eel ogen zijn nog gericht op de financiële sector, maar de impact van blockchain technologie op verschillende andere sectoren is minstens zo interessant. In de zorg liggen verschillende grote uitdagingen, die met de technologie momenteel succesvol worden aangepakt. Volgens een onderzoek van IBM zegt 15% van de executives in de zorg dat zij dit jaar de technologie gaan implementeren, tegen meer dan 50% volgend jaar. Minister de Jonge gaf als antwoord op recent gestelde Kamervragen van D66 aan, “Blockchain heeft de potentie om samenwerking, gegevensuitwisseling en wederzijds vertrouwen anders te organiseren. Dit kan onder andere leiden tot een vermindering van de administratieve lasten.”. Onderzoek van Deloitte onder zorg executives bevestigt dit; 70% van deze executives geeft aan dat de significante verbetering in samenwerking tussen de verschillende partijen in en buiten de sector de hoofdreden is om implementatie te overwegen.

Veel organisaties in de zorg zijn al bezig met het implementeren van de technologie en tijdens verschillende keynotes en trainingen die ik de afgelopen tijd mocht geven over blockchain, kwam bij de deelnemende professionals uit de zorg dan ook de concrete vraag; op welk gebied kunnen wij aan de slag?

Mijn top 4 focusgebieden:

1)   Het gedecentraliseerde patiëntendossier

Een van de grootste heikel punten in de zorg, is de toegang tot en uitwisseling van informatie over de patiënt. Op vele vlakken zorgt dit voor veel inefficiëntie, fouten en helaas ook veel nare gevolgen. Volgens onderzoek van Frost, bevat bijna 40% van de patiënten data fouten. Miscommunicatie tussen medische professionals kost de industrie volgens onderzoek $11 miljard per jaar. Dat komt enerzijds door de grote inefficiëntie, maar volgens de Heerlense startup Labchain ook omdat bijvoorbeeld in Nederland patiëntgegevens nog per post worden uitgewisseld tussen zorginstellingen, om vervolgens weer handmatig te worden ingevoerd, wat de kans op foutieve invoer helaas vergroot. Om over de gemaakte fouten gevolgen op basis van foutieve data en bijbehorende maar niet te spreken.

Ook het veilige opslaan van de patiëntengegevens gaat helaas nog vaak fout. Tussen 2009 en 2017 zijn er volgens IBM 2181 datalekken geweest binnen de zorgsector, waarbij 176 miljoen patiënten dossiers zijn gestolen. Voor hackers interessante data, omdat een patiëntendossier meer opbrengt dan creditcard gegevens.

Hoe mooi zou het zijn, dat je zelf altijd toegang hebt tot jouw dossier, waar je ook ter wereld bent? Dat je de status van een medische behandeling kan volgen en zelf data kan delen met partijen die je vertrouwt? De GDPR-wetgeving, die voorschrijft dat consumenten zelf toegang moeten hebben tot hun data, is een mooie eerste stap. Helaas is dat voor vrijwel alle zorg organisaties momenteel technisch nog onmogelijk, terwijl blockchain hier een geweldige rol in zou kunnen spelen. Bijvoorbeeld met het Persoons Gebonden Budget (PGB), waarin verschillende organisaties samenwerken om een consument van de juiste zorg te voorzien, waarin ik in een eerdere blog over schreef. Maar ook het delen van vitale data met onderzoekers, die deze geanonimiseerd kunnen gebruiken voor hun onderzoek naar bijvoorbeeld ziekten en medicijnen. Intel heeft voor dat laatste recent al een kant-en-klare oplossing gelanceerd.

Er zijn vele tientallen bedrijven al bezig met het bouwen of zelfs al succesvol implementeren van oplossingen voor bovengenoemde uitdagingen. Het Radboudumc bouwde samen met SNS Bank en Deloitte ‘Prescrypt’, waarmee gemakkelijk herhaalrecepten kunnen worden geregeld. De patiënt kan hierin zelf bepalen met wie hij zijn informatie deelt (arts, apotheker etc), voor het uitvoeren van een recept aanvraag. Philips werkt in haar Blockchain Lab aan oplossingen voor het delen van data tussen de verschillende zorgaanbieders en het verbinden van onderzoekers en patiënten die zichzelf meten.

