nuggets. De grootst mogelijke onzin, of geweldige marketing? De meeste organisaties die momenteel experimenteren of al actief zijn in de metaverse en zich richten op consumenten, doen dit voornamelijk voor marketingdoeleinden. De afgelopen tijd mocht ik aan verschillende projecten werken op dit gebied en deel in dit artikel 3 manieren om zelf marketing op te zetten in de metaverse.

Meta wist het al een aantal keren te doen, een ‘innovation trigger’ veroorzaken. Volgens de Gartner Hypecycle is dit:

Een mogelijke technologische doorbraak die de boel op gang brengt. Een vroeg proof-of-concept-verhaal, wat voor veel media-aandacht zorgt. Vaak bestaan er geen bruikbare producten en is de commerciële levensvatbaarheid onbewezen.

We zagen na de naamsverandering van het oude Facebook, dat ineens de wereld kennismaakte met het concept van auteur Neal Stephenson: ‘metaverse’. Elke professional die je vraagt, heeft een andere definitie van de metaverse. Voor mij is het een collectieve virtuele 3D-ruimte, waar de fysieke en digitale realiteit samenkomen. Waar een virtuele economie ontstaat en wat niet meer gedomineerd wordt door een handvol technologiebedrijven, maar het collectief.

Ook al wordt de metaverse soms nog wel eens doodverklaard, hetzelfde gebeurde met allerlei andere technologieën. Zoals elektriciteit, mobiele telefoon, computer, internet en Bitcoin. Het zal echter zeker nog 10 jaar duren voordat een dergelijke wereld ontstaat in mij optiek.

Toch zijn er volop organisaties bezig om een plekje te verwerven. Er zijn inmiddels 148 virtuele werelden actief en het aantal verkochte VR-brillen is verzestienvoudigd in de afgelopen jaren. Volgens McKinsey gelooft een kwart van de executives dat meer dan 15% van de omzet van hun bedrijven uit activiteiten in de metaverse zal komen.

Virtueel al volledig vaardig

Even afgezien van de triljoenen euro’s die Amerikaanse zakenbanken verwachten die er straks omgaan in de virtueel economieën als de metaverse volledig operationeel is, zijn er stiekem al heel wat consumenten die erin rondlopen. Op maandbasis gemiddeld al 400 miljoen, waarvan meer dan de helft onder 13 jaar en 84% onder de 18 jaar is.

Je ziet dit ook in de benadering van veel organisaties in de metaverse. Focus op Generatie Z. Deze jongeren, waarvan de oudsten inmiddels al 20 jaar zijn, zijn by far het meest op de hoogte van virtueel werelden, transacties en bezittingen hierbinnen. Vaak kunnen ze hier al vloeiend en vlekkenloos mee omgaan. Dat komt grotendeels door de gaming-sector. Hier zie je bijvoorbeeld bij het grootste gameplatform Roblox, dat twee derde van de 50 miljoen dagelijkse gebruikers, jonger is dan 16 jaar.

This too will pass. Or not?

Vind ik het gek dat veel organisaties nog niks binnen de metaverse doen? Zeker niet! Maar ik ga er wel vanuit dat de onderzoeken van partijen als Gartner kloppen. Binnen 10 jaar gaat het impact hebben op 95% van de organisaties. Metaverse is naar mijn mening een van de prominentste voorbeelden van de impact van digitale transformatie.

We zagen met web1.0 dat online marketing vooral gefocust was op het tonen van contactinformatie van een bedrijf. Bij het huidige web2.0 kwamen er ineens talloze nieuwe mogelijkheden bij, zoals de interactie opzoeken met (mogelijke) klanten en het gebruiken van persoonlijke data voor gerichte marketing.

Binnen web3.0 (waar ik hier eerder over schreef) gaan we nog een paar stappen verder. Als gebruiker kun je je echt helemaal onderdompelen in de virtuele wereld. Volledig onderdompelen, of een mooie mix maken tussen ons bestaan in de echte wereld en de virtuele.

Van nuggets tot Nike

Hetgeen dat altijd de meeste weerstand oproept, als ik over de metaverse spreek, zijn virtuele eigendommen. Binnen de gaming-wereld is dit al jaren de normaalste zaak van de wereld. Virtuele zwaardjes en schilden wisselen soms voor voor duizenden euros’ van eigenaar. Door de NFT-hype zijn ook veel niet-gamers hiermee in aanraking gekomen. Van virtuele kunstwerken tot concertkaartjes, uiteenlopende assets werden en worden ‘getokaniseerd’ (het eigendomsbewijs wordt op de blockchain-technologie gezet).

