Het is een van de oudste en grootste industrieën ter wereld. Toerisme heeft al veel grote ‘pivots’ doorgemaakt door de introductie van het vliegtuig en het internet. AI gaat misschien nog wel een veel grotere impact hierop hebben. In dit artikel lees je over de laatste trends die ik zie binnen deze reisbranche industrie.

Er zijn branches die de afgelopen jaren ongekend hard zijn gegroeid, maar ook branches die ongekend hard zijn getroffen. Door de lockdown viel wereldwijd meer dan 80% van het toerisme weg en stonden 120 miljoen banen op de tocht. Dit was qua impact al 7 keer zo veel als die van 9/11. Gelukkig zijn inmiddels de stoplichtstatussen opgeheven, de afstandstickers weggehaald en draait Nederland recreatieland op volle toeren. Zo hard zelfs, dat op heel wat vlakken de niveaus al boven dat van voor corona zitten. Dat tonen onderzoeken van ABN AMRO en cijfers van het CBS heel mooi aan.

Meer gasten, meer mogelijkheden, meer uitdagingen

Nederland trekt bijvoorbeeld meer toeristen dan vóór corona. Ze blijven langer en komen van minder ver. Maar het zijn niet alleen de buitenlandse toeristen. Sinds de pandemie hebben veel Nederlanders ons eigen land als vakantiebestemming herontdekt. Ook de verwachte koopkrachtverbetering heeft een positief effect op de behoefte aan horeca en reizen. Nederlanders willen volgend jaar meer geld uitgeven aan vrije tijd. Dat blijkt uit een onderzoek van ABN AMRO. Datzelfde onderzoek laat ook zien dat ‘beleving’ voor de consument veel belangrijker is dan ‘spullen’. Bijna 7 op de 10 millennials besteedt zijn/haar geld het liefst aan ervaringen.

De vrijetijdseconomie in Nederland kampt ook met sterk gestegen kosten, personeelsproblemen en veel vraagstukken over digitale transformatie. Dit net zoals veel andere sectoren. De afgelopen jaren mocht ik al heel wat toeristische organisaties en bestemmingen adviseren over de inzet van nieuwe technologie. Ik zie en hoor steeds weer terug dat de meeste professionals in de sector (zowel ambtenaren als ondernemers) door de bomen het bos niet meer zien. Er zijn zoveel nieuwe technologieën, die zoveel praktische mogelijkheden bieden. Welke kies je en waar begin je? Eerder schreef  ik over metaverse binnen toerisme. Ook schreef ik over de vele bestemmingen die al met deze technologie bezig zijn. In dit artikel duik ik in op de ongekende mogelijkheden met AI.

Al verder dan we denken

Momenteel is AI al in veel delen van de vrijetijdseconomie geïntegreerd. Vaak zonder dat we het weten. Ik maak altijd graag gebruik van de Privium-oogscan. Wil je niet wachten om door de douane te gaan op Schiphol en op de luchthaven in Eindhoven? Daarvoor zijn er bijvoorbeeld AI-aangedreven bagage-afhandelingssystemen zonder bagagelabels. Veel toeristen gebruiken Google Maps tijdens het reizen, wat ook bomvol AI-tools zit. Ook veel actieve bedrijven in de sector gebruiken al allerlei tools die werken op basis van AI.

Technologische vooruitgang heeft de verwachtingen van consumenten de afgelopen tijd flink veranderd. Sinds 2013 is de tijd die aan digitale apparaten wordt besteed met 70% gegroeid. Deze trend is alleen maar versneld tijdens de coronapandemie omdat online interacties steeds meer de plaats innamen van persoonlijk contact.

AI heeft al, en gaat in mijn optiek een ongekend grote impact hebben op de reisbranche. Van het verbeteren van klantervaringen en efficiency, tot sterk verbeterde besluitvorming en innovatie. Er zijn allerlei mooie frameworks die worden gebruikt in de reisbranche, zoals de Leefstijlvinder. Daarmee worden de doelgroepen en de klantreis prachtig in kaart gebracht.

AI transformeert bestemmingsmarketing door gepersonaliseerde ervaringen te bieden die reizigers aanspreken, waardoor de betrokkenheid en conversie aanzienlijk worden verhoogd. Daarnaast optimaliseert het bestemmingsmanagement en -ontwikkeling door inzichten en data-gedreven besluitvorming, wat leidt tot duurzamere en efficiëntere toeristische bestemmingen. – Isabel Mosk, Toerismestrateeg

Geïnspireerd raken & zoeken

Mijn reismix is altijd heel gevarieerd. Enerzijds elk kwartaal een week volledig ergens offline tot rust komen, anderzijds veel actieve trips. In de zomer ga ik een maand in een Muay Thai-kamp in Thailand zitten. In het najaar ga ik 7 vulkanen op een rij beklimmen in Equador. Beiden waren redelijk makkelijk geboekt. Het bokskamp, omdat 4 verschillende vrienden dezelfde plek aanraadden. De vulkanentrip, omdat er niet veel opties zijn waar je dit concreet kunt doen. Alle bergen en vulkanen die ik tot nu toe heb beklommen, moest ik altijd verplicht bij een agency boeken met een gids. Anders kom je het park niet binnen. Ik moest dus vooral een goede agency zoeken. Aangezien het aanbod vrijwel nihil is, was dit snel gevonden en geregeld.

Mijn hiketrip in de Dolemieten in mei is wat anders. Je kunt daar gaan en staan waar je wilt, dus alle opties waren open. In mijn zoektocht naar bijzondere hikes en leuke plekken om te overnachten, liep ik helemaal vast. Elke reisblog had weer een andere favoriet. Destinaties die zichzelf aanprijzen als ‘bellissimo’ staan sowieso al helemaal onderaan in de ladder van vertrouwen.

In de categorie ‘practice what you preach’ (ik schrijf en adviseer veel over de digitale transformatie door technologieën als AI, crypto’s, NFTs en metaverse), heb ik Google’s Gemini aangeslingerd. Hier heb ik eerst even goed nagedacht over de prompt:

• Wat wil ik precies: type hikes
• Hoe lang wil ik dit doen: een week
• Hoe wil ik reizen: met de huurauto
• Wat zoek ik precies: de mooiste plekken om te hiken en goede plekken om te overnachten

Binnen 15 seconden kreeg ik een volledig programma voor de week, van dag tot dag. Zo op elkaar afgestemd, dat ik zo min mogelijk hoef te rijden. Met beklimmingen die perfect voldoen aan mijn wensen. Ook met gelijk een paar mooie plaatsen om te overnachten. Daarnaast nog een lijst met aanbevelingen waar ik rekening mee moet houden tijdens het hiken en wat ik niet moet vergeten om in de backpack te stoppen. Ik was met stomheid geslagen. Een volledig op maat gemaakte trip, gratis en binnen een paar seconden. Nu reis ik als single meestal alleen, maar ik heb vanaf nu altijd een reismaatje: de chatbot.

De bot is mega hot

De CEO van Google voorspelt het zelf ook al. Haar eigen toekomst waar zoeken niet meer ‘king’ is, maar chatbots die de rol overnemen. Dit zie ik ook al breeduit in de reisbranche. Al meer dan 40% van de millenials gebruikt dagelijks AI in de reisbranche (chatbots) en dat neemt alleen maar toe. Je zag dit ook al door de snelle pivots van reisreserveringsgiganten als Booking.com, Skyscanner en Expedia. Toen ChatGPT de mogelijkheid bood om plugins toe te voegen aan de chatbot, waren deze sites er als de kippen bij om plugins te bouwen. Hiermee kunnen gebruikers bij het uitwerken van hun trip ook gelijk via de chatbot boeken. Een stap verder zie ik trouwens ook al binnen metaverse-omgevingen. Daar krijg je dan heel mooi een 3D-avatar die je door het boekingsproces leidt.

Het zijn niet alleen de bekende bots van OpenAI en Google die de consument helpen in de zoektocht. Hopper maakt gebruik van een vluchtdatabase om optimale hotelprijzen en vluchten te voorspellen. Het geeft consumenten ook gepersonaliseerde aanbevelingen over het meest geschikte tijdstip om een vlucht te boeken. Wanneer je een vlucht volgt, krijg je aanbevelingen over de vraag of je deze nu moet kopen of moet wachten op een betere prijs. De uitgebreide database van Hopper bestaat uit biljoenen historische vluchtprijzen en live prijsfeeds om aanbevelingen te kunnen geven. De app heeft sinds de lancering ervan voor meer dan $600 miljoen aan vliegtickets verkocht.

Daarnaast zie ik ook steeds meer organisaties die niet alleen tijdens het verblijf, maar ook al voor tijdens het zoek- en boekproces chatbots aanbieden. Dit met de bedoeling om de mogelijke gast 24/7 te kunnen helpen met een gepersonaliseerd antwoord.

Leer je klanten kennen zoals je jouw vrienden kent

In die zoekfase zijn er ook voor bedrijven talloze mogelijkheden om AI-tools handig in te zetten. Frankwatching staat bomvol artikelen over hoe je met AI je hele marketingafdeling veel slimmer en effectiever kunt laten werken, en zelfs vervangen door tools. Daarnaast las ik laatst deze zeer interessante blog over het belang van Answer Engine Optimization.

Maar zoals ik al in eerdere artikels schreef, er zijn ook prachtige mogelijkheden met de gebruikelijke tools van AI als GPT en nichetools als Forethought. Daarmee kun je ‘signal from the noise’ onderscheiden met data. Veel organisaties in de vrijetijdseconomie zitten op potten goud aan data, maar daar doen ze nog niet zo veel mee. Ik liet laatst in een sessie een aantal executives van een hotelketen eerst verwonderd kijken naar hoe makkelijk het is om te doen aan ‘forecasting’ en ‘revenu management’. Dit met tools als GPT, waar analyses en voorspellingen uit kwamen, waar ze zelf nooit achter zouden zijn gekomen. Die verwondering verdween al snel toen ze zagen dat dit eigenlijk hun werk normaal is.