Er zijn veel bedrijven die zich richten op het verbeteren van de veiligheid van patiëntendatabase. Het bekende MIT Media Lab heeft MedRec hiervoor opgezet en internetgigant Google heeft met haar AI afdeling Deepmind het al mogelijk gemaakt voor ziekenhuizen in Engeland om patiëntendossiers op de blockchain te zetten. Guardtime heeft eenzelfde oplossing al succesvol geïmplementeerd voor de overheden van Estland en de Verenigde Arabische Emiraten en ook BurstIQ, Factor, Medicalchain, SimplyVitalHealth, Patientory, Nebula en Medicalchain bieden al werkende oplossingen hiervoor aan.

Er zijn ook verschillende gave bedrijen, die de blockchain technologie op nog radicalere wijze inzetten. Zo zet Coralhealth de technologie in om gepersonaliseerde medicijnen mogelijk te maken en voerde recentelijk een succesvolle test hiermee uit. EncrypGen heeft een platform gelanceerd, waarmee mensen hun DNO kunnen verkopen in ruil voor cryptovaluta. Lancor heeft een tool ontwikkeld om de betrouwbaarheid van kankerscreenings van 60% (door mensen) naar 90% de brengen, door een combinatie van AI en blockchain.

2)   Weg met de dodelijke neppe medicijnen

In Nederland zijn we gewend om medicijnen bij een apotheek te halen en mag je ervan uit gaan dat deze ook ‘echt’ zijn; direct afkomstig van de farmaceut. Wereldwijd zijn 10% van de verkochte medicijnen echter nep, wat volgens de World Health Organization zorgt voor honderdduizenden doden op jaarbasis! Deze markt voor nepmedicijnen is inmiddels groter dan die van illegale drugs en kost farmaceuten op jaarbasis naar schatting $200 miljard.

Verschillende industrieën zetten de blockchain technologie al succesvol in, om hun supplychain inzichtelijk te maken voor consumenten; van sinaasappelsap tot diamanten. De Amerikaanse wetgeving verplicht fabrikanten en leveranciers van medicijnen al om medicijnen te volgen van productie tot verkoop, om nepmedicijnen tegen te gaan en ook in Nederland moeten in 2020 ziekenhuizen en apothekers hieraan geloven. Het makkelijk ‘track & tracen’ is echter technisch gezien een moeilijke opgave en ook hierin is blockchain volgens farmaceuten de grote ‘game changer’. Chronicled won recentelijk de ‘Newsweek blockchain impact award’ met hun ‘MediLedger’ oplossing, waarmee farmaceut Pfizer en Genetech inmiddels hun supplychain al op gedecentraliseerd op de blockchain hebben gezet. Ook de Franse startup Blockpharma biedt al een kant en klare oplossing hiervoor aan.

3)   Fraude & fouten voorkomen

Tussen de 5-10% van de kosten in de zorg, is volgens onderzoek frauduleus van aard. Als je kijkt op wereldniveau, een ontzettend groot bedrag. Naast fraude, worden er volgens Deloitte helaas ook nog steeds te veel fouten gemaakt in de administratie en zorgt de toename er van, naast de vele tussenpersonen die hieraan bijdragen, voor onnodig veel kosten. Veel geld, wat uiteraard aan de échte zorg besteed had kunnen en moeten worden.

Een van de meest geroemde voordelen van blockchain, is het weghalen van de ‘middleman’. Door het decentraal op de blockchain zetten van data, kunnen veel administratieve processen worden geautomatiseerd en daarmee veel efficiënter werken en fraude voorkomen. Estland heeft hier al een grote stap in gezet, door 95% van alle zorgdata te laten valideren en bewerkingen er van transparant te maken. In ons eigen land heeft verzekeraar VGZ een succesvolle pilot uitgevoerd met een app, waarmee het haar hele kraamzorg op de blockchain heeft gezet. Aan de ene kant kunnen ouderen op de app zien hoeveel uur zorg gehad hebben en nog recht op hebben, aan de andere kant kunnen zij aangeven hoeveel uur een kraamverzorgster daadwerkelijk heeft gewerkt. De zorgverzekeraar kan met deze gegevens de kraamverzorger direct uitbetalen en fraude met urendeclaraties voorkomen. 

4)   Gepersonaliseerde zorg

Een van de grootste trends op gebied van de zorg, is de gepersonaliseerde zorg. Geen standaardoplossingen meer voor de massa, maar een op maat gemaakte pil of behandeling, gebaseerd op bijvoorbeeld big data van een patiënt. Dit is niet alleen fijner voor de patiënt, die daardoor betere zorg krijgt, maar ook voor de sector zelf. Die becijferde bijvoorbeeld dat elk jaar $300 miljard wordt besteed aan ineffectieve medicijnen. Blockchain zorgt voor een veilige overdracht van data tussen verschillende partijen, die dit bijvoorbeeld kunnen inzetten voor het eerdergenoemde onderzoek, maar ook gepersonaliseerde medicijnen. Een mooi voorbeeld is het bedrijf Robomed, wat blockchain, ‘Artificial Intelligence’ en ‘Internet of Things’ combineert en door middel van chatbots en wearables, een unieke stroom informatie vergaart, analyseert en door vertaald naar praktische adviezen voor de patiënt.