De makkelijkste manier om aan de slag te gaan met de metaverse, is met het maken van eigen virtuele items. Deze kan je dan weggeven of verkopen aan geïnteresseerden. Je ziet allerlei merken dit al doen, Heineken geeft een virtueel blikje Silver-bier weg, McDonald’s een virtuele burger, Coca Cola bijzondere virtuele goodies.

Het zijn zaken die voor generaties geboren voor ‘Z’ vaak nog niet te begrijpen zijn, maar bij de ‘Z-jeugd’ gretig aftrek vinden. Met het DressX-platform kan je dit soort giveaways volledig opzetten en distribueren.

Nieuwe businessmodellen

Moet je alles dan gratis weggeven? Zeker niet! Er zijn al heel wat bedrijven die hele nieuwe businessmodellen hebben ontwikkeld rondom de metaverse, geïnspireerd door de gaming-industrie. Daar gaat inmiddels al 75 miljard per jaar om in virtuele eigendommen. In het begin werden vooral unieke items verkocht (waar er maar één werd aangeboden), zoals een virtuele Gucci tas of chipsjas, tegenwoordig worden hele virtuele kledingcollecties vermarkt. Tommy Hilfiger lanceerde bijvoorbeeld de Tommy Parallel jeans-collectie.

Om deze verkoop makkelijker te maken, openden winkelketens als Bloomingdale’s en Wallmart al virtuele winkels. Niet alleen als marketingactie, maar ook heel praktisch om alvast een volgende stap te zetten in e-commerce. Hier zie ik ook echt hele gave mogelijkheden, net zoals Google dat momenteel doet binnen bijvoorbeeld zoeken.

Virtuele winkels kunnen straks in een split second de selectie van producten, de aanbiedingen en het design van de winkel automatisch laten aanpassen aan bijvoorbeeld de leeftijd en het koopgedrag van de bezoekende virtuele klant. Personalisatie ten top.

https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=8011245075477502953

Belevenissen boven bezittingen

Verzamel belevenissen in plaats van bezittingen, dit leerde ik van mijn ouders en zie ik ook mooi terugkomen in de metaverse. Virtuele items zijn al heel goed om weg te geven, maar een echte virtuele experience aanbieden heeft nog veel positievere effecten. Onderzoeken laten het volgende zien:

Brand experiences have very positive effects on brand satisfaction, trust and loyalty. Subjective consumer responses that are evoked by specific brand-related experiential attributes in such settings. These subjective experiences are connections, experiences, memories and all the things that consumers feel about their products.

Eerder schreef ik al over de vele toeristische bestemmingen wereldwijd die er voor zorgen dat je een vakantie kan beleven vanaf de bank thuis. Ik zie de meeste organisaties vooral inzetten op een spelelement. Kleine spelletjes, waar je een virtuele goody kan winnen of bijvoorbeeld een coupon krijgt om in de fysieke wereld een prijs op te halen.

Brouwerij InBev sponsorde bijvoorbeeld een virtuele manege, waar je virtuele paarden kan fokken, opvoeden en verkopen. Sommige paarden gaan nu al voor $165.000 weg. Kledingmerk Vans heeft een virtueel skatepark ‘Vans World’ opgezet, waar bezoekers virtueel met elkaar kunnen skaten en met behaalde punten virtuele sneakers kunnen kopen. Daarnaast kan je jouw eigen virtuele skateboard helemaal customizen. De virtueel wereld trok al 100 miljoen bezoekers op het moment van schrijven.

Ook autobouwers openen de een na de andere virtuele experience. Eerder schreef ik al over Ford, wat niet alleen een virtuele garage opende, maar zelfs al patenten op virtuele auto’s aanvroeg. Skoda ging recent een stap verder, door in haar Skodaverse een waar virtueel fietsparadijs te ontwikkelen rondom de Tour de France.

https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=8045787052805019249

Volgens de onderzoeken zien consumenten zich vooral actief binnen de metaverse, voor entertainment. Dat zien we ook terug in veel metaverse-ontwikkelingen momenteel. Disney heeft al patenten toegewezen gekregen om virtuele pretparken op te zetten. Warner Bros biedt met een van haar nieuwste films ‘The Flash’ een filmbeleving, gebaseerd op NFTs en AR.

https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=7443604673317920720

Het zijn niet alleen volledig eigen werelden of volledig virtuele ervaringen, maar ook steeds meer innovatieve combinaties. Deliveroo heeft bijvoorbeeld in de populaire Nintendo-game ‘Animal Crossing’ een eigen game ontwikkeld, waarmee je als virtuele bezorger virtuele maaltijden kan bezorgen. Binnen de eerste uren na lancering, waren er al meer dan drie miljoen interacties met spelers.