Klik & klaar

Booking.com heeft al een bijzondere revolutie teweeggebracht binnen het online boeken van vakanties. Ik liet laatst in een sessie voorbeelden zien van ondernemers in de vrijetijdseconomie. Daar werkten de contactformulieren op de eigen sites niet of je kon er niet direct boeken en betalen, maar je moest een verzoek insturen. Toen ik vroeg aan de zaal wie deze locaties zou bellen of mailen om een reservering te vragen, bleven de handjes allemaal naar beneden. De toerist in 2024 wil simpel, snel en frictieloos kunnen boeken. Hij wil ook direct een bevestiging krijgen en zeker zijn van zijn zaak.

De on-site beleving revised

Menselijk contact is belangrijk en dat zal nooit vervangen worden door technologie. Dit is een antwoord dat ik veel hoor als ik spreek over de impact van technologie op de vrijetijdseconomie. Toch hebben genoeg succesvolle experimenten al bewezen dat veel typen gasten daar toch echt anders over denken. Neem alleen al de robots die in heel wat Nederlandse restaurants rondrijden.

Zelf slaap ik veel bij dezelfde hotelketen als ik voor werk op pad ben. Ik kan in de app inchecken omdat mijn identiteitsgegevens hier bekend zijn en ik kan zelfs gelijk een kamer kiezen. Met diezelfde app kan ik de deur open maken. Er komt geen mens meer aan te pas en ik ben vooral mega blij dat dit zo efficiënt kan, omdat ik vaak laat in de avond incheck. Hiervoor hoef ik echt niet een half uur voor in de rij te staan bij de incheckbalie.

Je ziet dit ook steeds meer op luchthavens. Om het incheckproces te vergemakkelijken en te versnellen, rijden er op de luchthaven Londen Heathrow AI-robots rond. Die begeleiden de passagiers hierin. Volgens een rapport gepubliceerd door Vero Solutions vervangen robots in 2030 de mens volledig bij het incheckproces. Het Henn-na Hotel in Nagasaki is het eerste hotel ter wereld dat volledig wordt bemand door meertalige robots die voornamelijk worden gebruikt voor de in- en uitcheckverwerking.

Maar ook het contact vervaagt tijdens het verblijf. Niet meer naar de receptie moeten lopen of te bellen, maar gelijk een vraag aan een chatbot stellen begint steeds meer de norm te worden. Die geeft niet alleen praktische informatie over het verblijf, maar geeft gelijk ook als ‘cityguide’ leuke tips over wat je tijdens het verblijf in de omgeving kunt doen. Hotelketen Hilton lanceerde hiervoor ‘Conny’, die gebouwd is op de infrastructuur van IBM.

De Nederlandse Runner heeft dit soort AI-tools ook al toegankelijk gemaakt voor alle typen bedrijven in de vrijetijdssector. Volgens CEO Michiel de Vor gebruikt 60% van de gasten van de hotels (die hun app gebruiken) de app en beantwoordt al meer dan 100.000 vragen per maand. De meeste vragen (gemiddeld 4.2 per klant) krijgen gelijk een antwoord. 95% wordt ook echt direct binnen de app beantwoord. Er zit ook nog een commercieel haakje aan. 12% van de vragen resulteert in een upsell van 45 euro per boeking.

Met de AI-gekte zie je talloze andere mooie oplossingen ontstaan, die het de toerist tijdens zijn verblijf makkelijker maken. Zelf maak ik al jaren gretig gebruik van de eerste echt grote ‘LLM’: Google Translate. Door de camera te richten op een menukaart in Azië of Zuid-Amerika, krijg ik gelijk de vertaling te zien van de gerechten. Dit voorkwam al vaak dat ik hersenen of testikels op mijn bord kreeg. Samsung gaat komend jaar een stap verder met haar Galaxy telefoons. Daarmee kun je een live stemvertaling krijgen. Ook apps als Uber werken aan een grotere AI-personalisatie. Die leert niet alleen jouw gewoonten kennen, maar doet ook suggesties op basis van wat je doet op het moment.

Het luisterend oor

Mijn eigen contact met verblijfplekken zijn vrijwel altijd enkel de check-in en check-out. Maar als bedrijf wil je in mijn optiek wel kunnen bijsturen, mocht een gast een vervelende ervaring hebben. Zelf werk ik door mijn werk in crypto’s al jaren met zogenaamde ‘sentiment analyses’. Op basis van wat er op social media geschreven wordt, kun je heel mooi een globaal beeld krijgen over het sentiment rondom een bepaald onderwerp of zelfs bedrijf. Luchtvaartmaatschappijen en de Politie gebruiken dit bijvoorbeeld al jaren.

Social Media is live, dus je kunt in tools zelfs notificaties krijgen als er een heel negatief (of positief, mag natuurlijk ook!) bericht wordt geplaatst. Je kunt hier dan gelijk kordaat op inspelen, indien mogelijk. PaxPulse van Mindtree biedt hiervoor een platform.

Inclusiviteit moet de basis en de norm blijven

Ik gaf laatst een keynote op een event rondom vrijetijdseconomie. Daar hoorde ik talloze ondernemers hun enthousiasme delen over de mogelijkheden van AI en hoe zij diezelfde dag nog een bot-first strategie zouden gaan implementeren.

Daar zie ik wel echt twee grote obstakels, die in mijn optiek echt nog in de weg zitten. Ten eerste blijft digitale inclusiviteit een ding, ook in een zeer sterk technologisch ontwikkeld land als Nederland. Ik zie het zelf alleen al bij mijn 67-jarige ouders. Die kunnen zo goed met Whatsapp overweg, dat ik mijn moeder zelfs moet afremmen met al haar GIFjes. Diezelfde app gebruiken om contact te hebben met het hotel gaat hen echter een stap te ver. Die lopen nog rustig met geprinte bevestigingen naar de balie en vragen daar om tips voor een wandeling op papier.

In de snelheid van de technologische ontwikkelingen, is het in mijn optiek heel belangrijk om de verschillende doelgroepen constant mee te nemen in de beschouwing. Sommige doelgroepen verwachten al dat je alle technologieën hebt omarmd. Sommigen zal het exclusieve gebruik ervan enkel afschrikken om überhaupt bij je te boeken. Ruim 4 miljoen Nederlanders vinden het moeilijk om te werken met een laptop, tablet of smartphone. Hiervan hebben 1,2 miljoen Nederlanders nog nooit het internet gebruikt.

Ik maakte het laatst nog mee in Amsterdam. Het lukte een ouder echtpaar niet om te bestellen met een QR-code. Toen de serveerster langskwam en aangaf dat ze echt via de QR-code moesten bestellen, liep de man met tranen in zijn ogen naar de bar en schreeuwde: ‘Mag ik gewoon een drankje bestellen zoals vroeger alstublieft?’.

Leren om het tij te keren met hallucineren

Hilarisch, maar vooral ook vervelend. De hallucinaties van AI komen ook genoeg voor in de vrijetijdseconomie. Dat heb ik de afgelopen tijd een aantal keer zelf aan den lijve ondervonden. Tijdens keynotes op zowel Terschelling als in Limburg, werd ik er door het publiek op gewezen dat sommige suggesties om te bezoeken in de regio helemaal niet klopten. Dit tijdens een live demonstratie van het uitwerken van een reisplanning door een chatbot. Er werden plaatsen genoemd die helemaal niet eens in het gebied liggen.

Nu was dit gelukkig steeds een klein onderdeel van het hele plan, maar het geeft wel aan dat je nog niet volledig op chatbots kunt vertrouwen. Maar wat doe je als destinatie om dit te voorkomen? Veel experts geven aan dat je hier het beste zelf een chatbot zo veel mogelijk met de juiste antwoorden kunt voeden. Dat staat ook goed in dit artikel beschreven.

Toerisme is in mijn optiek weer een prachtig voorbeeld waar technologie een heel positieve impact kan hebben op alle spelers. Het gooit de hele klantreis op zijn kop qua kansen en mogelijkheden. Van het contact met klanten tot het behoud ervan. Van het verkopen en ‘upsellen’ tot de eigen organisatie helemaal toekomstbestendig maken. Met de razendsnelle ontwikkelingen op het gebied van technologieën als AI, ben ik benieuwd wat voor gave mogelijkheden we de komende tijd nog meer gaan zien.

Dit jaar gaat de helft van de wereldbevolking naar de stembus. Meer dan 4 miljard mensen mogen hun stem uitbrengen tijdens een van de 40 verkiezingen die er worden gehouden. Niet alle verkiezingen gaan waarschijnlijk democratisch verlopen, zoals in Rusland. Maar er zijn vooral zorgen over de negatieve impact van technologie zoals AI die verkiezingen weleens zouden kunnen ondermijnen.

De uitslagen van de verkiezingen van dit jaar gaan naar verwachting aanzienlijke en wereldwijde gevolgen hebben voor de toekomst van de democratie. Maar ook voor belangrijke onderwerpen zoals mensenrechten, veiligheid en klimaatactie. In Bangladesh en Taiwan gingen stemmers al naar de bus om hun democratische recht uit te oefenen. Later dit jaar volgen wereldmachten als de VS, India en het Verenigd Koninkrijk.

Zelf heb ik twee keer in een campagneteam van een politieke partij mogen meewerken aan een verkiezingscampagne. Hierdoor maakte ik kennis met de rol die technologie hierin speelt. Zoals:

• Big data-analyses om kiezers te leren kennen, en
• getargete ads op social media om specifieke doelgroepen met een specifieke boodschap aan te spreken.