Blockchain is ook voor de zorg niet direct hét wondermiddel, wat de hele sector zal gaan helpen met haar grootste uitdagingen. Volgens Frost & Sullivan kan het de sector wel vele miljarden dollars, fouten en mensenlevens laten besparen, door de technologie succesvol toe laten passen. Het moet dan als eerste echt gaan werken aan het stoppen met de silovorming van data, die nu vrijwel nog niet wordt gedeeld en volgens vele experts nu ook al zorgt voor grote problemen. Net als vele andere sectoren, is nu wel de tijd aangebroken om volop te gaan experimenteren met en investeren in de technologie, om ervoor te zorgen dat de zorg ook in de komende jaren nog betaalbaar en effectief is.

De huidige opkomst van de blockchaintechnologie wordt vaak vergeleken met de opkomst van het internet. Er zijn dan ook duidelijke overeenkomsten. Betekent dit dat we over een paar jaar afhankelijk zijn van blockchain? Gaat blockchain net zo’n waanzinnige impact hebben op onze maatschappij, en gaat dat net zo snel?

Wat was het een mooi moment. Toen ik 6 jaar was in 1993, kreeg mijn vader zijn eerste computer van het werk. Een apparaat dat het halve bureau in beslag nam, maar al snel mijn hart had gewonnen vanwege het 3D racespel ‘Stunts’. Vier jaar later maakte ik kennis met het wereldwijde web bij een vriendin, die de website van Veronica open had staan. Op mijn 14e begon ik de eerste pagina’s te beheren bij een van de eerste websites van Nederland: Startpagina.nl. Ik kan me bijna niet meer voorstellen hoeveel moeite ik destijds moest doen om met het internet te verbinden en erop te surfen. De geluiden van klikkende floppy’s en krakende 56k-inbelmodems staan nog goed in mijn geheugen gegrift.

I think there is a world market for maybe five computers. – Thomas Watson, president of IBM, 1943

Hoe anders is het vandaag de dag, nu we met onze telefoons constant verbonden zijn met het internet? Ik hoor mensen al zuchten en steunen als ze toevallig even 3G in plaats van 4G hebben. Hoewel de ontwikkelingen op technologisch gebied momenteel ontzettend snel gaan, heeft de aanloop naar de ontwikkeling van het internet redelijk lang geduurd. De voorloper, ARPAnet, werd ontwikkeld in de jaren 60 door het Amerikaanse leger. Het was een middel om computers van een aantal onderzoekers met elkaar te laten communiceren en bestanden uit te wisselen. De ontwikkeling van de technologie heeft nog lang geduurd. Pas in 1991 kwam de eerste website online en in 1994 de eerste webwinkel. Amsterdam werd in 1982 als eerste Europese knooppunt aangesloten. Toch konden Nederlandse gebruikers pas vanaf 1991 publiek op het internet surfen.

Integraal onderdeel van ons leven

Wat begon als puur een uitwisseling van informatie tussen een handvol onderzoeksinstituten, is uitgegroeid tot een integraal onderdeel van ons leven. Wie had destijds kunnen inzien dat wij zo afhankelijk zouden worden van het internet? Van communiceren, bankieren en muziek luisteren, tot winkelen. Het is erg grappig om alle sceptici van vroeger te horen spreken over zaken als encyclopedieën, cd’s en routekaarten. Zaken die het internet nooit zou vervangen. Wikipedia, Spotify en Google Maps hebben het tegendeel bewezen, om over de vele andere dagelijkse gebruiksvoorwerpen maar niet te beginnen.

By 2005 or so, it will become clear that the Internet’s impact on the economy has been no greater than the fax machine’s.” – Paul Krugman

Blockchain: de massa is nog niet om

De huidige opkomst van de blockchaintechnologie wordt vaak vergeleken met die van het internet. Niet alleen de lange duur ervan, maar ook de eerste angstige en afwijzende houding van consumenten, bedrijven en overheden, de geknapte ‘bubbel’ en voorspellingen over de waanzinnige impact op onze maatschappij op de lange termijn.