Nike biedt de kopers van haar HO20 collectie een AR-beleving, waarmee je in een interactieve omgeving terecht kan komen met allerlei wilde beesten. Daarnaast verkocht het merk laatst virtuele schoenen binnen een van de grootste games van de wereld; Fortnite. En dit voordat de fysieke varianten überhaupt in de winkel lagen.

Unilever is ook al op allerlei manieren in de metaverse bezig met haar merken. Van de eerste metaverse-maraton, gesponsord door Rexona-deodorant, tot het Magnum metaversemuseum.

https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=8218579537592573866

De billboards blijven

Advertenties blijven een belangrijk marketinginstrument. We zijn inmiddels gewend aan gerichte advertenties als onderdeel van social media. Dit zal zich binnen de metaverse nog verder ontwikkelen.

Je ziet al de snel toenemende omvang binnen games. Als je bijvoorbeeld door GTA loopt, wordt je overal verwelkomt met advertenties van McDonald’s en Pepsi. Inmiddels gaat er in-game adverteren al $32 miljard om op jaarbasis. In-game advertenties zijn echter vaak nog niet gericht, zoals op social media. Net als bij de eerste metaverse-advertenties zie je vooral nog platte virtuele billboards verschijnen.

Je kan hier zelf mee aan de slag door bijvoorbeeld gebruik te maken van NFT Plazas. Dit is een automatisch billboard ads-boekingsysteem, voor in een van de meest gebruikte metaversen: Decentraland. Je kan hier heel makkelijk zelf een billboard-advertentie inboeken, op basis van het aantal views. Een stap verder gaat interactief adverteren. Advertenties die reageren door zichzelf aan te passen aan bijvoorbeeld het gedrag van de consument. Hyperad is een platform waar je dit mee kan opzetten.

Ga er subtiel mee om

Onderzoekennaar in-game adverteren, laten zien dat agressief advertenties op de neus drukken echter een negatief effect kan hebben. Juist het subtiel verwerken van jouw merk in bijvoorbeeld een virtuele omgeving zorgt volgens onderzoek ervoor dat de koopintenties sterk stijgen.

Zijn het alleen platte advertenties? Nee. Steeds meer bedrijven maken gebruik van virtuele influencers. Inderdaad, de virtuele Enzo Knols. Die hebben soms ook al miljoenen volgers en een nog heel veel groter bereik. In de Verenigde Staten volgt meer dan 50% van de consumenten al tenminste 1 virtuele influencer.

Samsung maakte zo bijvoorbeeld gebruik van virtuele influencers Shudu en Miquele, om hun nieuwe Samsung Galaxy Z te promoten.

Maar marketing is meer dan alleen advertenties. Met gesponsorde content of zelfs hele virtuele omgevingen adopteren, kun je ook mooie resultaten boeken rondom merkbeleving. Het voorbeeld blijft Nike’s Nikeland, waar je onder andere 11 sporten kan beoefenen en producten kan bekijken. Maar ook mayonaisemerk Hellmann, dat een virtuele game heeft gesponsord rondom voedselverspilling. Spelers konden hun virtuele voedselafval  doneren, wat resulteerde in de donatie van 50.000 maaltijden aan de fysieke voedselbank.

Dit is nog maar het begin. Ik verwacht met de snel ontwikkelende technologie dat je binnenkort gericht kan gaan adverteren op bijvoorbeeld demografische kenmerken. Misschien nog wel meer; op emotie. Iets wat VR-brillen al kunnen aflezen en waar je dus nóg gerichtere marketing mee kan voeren volgens onderzoeken. De nieuwste VR-brillen houden hiervoor de pupilgrootte, hartslag en spierbewegingen bij.

Praten mag ook!