Maar in een tijdperk van AI worden zelfs de meest krachtige democratieën bang bij het idee wat voor negatieve impact technologie kan hebben op de stembusgang. Zo bang zelfs, dat mijn collega’s van het World Economic Forum ‘AI-gegenereerde desinformatie’ als grootste risico voor 2024 beschouwen.

AI-gegenereerde desinformatie

Media als de New York Times en de BBC waarschuwden hier al in 2018 voor. En talloze wetenschappelijke artikelen tonen aan wat voor ongekend groot, negatief effect de verspreiding van desinformatie via social media kan hebben op verkiezingen, door het manipuleren van de online dialoog en laten verdwijnen van vertrouwen.

We hebben dit uiteraard eerder gezien. Cambridge Analytica, een politiek data-analysebedrijf, verzamelde zonder toestemming persoonlijke gegevens van ongeveer 87 miljoen Facebook-gebruikers. Deze gegevens werden gebruikt om psychologische profielen op te stellen en gerichte politieke advertenties te verspreiden. Het bedrijf beweerde een rol te hebben gespeeld in de beïnvloeding van ongeveer 200 verkiezingen wereldwijd.

AI weapons for mass desinformation

‘Bewaar uw stem voor de verkiezingen van november’. Vorige maand ging er een robocall uit waarin de Amerikaanse president Joe Biden werd nagebootst. De boodschap was gericht op kiezers in de Amerikaanse staat New Hampshire, waarin hen werd geadviseerd niet te stemmen bij de presidentsverkiezingen van de staat.

De stem, gegenereerd door AI, klonk ontzettend echt. Dit laat ook gelijk het grote probleem zien met de snel ontwikkelende AI-technologie. We hebben het niet langer over het photoshoppen van kleine aanpassingen aan hoe iemand eruitziet. We hebben het over de grootschalige creatie en verspreiding van zeer echt uitziende informatie, die door elke technische leek kan worden gefabriceerd.

Dat veel mensen dit soort gefabriceerde informatie blindelings geloven, bleek uit een online test van de New York Times. Lezers werden uitgenodigd om naar tien afbeeldingen te kijken en te proberen vast te stellen welke echt waren en welke door AI waren gegenereerd. Een beetje hetzelfde wat Lubach in zijn vaste rubriek doet met ‘Kamerlid of AI’.

De test toonde aan hoe moeilijk het is om onderscheid te maken tussen echte en door AI gegenereerde afbeeldingen. Dit werd ondersteund door meerdere academische onderzoeken, waaruit bleek dat “gezichten van blanke mensen, gecreëerd door AI-systemen, als realistischer werden ervaren dan echte foto’s”, aldus journalist Stuart Thompson.

De democratisering van desinformatie

Sociale media verlaagden de kosten voor het verspreiden van verkeerde informatie of informatie. AI verlaagt de kosten voor de productie ervan. De makkelijk te gebruiken dashboards van LLM AI-modellen hebben al een explosie aan vervalste informatie en zogenaamde ‘synthetische’ inhoud mogelijk gemaakt. Van geavanceerd stemklonen tot nagemaakte websites.

De technologie zorgt voor een verregaande democratisering van desinformatie, door zeer geavanceerde tools te bieden aan iedere burger die geïnteresseerd is in het promoten van zijn favoriete kandidaat door boodschappen te verspreiden die ze willen. Mensen hoeven niet langer developers of Photoshop wizards te zijn om tekst, afbeeldingen of video te genereren. Maar ze hoeven ook niet per se voor een Russische of Chinese trollfarm te werken om chaos te zaaien. Iedereen kan wat dat betreft een maker van politieke content worden en proberen kiezers of de media te beïnvloeden.

Het is een wereldwijd probleem

We zagen naast het voorbeeld van Biden in de VS ook wereldwijd al andere concrete voorbeelden voorbijkomen. Venezolaanse staatsmedia verspreiden bijvoorbeeld pro-regeringsboodschappen via AI-gegenereerde video’s van nieuwslezers van een niet-bestaand internationaal Engelstalig kanaal. Ze werden gegenereerd door Synthesia, een bedrijf dat op maat gemaakte deepfakes produceert.

Bij de recente verkiezingen in Slowakije circuleerden door AI gegenereerde audio-opnamen op Facebook, waarin een liberale kandidaat werd nagebootst die plannen besprak om de alcoholprijzen te verhogen en de verkiezingen te manipuleren. Tijdens de Nigeriaanse verkiezingen van februari vorig jaar, werd in een door AI gemanipuleerd audiofragment ten onrechte een presidentskandidaat betrokken bij plannen om stembiljetten te manipuleren.

Oude fraude, nieuwe trucjes

Veel typen fraude die we voorbij zien komen, zijn niet nieuw. Scammers doen al jaren aan ‘voice cloning’ en het gebruik van deepfakes om mensen te misleiden. Het grote verschil is hier dus echt de eenvoud waarmee iedere wereldburger zelf dit kan doen met tools die vrij voor handen zijn. Eerder schreef ik al over startups die het mogelijk maken om met een korte stemopname, wat foto’s en filmmateriaal een overleden persoon weer ‘tot leven te wekken’ als een 3D hologram, waar je zelfs een gesprek mee kan voeren. Dat is in mijn optiek echt een prachtig voorbeeld van de kracht van convergentie van technologieën. Maar het kan ook op een verkeerde manier gebruikt worden. Volgens de Financial Times stijgt het aantal scams in de financiële sector in recordtempo.

Laatst heb ik in een masterclass rondom het gebruik van AI met de deelnemers gekeken hoe makkelijk het is om een fake ID te maken. Dit deed ik naar aanleiding van deze Reddit post die viral ging. De verwondering veranderde al snel in verbazing. Bij veel organisaties, zoals banken, kan je online bijvoorbeeld een bankrekening afsluiten. Om dit proces succesvol af te ronden, is de identificatie nodig door middel van het uploaden van een identiteitsbewijs en een selfie die je maakt. Een simpele leek kan nu al via tools als Midjourney een fake ID laten genereren. Wat doet dit met al die zogenaamde Know Your Customer (KYC-) processen, die hier zo sterk van afhankelijk zijn?

Het is trouwens niet alleen de negatieve impact van Generatieve AI waarvoor wordt gewaarschuwd rondom verkiezingen. Een recent rapport van Freedom House laat zien dat ook steeds meer overheden AI gebruiken om censuur toe te passen op de bevolking. Door bijvoorbeeld het controleren van internettoegang. Iets wat we al zien/zagen in Turkije, Iran en Ethiopië.

Wassen neus of sterke vuist?

Normaal worden grote technologiebedrijven in de Verenigde Staten vaak met rust gelaten. Maar in oktober afgelopen jaar tekende de Amerikaanse president Biden een zogenaamde ‘executive order‘ om AI-gegenereerde content verplicht te laten watermerken. Helaas hebben al veel experts vanuit zowel de hoek van de overheid als de technologiebedrijven aangegeven niet eens te begrijpen wat ze moeten verstaan onder ‘watermerken.

Gelukkig hebben 20 grote technologiebedrijven (waaronder Google, Meta, Microsoft, OpenAI, TikTok, X, Amazon en Adobe) begin dit jaar beloofd te helpen voorkomen dat verkeerd gebruik van AI een impact zal hebben op de wereldwijde verkiezingen. Ze tekenden hiervoor de ‘Tech Accord to Combat Deceptive Use of AI in 2024 Elections’. Een ‘vrijwillige’ overeenkomst met acht specifieke toezeggingen om technologie in te zetten die schadelijke AI-inhoud tegen moeten gaan. Je kan dan denken aan detectiemechanismen van de verspreiding van dit soort content op hun platforms, maar ook bij het genereren ervan.

How can we ensure that AI and technology are forces for good rather than chaos? – Ravi Agrawal, Edit-in-Chief, Foreign Policy

Acties van Google, OpenAI en Microsoft

Daarnaast hebben de bedrijven ook los van elkaar talloze acties aangekondigd. Google verplicht politieke adverteerders om op zeer duidelijke manier duidelijk te maken of inhoud digitaal is gewijzigd of gegenereerd met AI. Ook heeft het de beantwoording van verkiezingsgerelateerde vragen door haar chatbot Gemini beperkt. Zusje YouTube zal van makers van video’s verplichten om duidelijk te maken of ze AI-gegenreerde content posten of niet.

ChatGPT eigenaar OpenAI heeft aangegeven dat het authenticatie-tools zal introduceren waarmee de gebruiker direct kan zien of een afbeelding te vertrouwen is of niet. Het heeft ook gezegd dat het politici en politieke campagnes met behulp van deze tools zal verbieden. Ik ben benieuwd hoe dit er concreet uit gaat zien. Een Nederlandse politieke partij als de BBB heeft natuurlijk al aangegeven dat ze het verkiezingsprogramma deels met GPT heeft geschreven.

Ook grootaandeelhouder Microsoft komt met soortgelijke maatregelen om inhoud te verifiëren. Daarnaast heeft het naar eigen zeggen haar zoekmachine Bing een upgrade gegeven, om gebruikers resultaten te geven van gezaghebbende, geverifieerde bronnen.

Socialmediakanalen

Het afgelopen jaar kwam X veel in het nieuws rondom de grote hoeveelheid desinformatie die op het platform wordt verspreid. Dat komt mede omdat de nieuwe eigenaar Elon Musk het verkiezings-integriteitsteam van het platform ontsloeg. Volgens Musk ondermijnde dit juist ‘de verkiezingsintegriteit’. Recent introduceerde X de ‘Community Notes’ als belangrijkste (extern gepubliceerde) tool om desinformatie te bestrijden. Het wordt echter door veel experts bekritiseerd als gebrekkig, foutgevoelig en ontoereikend.