Volgens de Gartner Hypecyle zitten we met de blockchaintechnologie momenteel in de trough of disillusionment. Experimenten mislukken en bedrijven zien investeringen in rook opgaan. Ontwikkelaars binnen de branche vallen bij bosjes om en de pers schrijft gretig in chocoladeletters over de negatieve ervaringen. Waarom zouden we zoveel moeite doen voor een Bitcoin-betaling binnen een webwinkel, als het ook makkelijk en veilig met iDeal kan? Waarom zouden we zoveel tijd steken in het sturen van een fooi via het Lightning-netwerk, als dit ook snel via een Tikkie kan? Het overtuigen van de massa voor adoptie is duidelijk nog niet gelukt.

Bubbels zijn goed

Bubbels zijn naar mijn idee goed. Om het kaf van het koren te scheiden, de hype van iets af te halen en te focussen op échte problemen die een technologie te lijf kan gaan. Vorig jaar zat ik op het hoogtepunt van de cryptocurrency-hype in New York op een groot congres. Daar vertelde een start-up hoe zij met hun eigen cryptovaluta huisvrouwen gingen belonen voor het maken van content. Deze klinkklare onzinstart-up was voor mij de bevestiging dat we in een bubbel zaten en dat deze echt snel moest knappen. Zo kunnen we negatieve pers de wind uit de zeilen nemen en serieuze investeerders geïnteresseerd krijgen. Het internet had eenzelfde bubbel-ontwikkeling, waar tussen 1995 en 2000 ook veel onnozele internetbedrijven met miljoeneninvesteringen werden opgezet. Dat resulteerde in de grote dotcom-crash van 2000. De Amerikaanse Nasdaq daalde 83 procent, aandelen van bedrijven als Apple en Amazon zelfs 90 procent en de hele internet-industrie werd weggezet als een grote Ponzi-scheme.

Dezelfde fase voor blockchain

Wat daarna gebeurde op verschillende vlakken, heeft de basis gelegd voor het internet zoals wij het nu kennen. De technologie ontwikkelde zich snel en problemen met schaalbaarheid, snelheid en veiligheid werden in rap tempo aangepakt. Het ‘mainstream’ gebruik volgde al snel en groeide voor lange tijd exponentieel.

De blockchaintechnologie gaat momenteel eenzelfde fase door. Er wordt hard gewerkt aan een aantal vraagstukken die het gebruik van eerste versies naar boven heeft gebracht: veiligheid, snelheid en schaalbaarheid. Daarnaast zaken als regelgeving en standaardisering.

Volgens verschillende grondleggers van het internet waren overheden te laat met bepaalde wet- en regelgevingen. Rondom de blockchaintechnologie gaat men al zeer proactief te werk. Consortia, zoals R3 (financiële instellingen), B3i (verzekeraars) en Hyperledger (onder leiding van The Linux Foundation) werken aan de standaarden en zaken als certificaten en educatie voor de industrie. Er zijn honderden gave applicaties, maar veel gemaakt in eigen scripttaal. Ze werken met een van de maar liefst 55 beschikbare consensus-protocollen, wat samenwerken complex maakt.

Overeenkomsten tussen internet en blockchain

Waar ARPAnet de onderliggende technologie (TCP/IP) bekend maakte, doet Bitcoin dit nu met de onderliggende blockchaintechnologie. ARPAnet was in het begin puur voor communicatie bedoeld, Bitcoin puur voor transacties. ARPAnet zorgde voor vrijheid van informatie, Bitcoin voor vrijheid van waarde en transacties. Beide zijn grensoverschrijdend. Bij beide opkomsten van technologieën, zag je de bestaande en bedreigde industrieën in het begin erg tegenstribbelen. Overheden probeerden de opkomst af te remmen met wet- en regelgeving. Dat criminelen gebruikmaken van internet en blockchain werd in beide gevallen genoemd als argument voor het verbieden van de technologie. Allebei waren in het begin puur een technologie en geen volledige industrie.

Wachten op een killer app

Zoals ik al in een vorig artikel schreef, is het wachten nu op de grote killer app. Een app die blockchain bekend, vertrouwd en bruikbaar gaat maken voor het grote publiek. Net zoals Netscape dat deed met haar browser voor het internet. Het duurde maar liefst 30 jaar voordat de technologie achter het internet (TCP/IP) wereldwijd bekend, geliefd en gebruikt werd. Het zorgde in de jaren erna wel voor een volledige transformatie van onze samenleving. Miljarden mensen kwamen online en er worden nog dagelijks nieuwe zaken gebouwd, die eerder niet konden bestaan.