Bedien je met jouw organisatie een bijzondere community, die je zeker virtueel samen kan laten komen? Je kan naast spelletjes en een virtuele toonbank ook een virtuele ontmoetingsplek creëren waar jouw (mogelijke) klanten samen kunnen komen. Iets waar allerlei grote voetbalclubs zoals FC Barcelona en Manchester en clubs als Amnesia Ibiza al mee bezig zijn, maar ook steeds meer bedrijven.

Veilinghuis Sotheby’s lanceerde bijvoorbeeld het ‘Voltaire Art District’. Dit is een replica van het fysieke veilinghuis in Londen. In deze virtuele veilingplek word je welkom geheten door een virtuele veilingmeester en kan je in gesprek raken met alle andere virtuele bezoekers. De eerste resultaten zijn boven verwachting. Reden is dat het veilinghuis veel nieuwe doelgroepen mocht verwelkomen, die het normaal nooit in haar fysieke gebouwen ontvangt.

Spotify heeft een dergelijke virtuele wereld opgezet om muzikanten en hun fans samen te brengen.

https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=7878020023476939337

Hoe te starten met de metaverse

Voordat je zelf virtuele nuggets gaat weggeven of een virtueel kampvuur gaat aansteken, is het belangrijk eerst uitgebreid voorwerk te doen.

  • Analyseer wat vergelijkbare organisaties momenteel doen aan marketing in de metaverse en wat hier nog niet goed gaat. Er zijn in vrijwel elke industrie al goede usecases beschikbaar. Vaak bloggen bedrijven over hun ervaringen op de eigen website.
  • Analyseer de doelgroep(en) die je wil aanspreken in de metaverse. Hoe ver zijn zij al op hun eigen ‘metaverse-reis’? Zijn ze al metaverse-native, of kunnen ze net een VR-bril opzetten? Of nog helemaal niet? Wat voor interesse hebben zij in virtuele activiteiten? Waarom zouden ze überhaupt komen?
  • Moet er eventueel een link worden gelegd met iets in de fysieke wereld? Wat voor mogelijke impact heeft de virtuele marketing op fysieke acties, producten en diensten?
  • Om niet gelijk helemaal ‘from scratch’ te beginnen… Kijk of je een metaversemarketingactie kan embedden in een bestaande, fysieke marketingactie. Als je bijvoorbeeld kleding verkoopt, maak dan virtuele varianten die je kan weggeven of verkopen. Organiseer je een lanceer-event? Probeer dan ook een virtuele variant (en dan bedoel ik echt 3D, geen Zoom / Teams!) aan te bieden, met additionele mogelijkheden.
  • Neem de bestaande marketing-KPI’s echter niet 1op 1 over vanuit de bestaande, fysieke acties. Je begeeft je echt binnen een heel ander speelveld, met andere kanalen, verwachtingen en mogelijkheden.
  • Neem het verhaal wat je wil vertellen onder de loep. Dat wat werkt op video en in een podcast, moet in de metaverse in drie dimensies worden verteld. Kan dat?
  • Het is en blijft voor de meeste organisaties totaal onontgonnen terrein, dus zorg in het begin voor een snelle, doorlopende test- & leeraanpak. Leer elke week bij het experimenteren van de cijfers en reacties, om direct de mogelijke acties bij te sturen. De technologie verandert razendsnel, dus je metaversemarketingplan zou ook echt een ‘rolling strategy’ moeten zijn.
  • Crowdsource ideeën! Ga niet alleen uit van die brainfarts waar je zelf of een consultant mee komt, maar gooi de vraag ook open binnen de hele interne organisatie of zelfs je community. Autofabrikant BMW doet dit bijvoorbeeld met haar Metaverse Supplierton.

Helaas ook metaverse-misbruik

De metaverse biedt ongekende mogelijkheden voor marketeers om hun doelgroepen op totaal andere manieren nog beter te bereiken. Helaas, er zijn ook nog genoeg uitdagingen. Er zijn niet alleen nog heel wat hindernissen te overwinnen op het pad naar massa-adoptie, criminelen zijn altijd super innovatief (en vaak de eerste gebruikers van nieuwe technologieën, zoals e-mail en Bitcoin) en voeren inmiddels ook allerlei misdaden uit in de metaverse.

Ook het misbruiken van de gebruikersdata, is voor de meeste gebruikers een grote zorg. Helaas is slechts nog maar 1.3% van de metaversen ook écht web3.0, de rest nog maar web2.0 based.