Facebook-moeder Meta is door het Cambridge Analytica-schandaal al wat langer semi-gedwongen bezig met het voorkomen van dat het platform wordt misbruikt voor de beïnvloeding van verkiezingen. Ook Meta laat politieke adverteerders verplichten om hun naam er duidelijk bij te vermelden en om duidelijk aan te geven of content AI-gegenereerd is.

Timestamp it with the trust machine

Zoals ik al eerder schreef, zie ik de samensmelting (convergentie) van verschillende nieuwe technologieën echt als de volgende grote stap voorwaarts. Je ziet de meest gave voorbeelden, zoals:

• drones die worden aangestuurd door IoT en machine learning om gewassen te besproeien, en
• dat blockchain en AI elkaar versterken, door blockchain-code (smart contracts) te controleren op bugs en AI-data decentraal op te slaan en eigenaren te belonen voor het gebruik met crypto.

Waar AI momenteel juist voor veel onenigheid zorgt en door alle eerder beschreven cases het vertrouwen in de technologie laat verminderen, wordt blockchain juist omschreven als de ‘trust machine’. Door de technologische aard ervan, kan je bijvoorbeeld niks wijzigen aan data die je op de blockchain hebt gezet. Dat zorgt in talloze industrieën wereldwijd voor vertrouwen in de data.

Blockchain kan bijvoorbeeld met het zogenaamde ‘timestampen’ content waarmerken en dus de kijker ervan het vertrouwen geven dat er niet mee is geklooid. De Amsterdamse startup Wordproof won hier een prestigieuze Europese innovatieprijs mee en heeft zo bijvoorbeeld al alle artikelen van het NRC getimestamped. Aan de andere kant van de oceaan zet Fox (van onder andere Fox News) blockchain-technologie in (Polygon) om eenzelfde oplossing aan te bieden.

In Guatamala werden vorig jaar zelfs de verkiezingen met deze technologie op de blockchain gezet. Iets waar ik in 2019 al over schreef en waar nu door steeds meer overheden mee geëxperimenteerd wordt.

Robo-vrijwilligers en gesprekspartners

Het is niet alleen maar kommer en kwel rondom de verkiezingen. Ik zie wat dat betreft ook genoeg kanten waar technologie juist een positieve impact kan hebben.

Recent mocht ik bijvoorbeeld voor een groep politici een workshop over AI geven en gaf hier het voorbeeld van het opzetten van een eigen chatbot. Hier liet ik twee (vooraf gemaakte) voorbeelden zien:

• Een bot waar ik de verkiezingsprogramma van alle partijen had geupload en dus heel simpel, maar doeltreffend, een discussie kon voeren over onderwerpen die mij aan het hart gaan.
• Maar ook en bot voor een partij zelf. Je kan hier namelijk alles in uploaden: stemgedrag, blogs, krantenartikelen … Op basis daarvan kan je een potentiële kiezer de mogelijkheid geven om een gesprek aan te gaan, zo diep diegene maar wil. Op een moment en locatie naar keuze.

Dat is een platte chatbot, maar er zijn ook al politici die virtuele vrijwilligers zo inzetten. Een mooi voorbeeld is de democratische kandidaat Shamaine Daniels uit de Amerikaanse staat Pennsylvania. Zij gebruikt voor haar campagne Ashley, een AI-campagne-vrijwilliger. Ook de democratische Amerikaanse presidentskandidaat Dean Philips heeft zo de ‘Dean.Bot’ gelanceerd.

Het antwoord op de fake ID’s? Daarvoor wordt toch gewezen op het veel bekritiseerde Worldcoin-project, waar ik eerder over schreef. Het zou door de opzet van de techniek zorgen voor een echte ‘proof of humanity’. Experts betwijfelen dit.

Leugenaarsdividenden

Medeoprichter van het Center for Humane Technology, Tristan Harris, waarschuwt al langer en breeduit over de negatieve impact van technologieën als AI op bijvoorbeeld verkiezingen.

Een van de uitdagingen is bijvoorbeeld dat campagnetoespraken beschermde uitingen zijn. Kandidaten kunnen in principe (in de meeste, democratische landen) vrijwel alles zeggen en doen wat ze willen, zonder risico op juridische consequenties. Zelfs als hun uitingen overduidelijk onjuist zijn, komen ze vrijwel altijd vrijuit en worden hier niet op aangepakt door bijvoorbeeld een rechter.

Een andere uitdaging is het feit dat volgens onderzoek desinformatie juist het beste gedijt op kleine platformen. Platformen die in tegenstelling tot de grotere broers juist nog niet bekend hebben gemaakt hoe ze desinformatie aan gaan pakken. Dit zijn platformen die vaak ook veel minder budget hebben voor zaken als contentmoderatie.

Lees Ook: In de metaverse op vakantie? 25 reistips!

Maar ook een ander interessant onderzoek uit 2018 laat het bewijs zien voor het zogenaamde ‘leugenaarsdividend’. Het suggereert dat naarmate het publiek zich meer bewust wordt van het feit dat AI video en audio op overtuigende wijze kan genereren, de ‘bad actors’ juist authentieke en echte content als ‘nep’ aanmerken, wat volgens de auteurs voor een nóg onduidelijkere informatievoorziening zorgt richting de kiezers. Met alle gevolgen van dien.

Zal AI net zo’n of zelfs een nog veel ergere impact hebben op de verkiezingen dit jaar? Time will tell. Ik heb zelf nog steeds hoop dat technologie kan helpen met het voorkomen van het gebruik door ‘bad actors’. We gaan het komende jaar zien of alle maatregelen hebben geholpen en de grote angst voor niets is geweest.

Nurture is being replaced by an algorithm. I’m calling out the real-time experiment that’s being run on us and democracy right now. – Ian Bremmer, president of the Eurasia Group

Steeds meer Nederlanders kennen en kunnen salderen met zonnepanelen. Maar door de samenkomst van technologien als AI, crypto, Internet of Things en blockchain, kan je als consument ineens geld verdienen met het ‘slapend’ onderhoud van talloze andere infrastructuurnetwerken. Decentrale Fysieke Infrastructuur Netwerken (DePIN) schieten als paddestoelen uit de grond. In dit artikel deel ik alles over deze nieuwe tech-trend.

Helpen om aliens te vinden. Dat leek me wel gaaf toen ik kind was, toen ik een stukje van mijn computergeheugen ter beschikking stelde aan het SETI@Home project. Dit werd in 1999 opgestart door wetenschappers van de Universiteit van Berkeley. Iedereen die computerkracht overhad, kon dit doneren aan het project.

Hiermee kon je meehelpen aan het vinden van buitenaards leven. Helaas zonder succes en het project is inmiddels opgeheven. Er zijn nog wel andere zogenaamde ‘Boinc-projecten’ vanuit de universiteit rondom biologie, wiskunde en astronomie.

Inmiddels is het door alle waanzinnige nieuwe technologieën ook mogelijk om met dit soort projecten passief geld te verdienen. Niet door het opzetten van drop shipping of het verkopen van dure ‘financieel vrij-cursussen’, maar door mee te helpen om energienetwerken, cloudopslag en wifi-netwerken in de lucht te houden en AI-rekenkracht te leveren.

PINnen zodat je weer kan pinnen

Decentrale Fysieke Infrastructuur Netwerken (DePIN) is de naam voor blockchain-netwerken die digitale tokens gebruiken om communities (niet bedrijven) te stimuleren om fysieke infrastructuurnetwerken (denk aan mobiliteit, het opladen van elektrische voertuigen en telecommunicatie) te runnen. Van maken en onderhouden tot ook het exploiteren ervan. De term verscheen voor het eerst in november 2022. Blockchain kennisplatform Messari begon de naam DePIN te gebruiken voor haar content, na een Twitter-stemming hierover.

Samen bouwen, samen onderhouden

Het opzetten en onderhouden van infrastructuren zoals stroomnetten en vervoerssystemen kost heel veel geld. Meestal zijn het de grote bedrijven die dit doen, omdat het zo duur en ingewikkeld is. Hierdoor is er weinig concurrentie. Dit betekent dat deze grote bedrijven bijna alles kunnen bepalen over prijzen en diensten. Maar dankzij nieuwe technologieën zoals blockchain en het feit dat bijna iedereen tegenwoordig internet heeft, kunnen we nu deze systemen op een open en verdeelde manier opbouwen.

Voor steeds meer infrastructuren is er daarom tegenwoordig een DePIN. Deze netwerken zijn voor iedereen toegankelijk om aan mee te werken, wat inhoudt dat zowel gewone consumenten als bedrijven kunnen helpen om ze beter te maken. Als dank voor hun hulp krijg je een beloning, zoals crypto, een stukje van het netwerk en soms zelfs producten of diensten die het netwerk biedt.

Aanvankelijk waren er vier sectoren DePINs (servers, draadloos, sensoren en energienetwerken), maar door de snelle ontwikkeling is dit inmiddels opgeknipt in twee hoofdsectoren (fysiek en digitaal), met daarin allerlei subsectoren. Deze actuele kaart van Messari geeft een prachtig overzicht

Je ziet hier het snel groeiende ecosysteem van DePIN-oplossingen; fysieke infrastructuurnetwerken (voertuigen voor mobiliteitsnetwerken, zonnepanelen voor energienetwerken, hotspots voor draadloze netwerken en servers voor cloudnetwerken).

Van dashboard cams tot data, van wifi tot Uber

Hoe werkt dat nu in de praktijk? 8 leuke voorbeelden onder de loep.

1. Hivemapper

Hivemapper gebruikt het ‘drive-to-earn-concept’. Hiermee kunnen gebruikers deelnemen aan het verzamelen van wegbeelden en een gedecentraliseerde versie van Google Maps maken via camera’s op het dashboard van auto’s. Gebruikers verdienen HONEY-tokens voor elk stukje gegevens dat ze verstrekken.

https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=7899922526800056814

2. Sorj

Storj is een mooie concurrent voor cloudopslagdiensten als Dropbox, Amazon en Google. Het maakt het mogelijk om gegevens op een decentrale manier op te slaan met behulp van blockchain-technologie. Met versleutel-technieken zorgt Storj ervoor dat je gegevens veilig en efficiënt kunt opslaan en delen, zonder dat je hoeft te leunen op traditionele methoden van cloudopslag. Iedereen die ruimte aanbied voor het opslaan van data, krijgt in ruil daarvoor de STORJ-token.

https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=8505021182742392225

3. React Netwerk

Het React Netwerk is een energienetwerk dat gebruikers beloont voor hun bijdrage aan het bouwen van een gedecentraliseerd en milieuvriendelijk elektriciteitsnetsysteem. Het heeft tot doel een stabiele energie te creëren door gebruikers te stimuleren hun batterijen aan te sluiten en overtollige energie te delen.

4. Helium

Helium is een DePIN-project dat een gedecentraliseerd draadloos netwerk bouwt waarmee gebruikers tokens (HNT) kunnen verdienen in ruil voor het leveren van een draadloze verbinding. Gebruikers kunnen Helium-hotspots inzetten om draadloze verbinding in een gebied te bieden in ruil voor HNT-tokens. Daarnaast breidt het haar netwerk uit met Helium Mobile. De dienst Helium Mobile combineert het Helium-netwerk met het mobiele 5G-netwerk. Gebruikers in de VS kunnen hiermee inmiddels genieten van goedkopere mobiele abonnementen voor $20 per maand.

https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=8135873264100253096

5. NATIX Network

NATIX Network bouwt een DePIN van smartphones die werken als AI-aangedreven camera’s en die belangrijke mobiliteitsdata verzamelen. Denk aan de hoeveelheid verkeer en de wegomstandigheden in bepaalde gebieden. Het bouwde een dashcam-app die mensen gratis kunnen downloaden en aan kunnen laten tijdens het rijden. Deze app verwerkt de feed van de camera van de telefoon en zet deze om in geanonimiseerde inzichten, waarbij de gebruiker wordt beloond met tokens voor het delen van deze inzichten. De telefoons vormen het fysieke infrastructuurnetwerk en het mechanisme dat dit netwerk aandrijft en de beloningen uitdeelt, draait on-chain.

6. Render Network

Render Network is het eerste platform dat de kracht van GPU-rendering decentraliseert. Hierdoor kunnen mensen die creatief werk doen, zoals ontwerpers en animatoren, hun projecten met GPU-rendering makkelijk uitbreiden door krachtige computers over de hele wereld te gebruiken. Het Render Network is ontworpen om een veelheid aan reken-intensieve taken te ondersteunen. Dit alles gebeurt snel en efficiënt via een blockchain-netwerk dat mensen direct met elkaar verbindt, zonder fouten of vertragingen. Bovendien zorgt dit systeem ervoor dat de rechten op het werk veilig blijven.

7. Bittensor

Bittensor wordt ook wel de baby van AI en crypto genoemd. Bitcoin heeft ons een gedecentraliseerde munt gegeven. Het haalde macht weg bij banken en regeringen en legde die terug in onze handen. Bittensor doet hetzelfde, maar dan voor kunstmatige intelligentie (AI). Dus niet gerund door de bekende namen als OpenAI, Google of Amazon, maar een DePIN Netwerk, waar alles wat nodig is om een AI te runnen samenkomt. Het TAO token beloont mensen voor hun inzet en is op moment van schijven alweer meer dan 620 euro waard.

https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=6956545654133864099

8. Teleport

Teleport is een open source en gedecentraliseerde versie van Uber. Ze bouwen wereldwijd een netwerk van chauffeurs en passagiers. In plaats van de Uber-algoritmen, stellen ze zelf de prijzen vast en maximaliseren ze de waarde die ze eruit kunnen halen. Het wil met dit nieuwe protocol ervoor zorgen dat er meer geld naar chauffeurs gaat, dat passagiers minder per rit betalen en dat er meer geld in de lokale economieën blijft.

De voordelen van DePINs

Zelf ben ik mega enthousiast over deze nieuwe technologische mogelijkheden, ten opzichte van de traditionele fysieke infrastructuur:

• Het is gedecentraliseerd Een van de belangrijkste voordelen van DePIN is de verschuiving van een gecentraliseerd naar een gedecentraliseerd model. DePIN neemt de afhankelijkheid weg van één enkele entiteit of grote onderneming om de fysieke infrastructuur op te zetten en te onderhouden.
• Supersnel schalen Door de fysieke infrastructuur te crowdsourcen kunnen DePIN’s sneller schalen dan traditionele projecten tegen een fractie van de kosten, doordat ze worden gedistribueerd onder de netwerkdeelnemers en worden gecompenseerd door toekomstige groei en inkomsten. NATIX telt inmiddels duizenden gebruikers en brengt de wereld sneller in kaart dan Google.
• Community in plaats van onderneming In plaats van te vertrouwen op een gecentraliseerde onderneming, kunnen communities eigenaar worden van de hardware waaruit het netwerk bestaat dat de goederen en diensten levert die zij nodig hebben en gebruiken. Hierdoor worden de belangen van de belanghebbenden op één lijn gebracht om adoptie en groei te bevorderen. ELOOP zorgt er bijvoorbeeld voor dat iedereen geld kan verdienen als iemand een ritje maakt in een Tesla, zelfs de persoon die het voertuig gebruikt.
• ‘Sharing Economy’-model DePIN past het principe van de deeleconomie toe. De kosten en verantwoordelijkheden van het opzetten en onderhouden van infrastructuur worden verdeeld over de deelnemers aan de aanbodzijde (dienstverleners), waardoor een kosteneffectiever en rechtvaardiger model ontstaat.
• Goedkopere opstart Door de hardware en het onderhoud ervan te crowdsourcen, opereren DePIN’s tegen een fractie van de kapitaal- en bedrijfskosten van traditionele bedrijven. Terwijl telecombedrijven miljarden moeten investeren in de infrastructuur en onroerend goed om deze te hosten en legers van werknemers moeten aanhouden om deze te ondersteunen, stimuleren DePIN’s netwerkleden om hiervoor te zorgen terwijl iedereen ervan profiteert.

Nog veel werk aan de winkel!

In de eerste golf van DePIN-projecten werd er met talloze modellen geëxperimenteerd, werden er veel fouten gemaakt en werd er veel geleerd. Toch zie ik nog steeds een aantal uitdagingen voor deze gave nieuwe tech trend:

• Als de prijs van tokens veel schommelt, kunnen sommige mensen terughoudend zijn om mee te doen met DePIN-projecten. Mensen die helpen met het aanbod, krijgen betaald met de tokens van het project. Maar als de prijs steeds verandert, weten ze niet zeker of ze er wel winst mee maken. Er zijn manieren om dit risico te verkleinen, maar die zijn niet altijd makkelijk voor iedereen. Daarnaast: als tokens ineens veel duurder worden, kunnen mensen die voor diensten willen betalen, afgeschrikt worden. Een goed plan voor hoe de tokens gebruikt en geprijsd worden is daarom belangrijk om de prijzen stabiel te houden.
• Mensen doen vooral mee met DePIN-projecten om geld te verdienen. Als de prijs van de tokens stijgt, komen er makkelijker nieuwe gebruikers bij. Maar als de prijs daalt, kunnen mensen stoppen. Vooral bij projecten met een kleine marktwaarde en weinig handel. Het is moeilijk om dit probleem op te lossen, maar projecten die echt nuttige diensten bieden, zullen meer mensen aantrekken. Niet alleen degenen die snel geld willen verdienen.
• Het staat echt nog in de babyschoenen. Veel mensen buiten de crypto-wereld kennen dit soort projecten nog niet. Laat staan dit soort manieren van het onderhouden van infrastructuren. Dit komt omdat veel mensen nog niet bekend zijn met hoe blockchain werkt en crypto’s ingewikkeld vinden. Daarom zien maar weinig mensen nu de voordelen van deze nieuwe, decentrale diensten. Er is dus nog een lange weg te gaan op het gebied van awareness, adoptie en educatie.

De toekomst van DePIN

Het is uiteraard onwaarschijnlijk dat DePIN op korte termijn de oude infrastructuren zal vervangen, maar het kan wel helpen, door ongebruikte bronnen te gebruiken en diensten te bieden waar dat voor traditionele bedrijven te duur zou zijn. Zo kunnen DePIN-netwerken bestaan naast de oude systemen, en helpen waar die tekortschieten. Vooral op plaatsen die moeilijk te bereiken zijn. Dit maakt het voor kleinere groepen of mensen ook makkelijker om mee te helpen aan de opbouw van infrastructuur.

Als ik de eerste projecten zie, wat er voor nodig is technisch gezien en wat voor stappen je moet doorlopen om er ook echt zelf mee aan de slag te gaan, dan is dat voor de meeste consumenten echt nog een brug te ver. Te ingewikkeld, te omslachtig. Ik zie dus ook eerder DePIN-projecten samenwerken met bekende Web2-bedrijven zoals Google en Amazon om het makkelijker te maken voor iedereen. Dit betekent dat gebruikers via een gewone Web2-interface kunnen werken, zonder te weten dat er op de achtergrond DePIN- en blockchain-technologie gebruikt wordt. Dit maakt het gebruik van DePIN net zo eenvoudig als bestaande webdiensten, maar met extra voordelen zoals lagere kosten en meer openheid.