Maar net als dat de eerste dagen van social media ook niet perfect waren, zo kan je ook niet van de metaverse verwachten dat het gelijk vanaf het begin perfect is. We weten niet hoe de metaverse er precies uit zal zien, maar ik ben ervan overtuigd dat het de manier waarop bedrijven omgaan met hun klanten drastisch zal veranderen. Daarover nadenken kun je beter vandaag dan morgen gaan doen.

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Worldcoin: one hit wonder or global revolution?

Worldcoin: one hit wonder or global revolution?

After the Second World War, a financial-economic agreement was concluded between the economic giants in the American Bretton Woods. The American plan won (tying the dollar to gold) against the plan of one of the most influential economists we’ve ever known, Keynes. Keynes wanted a global bank with a global currency, the Bancor. This system would be used to settle international payments and to keep trade surpluses in check. More than 75 years later, Keynes’ idea seems to flourish again with the launch of the Worldcoin. In this article everything about this new coin.

There are currently 180 recognized currencies in the world and many thousands of other monetary systems. From bottle caps in Cameroon and space coins at NASA, to many local initiatives such as Berkshares in the United States, Fureai kippu in Japan, Bus Tokens in Brazil and the BijlmerEuro in the Netherlands.

Every designer of a system will say that his system works best, but which system really is? A study (pdf) of 599 different types of “failed” monetary systems found that one third failed because of the dissolution of the monetary union in which the system was used and one third because of wars. Due to the Second World War alone, 95 money systems disappeared. The average age of a money system, according to the study, is 39 years, almost exactly the age of today’s Dollar, after Bretton Woods ended in 1971.

One coin to rule them all

Since I have been active in the web3 ecosystem (everything related to blockchain, crypto, DAOs, etc.) in 2015, I have seen continuous skepticism from the media. But that has always been the case with new technologies. Every new technology is used by criminals, every new technology in principle makes mistakes and, in addition to a positive, also has a negative impact on our society.

That’s how I look at the Worldcoin, with a sober look at what positive and negative sides there are. If we look at the two main solutions — a world currency and a world identity — I see advantages that we as Westerners do not easily see, because we are simply too good. Almost every Dutch person has an almost free payment system with Tikkie and iDeal, just like an identity number and accompanying ID card.

But according to the World Bank, there are still 1.5 billion people worldwide who have no access to the financial system. These are often people who easily pay 20% transaction costs for money that they want to send to their family in the home country, for example. Indeed, it costs a lot of money to be poor. In addition, access to the financial system is the most important factor to develop a country.

A subject that Queen Maxima is busy with.

In addition, according to the same World Bank, there are still more than a billion people who do not have a formal identity. No identification number, no paperwork or proof that you are who you say you are. Now you would say, if you don’t pee wildly or never fly outside Europe, then you don’t have to show your identity. But secretly there are a lot of things for which you have to be able to provide an identity. Voting, opening a bank account, in healthcare and countless other elementary processes in our society.

Proof of human

I also think it’s an interesting idea to prove you’re not an AI-generated fake persona. A recent study by DuckDuckGoose from Delft showed that when applying for a bank account at Rabobank, deepfakes passed the face check in 80% of the applications.

That the very person who introduced AI’s “killer app” (ChatGPT) to the global public now comes up with a new solution to distinguish between humans and machines, because he believes that sooner or later AI will pose a great danger will shape for society, is of course special.

Free money for everyone

One of the higher goals of the Worldcoin is to establish a global system for the issuance of a Universal Basic Income. We already saw a kind of this during corona, when paper checks were still sent in America and in the Netherlands we could apply for all kinds of different surcharges.

It’s an idea that appeals to a lot of people. If we have a society rich enough to end poverty, then we have a moral obligation to find out how to do that. — Sam Altman, Founder Worldcoin

Rutger Bregman spoke about this at TEDxMaastricht years ago. In his TED talk he gave many interesting studies and ideas why such a UBI would be a very good idea:

iris scan

To verify yourself as a real human being, you must have your iris scanned by a so-called orb. A chrome bowling ball, with all kinds of infrared cameras, sensors and AI-controlled neural networks that regulates this within 2–3 seconds. The ball was designed by the first designer hired at Apple by chief designer Jony Ive, Thomas Meyerhoffer.

I often use Privium at Schiphol myself. With an eye scan I get through customs within half a minute. That’s where I see the benefits of using biometric data. Nevertheless, there are many critical voices from experts, especially about the fact that all this data is stored centrally. A ‘honey pot’ for hackers.