We staan aan de vooravond van een revolutie in hoe we denken over het bouwen en onderhouden van onze fysieke en digitale wereld. Ik denk dat DePIN daar een geweldige rol in kan spelen. Hopelijk heeft deze blog je geïnspireerd om er zelf ook eens mee te experimenteren!

https://www.linkedin.com/embeds/publishingEmbed.html?articleId=7064341965824365868

kan AI taal leren zoals een kind: Het afgelopen jaar mocht ik twee neefjes verwelkomen en ook vele vrienden zien, die hun geluk niet op kunnen door de geboorte van hun kind. Met de huidige AI-gekte, was het dan ook wachten op een moment dat ook baby’s betrokken zouden worden in deze ontwikkelingen.

Sam was zes maanden oud toen hij voor het eerst een lichtgewicht camera op zijn voorhoofd bond. De volgende anderhalf jaar legde de camera flarden van zijn leven vast: hoe hij rondkroop bij de huisdieren, zijn ouders zag koken en met oma huilde op de veranda. Dit klinkt als een schattige peutervideo, maar is eigenlijk een gedurfd concept: kan AI taal leren zoals een kind?

Een nieuwe studie in Science laat zien hoe onderzoekers Sam’s opnamen gebruikten om een AI, genaamd Child’s View for Contrastive Learning (CVCL), taal te leren begrijpen. Deze AI, die op een geheel andere manier werkt dan grote taalmodellen zoals ChatGPT, leerde basisconcepten te begrijpen door beeld en geluid aan elkaar te koppelen, net zoals peuters dat doen.

De AI werd getraind met video’s uit Sam’s leven, die een fractie vormden van zijn dagelijkse wakkere uren, maar desondanks in staat was om de juiste beelden bij woorden te plaatsen. Dit vermogen werd getest met een cognitieve test, waarbij de AI een correcte afbeelding moest kiezen uit een reeks opties, zoals een bal identificeren tussen verschillende voorwerpen.

Hoewel de AI slechts getraind was met een beperkte hoeveelheid data, presteerde het bijna net zo goed als geavanceerde algoritmes die met veel meer data getraind waren. Dit suggereert dat het koppelen van videobeelden aan audio cruciaal is en dat de AI in staat is om te generaliseren en te leren van nieuwe situaties. De studie toont aan dat een AI, met input van slechts één kind, kan leren hoe woorden met elkaar en met beelden en concepten verbonden zijn, en biedt een nieuw perspectief op de mogelijkheden van AI om te leren zoals kinderen dat doen.

Het was niet alleen vuurwerk tijdens het Chinese nieuwjaar afgelopen week; Bitcoin steeg tot boven $50.000, door de groei van groot kapitaal en kleine gebruikers. Met de huidige groei kan het komende jaar het aantal gebruikers wereldwijd door het miljard schieten. In Nederland zijn de digitale munten ook onverminderd populair. Al meer dan twee miljoen Nederlanders hebben erin geïnvesteerd. Maar welke fouten worden gemaakt en hoe kan je dit voorkomen? In dit artikel vind je 6 tips.

Door de AI-hype lijken veel andere gave technologieën het onderspit te delven in media-aandacht. Het mooie van de onderliggende blockchain-technologie, is dat vrijwel alle data transparant zijn. Hierdoor kan je heel veel mooie analyses maken over het gebruik en de adoptie ervan wereldwijd. Overheden en wetshandhaving-instanties doen dit met een platform als Chainalysis, consumenten gaan daarvoor naar Glassnode, die ook doorlopend ontzettend interessante analyses op YouTube zet.

De verwachtingen in 2024

Zoals ik al eerder schreef in mijn trendartikel 2024 over crypto: we gaan van het saaiste naar een significant belangrijk jaar. Mijn eerste voorspelling is al uitgekomen: de brug naar de grote jongens is gelegd. De Amerikaanse beurswaakhond SEC heeft een zogenaamde ‘Bitcoin ETF’ goedgekeurd. Daarmee is het voor grote investeerders ineens heel makkelijk om te investeren cryptovaluta zoals Bitcoin. Die hoeven dan niet zelf meer de crypto’s te kopen en bewaren, maar kunnen makkelijk via een derde partij in grote hoeveelheden investeren. De eerste dagen vloeide er zo al meer dan $4 miljard naar deze partijen en oversteeg dit de handel in een edelmetaal als zilver. Inmiddels zijn er al meer dan 50.000 Bitcoins aangekocht voor deze ETF’s.

I can’t explain you how ridiculous this is – Nate Geraci, ETF Institute

Maar er staat nog een aantal gebeurtenissen op de agenda in de komende maanden, die een heel positief effect kunnen hebben op de markt. Het is dan ook niet alleen de interesse van de grote investeerders die toeneemt, maar ook consumenten. Ik merk het aan de vele telefoontjes en appjes die ik weer krijg van mensen voor advies, maar ook in de discussies met studenten tijdens colleges die ik mag geven en keynotes op events.

De marktwerking die ik vroeger al leerde tijdens mijn studie finance, geldt hier heel duidelijk. De interesse stijgt exponentieel mee met de prijsstijgingen. Dat kan je ook mooi zien in de ‘Fear & Greed index’.

Maar met alle enthousiasme, zie ik ook veel zaken fout gaan.

Rugs & Romance, Pig Butchering & Ponzi’s

Toen ik in 2015 begon met crypto, kocht ik mijn eerste Bitcoins voor ongeveer $100. Hetzelfde jaar verkocht ik ze voor $800, omdat ik een tijdje offline in een jungle een TEDx event ging organiseren en daardoor niet meer de prijzen in de gaten kon houden. Inderdaad, het was niet mijn beste startmoment met cryptovaluta, met de huidige koers die schommelt rond de $40.000.

De gekke prijzen zorgen ervoor dat veel mensen ook steeds op zoek gaan naar een cryptovaluta die ook de potentie heeft om (het liefst in korte tijd) exponentieel te stijgen (‘moonen’ in crypto-taal). Ze gaan niet voor de ‘veiligere’ keuzes zoals Bitcoin en Ethereum, maar munten zoals memecoins (waar ik recent over schreef) BONK die in korte tijd 15000% stijgen.

Eigen crypto maken

Je kan tegenwoordig in een aantal seconden een eigen crypto maken. Als je hier een goed marketingapparaat voor inzet, en kanalen als X en Telegram helemaal volspamt, dan kan je daarmee de prijs ook in korte tijd opdrijven. Als de prijs dan veel is gestegen, verkoop je jouw eigen munten en tel uit je winst. Pump & dump noemen ze dit. En dat is ontzettend illegaal, maar iets wat wel in verschillende vormen dagelijks voorkomt in het ecosysteem van cryptovaluta. Volgens onderzoek werden er zo 350 nieuwe ‘scam crypto’s’ gemaakt elke dag.

SCAMS

Er zijn allerlei typen SCAMS in cryptovaluta, van Pig Putchering en traditionele Ponzi Scemes, tot Rug Pulls en Romance Scams. Met de vele positieve toepassingen die écht impact hebben op mensen, is het uiteraard erg jammer dat er ook een dergelijke schaduwkant aan zit. Maar het is in de snelle digitale wereld van tegenwoordig lastig uit te bannen. Helaas zijn er nog dagelijks talloze goedgelovige consumenten die hierin trappen en zo in de afgelopen jaren vele miljarden euro’s kwijtraakten. Hoe kan je dit voorkomen? Door van te voren jezelf in te lezen in de crypto, waarin je wil investeren. In 2019 schreef ik hier al een artikel over met praktische tips.

Liever warm dan koud

De onderliggende technologie van cryptovaluta is ontwikkeld rondom een decentrale gedachte. Je bent hier jouw eigen bank. Je kan transacties zelf direct uitvoeren, zonder dat je een tussenpersoon als een bank, creditcard of dienstverlener als Paypal nodig hebt. En je hebt jouw eigen digitale portemonnee, waar je de toegang tot deze digitale munten in opslaat. Daarnaast zijn er steeds meer mensen die dit op een zogenaamde ‘ledger’ opslaan; een soort USB-stick.

De decentrale gedachte is geweldig, maar helaas voor de meeste consumenten echt nog te complex. Mensen raken het wachtwoord en backup-codes bijvoorbeeld kwijt. En omdat alles decentraal is, is er geen centrale helpdesk die je kan bellen. De naam ‘crypto’ zegt al genoeg over de cryptografische manier van werken. Het is zo veilig, dat je nooit meer toegang kan krijgen tot jouw munten als je het wachtwoord en de backup-codes kwijt bent.

Verloren Bitcoins

Ik heb zo al een aantal mensen aan de lijn gehad die op die manier hun munten zijn kwijtgeraakt. Je kan nog wel mooi op het internet zien dat ze in een digitale portemonnee zitten, maar je kan er niet meer bij om ze bijvoorbeeld te verkopen. Er zijn talloze verhalen bekend, zoals van een man die in de begindagen 7000 Bitcoins voor een paar euro kocht en ze op een ledger zette. Maar hij kan er niet meer bij, omdat hij het wachtwoord niet meer weet. Weg $280 miljoen. Volgens blockchainanalyse-bedrijf Chainalysis zijn er zo alleen al van de 21 miljoen Bitcoins, 3.7 miljoen verloren gegaan en deze zijn nu onmogelijk te achterhalen.

Hoewel ik groot fan ben van de decentrale gedachte van de technologie, zie ik zelf de meeste mensen hun crypto’s dan ook niet zelf in een digitale portemonnee opslaan. Ze laten ze staan op de beurs waar ze de munten hebben gekocht. Daar is altijd een helpdesk, die je alsnog weer toegang kan geven tot jouw munten, mocht je bijvoorbeeld het wachtwoord kwijt zijn geraakt. Het enige risico wat je hier kan lopen, is dat een beurs failliet gaat.

Op eigen bodem

Dat brengt mij op de derde tip: kijk goed naar de beurs waar je jouw crypto’s koopt. Er zijn in het verleden genoeg exchanges failliet gegaan, samen met alle klanttegoeden. Namen als Mt. Gox, FTX en Quadriga staan bij veel mensen nog vers in het geheugen. Netflix maakte hier al een heel interessante documentaire over:

Het komende jaar wordt de Europese crypto-wetgeving ‘MICAR’ van kracht. In aanloop daarnaartoe zijn er al heel wat Nederlandse beurzen door een ontzettende strenge keuring gegaan van De Nederlandse Bank (DNB). Een grote stap voorwaarts, omdat een aantal obscure partijen eieren voor hun geld hebben gekozen en Nederland hebben verlaten. Daarnaast zijn de overgebleven partijen in hun registratie maandenlang zo door de mangel gehaald door de DNB, dat een registratie in mijn optiek echt een ‘quality seal of approval’ is.

Check van tevoren dus even in het register van de DNB of de partij ook in Nederland gevestigd is.

Stabiel, niet volatiel

Alles leuk en aardig; vrijwel iedereen die in crypto zit, zit er in voor het maken van winst op de investering. Ja, ik ben ook dagelijks bezig met de technologie, maar ik ben daar echt in de minderheid. Vrijwel iedereen die crypto’s in bezit heeft, hoopt winst te maken op die investering. Maar, dan moet je wel in cryptomunten investeren die ook kunnen stijgen in waarde. Een aantal van de meest populaire crypto’s, zijn zogenaamde ‘stablecoins’. Dat zijn munten die altijd hun waarde behouden.

Als we kijken naar de marktomvang, dan is de derde munt momenteel ‘Tether’: een stablecoin die altijd $1 waard is. Heel handig voor als je jezelf even niet wil blootstellen aan stevige koersschommelingen. Maar investeerders die hierin investeren en denken daarop winst te maken, zijn al snel een illusie armer. Ik zie veel nieuwe investeerders in dit soort munten investeren, omdat ze niet veel kosten. Liever 1000 Tethers dan ‘slechts’ 0.01 Bitcoin. ‘Poor mans gold’ noemen ze dat ook wel in het crypto-ecosysteem.

Wil je dus investeren met als doel winst te maken? Kijk dan van tevoren even of je niet per ongeluk in een stablecoin investeert. Hier kan je een mooi overzicht vinden.

Aaaaaaaaand… it’s gone!

Slim in crypto, met elke klik: een geweldige campagne vanuit de Nederlandse overheid om vooral jongeren te informeren over de risico’s van crypto’s.

“Er wordt op sociale media heel veel informatie gedeeld over crypto’s, maar financiële influencers zijn lang niet altijd neutraal en transparant. Als je eraan denkt om crypto’s te kopen, zorg dan dat je weet wat de risico’s zijn en staar je niet blind op beloofde hoge rendementen. Geef alleen geld uit dat je kunt missen en bedenk dat als iets te mooi klinkt om waar te zijn, dan is het dat vaak ook.” – Minister Kaag

Ik moedig niemand aan om te investeren in crypto. Iedereen moet echt voor zichzelf bepalen op wat voor manier spaargeld ‘aan het werk’ kan worden gezet. Aandelen, crowdfunding of crypto; iedereen moet hier echt een eigen afweging in maken. Maar ik zeg hier wel heel duidelijk ‘spaargeld’. Want helaas merk ik in de vele interacties die ik heb bij het geven van college’s en keynotes over dit onderwerp, dat er veel mensen zijn die ook investeren met bijvoorbeeld geleend geld.

Even een paar honderd euro (of zelfs meer) lenen om te investeren in crypto. En door de snelle stijging van bepaalde munten, heb je die investering morgen al terugverdiend en ben je ‘financieel vrij’. Kan je lekker een Lamborghini kopen of in een private jet vliegen, zoals veel van die influencers doen. Tenminste, dat is wat heel wat influencers je voorhouden in een dure cursus die ze aanbieden en waar uiteindelijk alleen zij geld aan verdienen. Vaak worden deze auto’s en privejets zelfs gehuurd om een nog mooier beeld voor te houden.

De belangrijkste tip die ik mensen altijd meegeef als ze overwegen om te investeren in crypto: doe dat alleen met geld dat je kan missen. De waarde van een munt kan in korte tijd flink dalen. Tijdens de laatste crash in 2022 verloren bijvoorbeeld 70% van de crypto’s meer dan 90% van hun waarde. Als je dan net geld hebt geleend om er in te investeren en je moet dit terug betalen, dan zit je in de problemen. Iets waar helaas steeds meer mensen achterkomen, volgens het Nibud.

Fabels en fake news

Zelf probeer ik altijd heel objectief en positief-kritisch te kijken naar alle ontwikkelingen in het ecosysteem. Ik zie wereldwijd al jaren heel veel gave toepassingen van crypto’s en de onderliggende blockchain-technologie, die écht impact hebben op mens en maatschappij. Maar ik zie ook de eerder beschreven scams en fouten die mensen maken, met alle gevolgen van dien. Ik probeer hier echt wel een duidelijk onderscheid te maken tussen de feiten en fabels. Het transparante karakter van de onderliggende blockchain-technologie geeft onafhankelijke onderzoekers hier een schat aan data en informatie.

“Crypto wordt vooral gebruikt door criminelen”

Volgens Interpol en de EU is het aandeel van regulier geld (cash en digitale transacties via banken) veel groter dan dat van crypto’s. Het aantal crypto-transacties dat als ‘illegaal’ wordt aangemerkt neemt daarnaast steeds meer af.

“Crypto kookt de oceanen”

Een van de meeste levendige discussies rondom crypto blijft het energieverbruik van het zogenaamde ‘minen’. Het energieverbruik van Bitcoin staat gelijk aan dat van de energieconsumptie van heel Nederland. Het zou oceanen doen koken door alle warmte.

Voor mij zijn de grootste uitdagingen op de wereld de grootste business opportunities. Dat zie je ook terug in de snelle ontwikkeling van de onderliggende blockchain-technologie van bijvoorbeeld de op een na grootste crypto Ethereum. Daar is door een waanzinnige upgrade in de code het energieverbruik met 99,98% gedaald.

En die Bitcoin-mining dan? Een van de grootste accountants- en adviesorganisaties van de wereld, KPMG, kwam hier eind vorig jaar met een uitgebreid en zeer interessant rapport.

• Bitcoin-miners zijn begonnen met het hergebruiken van warmte voor verschillende doeleinden, zoals het verwarmen van kassen, huizen, kantoren of zwembaden.
• Sommige miners gebruiken afgefakkeld gas voor het minen, waardoor de methaanemissies worden verminderd. Geld werd verdiend aan wat anders verspilde energie zou zijn.
• Inactieve en verspilde energie is een groot probleem voor installaties voor hernieuwbare energie, als gevolg van een mismatch tussen vraag en aanbod. Hoewel dit kan leiden tot lage of zelfs negatieve prijzen voor de nutsbedrijven, kunnen miners die energie verbruiken, wat een stimulans vormt voor nieuwe, hernieuwbare energiebronnen.

Met alle gave ontwikkelingen momenteel op het gebied van technologische verbeteringen en wereldwijde adoptie, ben én blijf ik mega enthousiast over cryptovaluta. Ik blijf dit dan ook in het komende jaar vol enthousiasme volgen voor Frankwatching.

Dit artikel is absoluut geen financieel advies en moet ook niet zo worden gezien. Het moet enkel worden gezien vanuit een informatieve insteek. Doe je eigen onderzoek voordat je in crypto investeert. Crypto kan lucratief zijn, maar ook riskant.

Alweer zestig jaar geleden werd Eliza gelanceerd. Het werd uiteindelijk een nachtmerrie voor de maker. MIT-computerwetenschapper Joseph Weizenbaum had deze chatbot opgezet, om te laten zien hoe oppervlakkig de status van het gesprek tussen mens en machine was. Maar dit had het het tegenovergestelde effect. Het werd de eerste chatbot in de geschiedenis die jaren kostte om op te zetten.

Het waren geen simpele antwoorden en gesprekken die Eliza gaf aan en voerde met haar gebruikers. Mensen begonnen lange, diepe en zeer privé-gesprekken te voeren met een programma dat alleen in staat was de woorden van gebruikers naar hen terug te reflecteren. Verontrust en totaal verontwaardigd hierover, heeft Weizenbaum de rest van zijn leven gewaarschuwd voor de gevaren van AI en computers in het algemeen.

Het grappige is dat Eliza de antwoorden echt gaf op basis van een paar antwoorden. Om een gesprek op gang te brengen, probeerde het op basis van een trefwoord een vraag terug te stellen. Dus als jouw prompt ‘kind’ bevatte, dan stelde hij de vraag ‘hoe is het met jouw kind’. Was er geen duidelijk trefwoord, dan kreeg je een standaardvraag zoals ‘vertel me meer’.

User: Men are all alike.
Chatbot: IN WHAT WAY
User: They’re always bugging us about something or other.
Chatbot: CAN YOU THINK OF A SPECIFIC EXAMPLE
User: Well, my boyfriend made me come here.
Chatbot: YOUR BOYFRIEND MADE YOU COME HERE
User: He says I’m depressed much of the time.
Chatbot: I AM SORRY TO HEAR YOU ARE DEPRESSED

De nieuwste chatbots

Inmiddels baseren de nieuwste chatbots zich op massieve hoeveelheden data. Alleen al ChatGPT werkt op basis van een database van 45 terabyte. Dat is evenveel als 12.500 films of 12.500.000 foto’s van 12mb-resolutie. In november vorig jaar kwam OpenAI met weer een grote update; gebruikers konden vanaf toen hun eigen GPT maken, zonder enige technische kennis. In een paar minuten kan je al één online hebben en gaan gebruiken, schreef Kim Pot eerder.