Don’t catalog eyeballs. Don’t use biometrics for anti-fraud. In fact, don’t use biometrics for anything. — Edward Snowden

On the other hand, such a system already exists within the country with the most inhabitants in the world: India. This is where 99.9% of adults have stored their biometric data, for the ID system Adhaar. In Worldcoin’s privacy statement you can also see that the default setting for users is that no data is stored.

I think the marketing campaign that immediately rewards activated users with a number of Worldcoins is brilliant. Paypal also did this in the beginning and according to the founders this was the breakthrough for mass adoption. I still find the name for the scanning device special: orb is a super criminal from the Marvel comic books. But perhaps this is a nod to traditional financial institutions and governments, because of the disruptive nature of the project.

The system itself was praised by one of the most important people in blockchain technology, Ethereum founder Vitalik Butherin, for the many cryptographic elements it contains to ensure security, such as “Zero Knowldege Proofs”, which I wrote about here earlier. In addition, also the cyberpunk elements, such as cutting out traditional financial institutions from the whole and also making governments virtually superfluous.

Big tech is expanding

All these security measures mean that the data must be stored centrally. Not, as is always intended with blockchain technology, decentralized. Critics therefore expressed their concerns about yet another Silicon Valley company, which will have global power, under a so-called inclusive banner. For example, Meta’s products are “built to better bring people together and form stronger relationships”, something that we can sometimes question with all the experience in recent years.

We are seeing more of these kinds of major shifts from tasks that you normally expect in a government to ‘big tech’. Parties such as Amazon, Apple and Google are investing en masse in healthcare and education. You may find this scary, because of ever-increasing power. On the other hand, these parties can offer very effective solutions with their data.

The first integrations have already been launched. For example, you can already log in to Twitter and ChatGPT with your Worldcoin ID. In addition, it has announced an integration with Okta, one of the largest global players in online identity. The first two million users have been onboarded and with the offering of the ‘orb’ in 35 cities in 20 countries, this number will continue to rise considerably in the coming period.

A new revolution in the field of global financial inclusivity or yet another well-tried one-hit wonder? We’ll see in the near future!

Jan Scheele is active in the web3 (blockchain, crypto, NFTs, DeFi) industry since 2013. Besides (former) CEO of a web3 scaleup and founder of an advisory boutique (working for governments, family offices and several multinationals), he is Digital Leader at the World Economic Forum and Board Member at the Blockchain Netherlands Foundation (BCNL). He is writing, consulting, speaking and training regularly about everything web3, all over the world. Furthermore, he is currently finalizing his book about the rise and global impact of blockchain technology.

Jan Scheele

Jan Scheele werkt dertien jaar op het snijvlak van deep tech, strategie en leiderschap. Als keynote spreker en dagvoorzitter maakt hij technologie tastbaar voor boardrooms, directieteams en grote podia, zonder de complexiteit te versimpelen of te verbergen achter buzzwords.

Zijn achtergrond ligt in het bouwen. Als CEO van een technologie scale-up, oprichter van meerdere techbedrijven en organisator van meer dan vijftig TED-events wereldwijd zag hij van dichtbij hoe technologische keuzes doorwerken in strategie, governance en cultuur. Vanuit zijn betrokkenheid bij het World Economic Forum en de BCNL Foundation kijkt hij daarbij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat bestuurlijk houdbaar en maatschappelijk wenselijk is.

Hij publiceerde vijf boeken, waarvan twee Amazon-bestsellers, en schrijft wekelijks over AI, blockchain en de organisatorische gevolgen van deep tech. Zijn blogs bereikten inmiddels meer dan twee miljoen lezers.

Mijn wekelijkse

Shot inspiratie

Elke week ontvangen 400+ mensen een shot deep-tech inspiratie. Ook ontvangen? Schrijf je hier rechts gratis in.

Ik spam nooit en gebruik het mailadres
alleen voor deze nieuwsbrief.

Copyright © 2026 Jan Scheele

Ook elke week een shot deeptech inspiratie?

Meld je aan om elk weekend een gratis shot inspiratie te ontvangen in de mailbox.

Ik spam nooit en gebruik het mailadres
alleen voor deze nieuwsbrief.

Paid Search Marketing
Search Engine Optimization
Email Marketing
Conversion Rate Optimization
Social Media Marketing
Google Shopping
Influencer Marketing
Amazon Shopping
Explore all solutions