Zelf ontplofte ik weer van de ideeën, vooral nadat ik in het afgelopen jaar al meerdere malen ‘down the rabbithole’ was gegaan. Ik keek hoe ChatGPT mijn dagelijkse werkzaamheden zou kunnen verbeteren, versterken of zelfs vervangen. Als eventorganisator keek ik naar alle tools die er zijn om events nóg strakker op te zetten en te verrijken. Als presentatiecoach deed ik hetzelfde, maar keek dan naar alle tools rondom het voorbereiden van een presentatie, van verhaal en slides tot vragen. Maar een van de meestgestelde vragen die ik krijg, als ik een keynote geef over het praktische gebruik van AI, blijft echt het opzetten van een eigen chatbot.

Je eigen chatbot: wat wil je er precies mee gaan doen?

Het is goed om van tevoren even na te denken wat je met de chatbot wil gaan doen. En vooral ook; wie hem gaat gebruiken. Ik heb zelf de afgelopen tijd 8 chatbots opgezet, maar die zijn echt alleen voor eigen gebruik. Dit is niet alleen handig voor de selectie van de chatbot zelf, maar ook voor het selecteren van de (type) data.

Ik hoor wel van mensen terug dat ze heel simpel een chatbot hebben opgezet en hierin een stapel industrierapporten en eigen adviesrapporten hebben geüpload en er daarna mee zijn ‘gaan spelen’. In mijn optiek is dat echt verloren tijd, als je niet een duidelijke doelstelling hebt bij het gebruik.

Voor mij is dat bij de ene chatbot puur de analyse van geluidsopnames, bij de andere echt het analyseren van mijn bedrijven en onverwachte trends en mogelijkheden signaleren. Op basis daarvan ga ik vervolgens gericht op zoek naar data om te voeden en series prompts om de juiste conversatie te voeren.

Welke gaat het worden?

Ook al kwam OpenAI breed in het nieuws met de lancering van de mogelijkheid om zelf een GPT op te zetten, er zijn talloze andere tools die je kan gebruiken. Ik ben dus ook eerst wat breder gaan kijken naar de mogelijkheden, hoe makkelijk ze op te zetten zijn en uiteraard, of ze de resultaten geven die ik wens.

Je kan bijvoorbeeld ook zeker een chatbot maken op basis van Google Bard, maar dat is voor de gemiddelde lezer van Frankwatching wellicht niet weggelegd. Je moet hier zelf gaan coderen met Python en andere scriptalen en je kan dus niet zoals met GPT, met een paar muissklikken een ‘ready to use’-bot lanceren.

Er zijn ook applicaties die gebruik maken van de kracht van GPT, maar met een eigen oplossing komen. Bijvoorbeeld voor op je eigen site, zoals Chatbase, CustomGPT en YourGPT. Daarnaast zijn er bots gericht op het opzetten van een klantenservice en leadflow. Allemaal bots die je zonder enige technische kennis kan inrichten en gebruiken. Beschik je wel over de technische kennis? Dan zou ik zeker eens gaan kijken naar open-source bots als PyTorch, Keras of Tenserflow.

Zelf gebruik ik echt enkel ChatGPT, omdat ik alleen ‘interne’ chatbots voor eigen gebruik heb. Daarnaast kan je tegenwoordig makkelijk met WordPress plugins en simpele tools, jouw eigen GPT-chatbot ook toevoegen aan je eigen website, om hem beschikbaar te maken voor klanten.

Verscholen pareltjes

Veel professionals zitten op potten goud, zonder dit te weten of dit überhaupt te kunnen gebruiken. Dan heb ik het niet over ouderwetse goudbaren of munten, maar echt data. Elke dag komt er ruim 300 miljoen terabyte bij, maar het is voor een gemiddelde ondernemer of organisatie lastig om de data ook echt strategisch in te zetten.

Waarom ik zo ontzettend enthousiast ben over de mogelijkheid om een eigen GPT te maken, maar ook waar ik veel mensen nog het potentieel verre van optimaal zie benutten? Dat gaat om de breedte van de data. Ik zie de meeste mensen niet verder komen dan het uploaden van een aantal generieke PDF-bestanden, terwijl een gemiddelde organisatie zo ontzettend veel bruikbare data heeft. Ga ook eens experimenteren met bijvoorbeeld:

Communicatie met klanten

Denk aan communicatie via e-mail, exports vanuit klantenservicetools als Zendesk, reviews en socialmediareacties.

Google Analytics

Er zijn veel goede blogs met stappenplannen en inspiratie over welke data je kan exporteren uit GA en vervolgens met de juiste prompts kan laten ‘werken’ in GPT. Ik heb hiermee allerlei heel interessante trends kunnen zien en zelfs prognoses laten maken.

Administratieprogramma’s

Die programma’s hebben ook altijd wel exporteerfuncties van vrijwel alle data. Dit gaf mij zeer interessante inzichten in type uitgaven, vergelijkingen met andere jaren etc. Analyses die ik in geen enkel boekhoudprogramma zelf kan inzien of genereren.

Video en audio

Eerder schreef ik al over de ‘multimodale AI’; je kan niet alleen op basis van tekstuele input met een chatbot aan het werk. Ook allerlei andere type content zijn nodig. Ik hoor echt geweldige toepassingen terug vanuit de publieken; van medici die MRI-scans uploaden voor een second opinion, tot het laten maken van een website op basis van een schets in een notebook. Ik ben zelf gaan experimenten met opnames van gesprekken en webinars. Op basis hiervan kreeg ik ook ongekend interessante uitkomsten.

Wetenschappelijke artikelen

Mijn werk rondom spreekcoaching baseer ik voornamelijk op wetenschap, maar op sommige onderwerpen (zoals bijvoorbeeld hoe je het brein van het publiek kan prikkelen of het effect van slides), is heel veel onderzoek beschikbaar. Ik heb op basis van een aantal hoofdonderwerpen via Google Scholar een kleine 200 wetenschappelijke artikelen gedownload en gevoed aan een eigen chatbot, waarmee ik eigen observaties toets en ook meta-analyses laat uitvoeren.

Internet of Things-apparaten

We dragen ze veel en hebben ze ook op steeds meer plekken in ons huis en op kantoor geïnstalleerd. Ook al zijn de bijgeleverde apps al goed voor basisanalyses en aanbevelingen, je kan vaak zoveel meer doen als je alle data downloadt en uploadt in een eigen chatbot. Van de Fitbit en Philips Hue, tot allerlei ‘slimme meters’, ze hebben allemaal exporteerfuncties waarmee je met een muisklik al jouw data kan downloaden, om vervolgens te uploaden en aan het werk te zetten in GPT.

Afname gebruik ChatGPT

Na de ongekend snelle groei van het gebruik van ChatGPT, nam het gebruik na een half jaar ineens af. De site viel van plek 3 naar plek 22 in de wereldwijde ranking van meestbezochte websites en er is nog steeds in bepaalde landen een sterke daling (meer dan 10%) van het gebruik.

Hier zie en hoor ik drie hoofdoorzaken:

• Verbod – Er zijn genoeg organisaties waar ik mee werk, waar het gebruik van tools als GPT simpelweg verboden is, zoals de Nederlandse ministeries.
• Missen kennis – De meerderheid van de handjes gaat altijd wel omhoog in het publiek, als ik vraag naar wie wel eens met GPT heeft gespeeld. Maar de meeste handjes gaan ook weer naar beneden als ik vraag wie het regelmatig gebruikt. De meeste mensen hebben echt duidelijk nog moeite met het formuleren van een goede ‘prompt’ en uberhaupt inzien waar chatbots hen van praktisch nut kunnen zijn.
• Niet blij met de output – Ik hoor ook steeds meer mensen die door de (soms slechte) kwaliteit van de output van tools als GPT, er de brui er aan geven. Volgens experts is GPT bijvoorbeeld sinds de vorige upgrade op sommige vlakken ‘dommer’ geworden. Iets wat maker OpenAI trouwens sterk afwijst; “we make each new version smarter.”

‘Laat ook maar’

Dat mensen zo snel teleurgesteld zijn en afdruipen, vind ik wel heel jammer. Net als in het normale leven worden de antwoorden op vragen vaak beter tijdens een gesprek. Ik ben soms echt een uur in gesprek met mijn GPT-data en neem ook vaak niet genoegen met het eerste antwoord.

Lees Ook: De belangrijkste blockchain ontwikkelingen voor 2024

Denk dus niet ‘laat maar’ als het antwoord tegenvalt, maar ga juist het gesprek aan. Dit is iets dat ik ook van de meeste mensen terughoor, ze doen dit niet. Zonde, want vaak is een tweede antwoord juist wel top. Maar nog veel belangrijker, je zorgt ervoor dat je eigen chatbot hier ook in korte tijd een stuk beter mee wordt in het algemeen. Denk dan aan de ‘tone of voice’, manier van antwoorden en formulering hiervan

Even omdenken voor de lancering

Er komen steeds meer humoristische voorbeelden van chatbots die helemaal ‘rogue’ gaan. Dan heb ik het niet over simpel hallicuneren, maar echt antwoorden geven die de eigenaar schaden. Voor de GPT-hype zagen we dit al met de Hitler-groetende bot van Microsoft, de liegende bot van Snapchat, de klantenservicebot van pakketbezorger DBD en talloze chatbots van gezondheidsorganisaties, die annorexiapatienten bijvoorbeeld ineens dieet advies gingen geven.

Een eigen chatbot, twijfel je nog?

Met het ongekende potentieel wat eigen chatbots mij al hebben gegeven en dagelijks geven, blijf ik me soms verbazen dat de meeste professionals nog niet hebben nagedacht over een eigen chatbot. Hopelijk heeft dit artikel weer een extra impuls gegeven aan alle twijfelaars.