Waar zou Instagram zijn zonder de iPhone? Bol.com zonder het internet? Dit is technologie die weer verder is ontwikkeld op voorgaande technologie. Dat zie je nu ook in het begin van de blockchaintechnologie. Deze technologie is in principe een combinatie van een aantal eerder ontwikkelde technologieën, zoals Digicash (1980, David Chaum), E-Gold (1990) en Smart Contracts (1994, Nick Szabo), aangevuld met een aantal revolutionaire ontwikkelingen.

We weten niet wat we kunnen verwachten

Op de vraag ‘Waar gaan we heen met technologie?’ moet ik het antwoord schuldig blijven. Het is onmogelijk te voorspellen. We weten niet wat we kunnen verwachten na de ontwikkelingen die op dit moment plaatsvinden. Het staat vast dat we in de komende jaren al snel producten en diensten gaan zien, die versimpeld en versneld worden. Niet alleen in de financiële sector, maar wereldwijd in veel sectoren. Het draagvlak wordt breder en de investeringen effectiever, als bedrijven zich focussen op het oplossen van problemen, mogelijk met blockchain, in plaats van problemen te zoeken die ze met blockchain kunnen oplossen.

Net zoals ik met grote interesse alle ontwikkelingen volgde op het gebied van computers en internet, ga ik dit de komende jaren ook doen bij blockchain. We zijn tenslotte nog maar net begonnen!

Met de snelle opkomst van de blockchaintechnologie en crypto-currency is ook het investeren via ICO ‘Initial Coin Offerings’ snel populair geworden. Verschillende startups haalden in de afgelopen twee jaar soms in enkele seconden vele tientallen miljoenen euro’s. En veel beleggers zijn schatrijk geworden met hun investeringen, die soms maar een paar uur actief waren. Iets wat in de reguliere kapitaalmarkt onmogelijk is. Hoe zorg je dat je een goede investering doet?

Volgens onderzoek (pdf) van PWC werd hiermee in 2017 $10 miljard en in 2018 $11 miljard opgehaald, wat neer komt op gemiddeld $25 miljoen per ICO. De grootste ICO, EOS, haalde maar liefst $4.2 miljard op. Verschillende nationale en internationale autoriteiten wijzen (pdf) echter, geheel terecht, op de gevaren die het investeren in deze ICO’s met zich mee brengt.

ICO’s?

ICO’s zijn een soort crowdfundingactie, meestal voor projecten op de blockchain. In ruil voor een investering ontvangt de geldschieter coins of tokens. Bij start-ups zoals Adyen, die met een normale beursgang (IPO) geld ophalen, kunnen enkel grote, institutionele beleggers instappen. Bij ICO’s kunnen ook investeerders met een klein budget meedoen. ICO’s hebben echter vaak nog geen werkend product of dienst en aangezien er geen centrale autoriteit is die het geheel controleert, kun je bij niemand aankloppen als er iets misgaat. Het is dan ook niet zonder risico: maar liefst 81% van de ICO’s bleken achteraf scams te zijn, volgens onderzoek van PWC.

Er wordt met name geld opgehaald voor de ontwikkeling van een idee, in plaats van een doorontwikkeling van een product. Daarom zijn de prijzen van de gemaakte en uitgegeven coins bij een ICO vaak erg laag. Maar als het product succesvol wordt, dan staat daar een waanzinnige return tegenover. Veel mensen zijn dan ook op zoek naar de ‘nieuwe Bitcoin’ of de ‘nieuwe Apple’, waarvan het aandeel 29.000% is gestegen sinds de eerste uitgifte.

Mijn top 8 tips voor het zoeken naar een goede ICO, om te voorkomen dat je bag holder van een waardeloze zak coins wordt.

1. Team

Iemand kan nóg zo’n goed idee of mooi product hebben, als het team niet klopt, dan kan de start-up alsnog falen. Daarom is het belangrijk om veel onderzoek te doen naar de individuele oprichters, teamleden, partners en adviseurs. Hebben ze bijvoorbeeld relevante ervaring in de crypto- en/of blockchain technologie en in de markt waarin ze actief willen zijn? Je wil natuurlijk mensen hebben met jarenlange ervaring in de industrie waarin ze willen opereren, en die hierin ook echt dingen hebben bereikt. Bij ICO’s is daar nog een belangrijk extra aandachtspunt bijgekomen: bestaat het team wel? Er zijn veel zaken bekend waarbij de teamleden en adviseurs niet bestonden of helemaal niet betrokken waren bij het project.

Dat was veelal een voorbode voor fraude. Check daarom ook goed de LinkedIn- en Twitter-profielen van de betrokkenen. Zijn ze actief? Hoe lang zijn ze al actief? Staat er duidelijk vermeld dat ze ook werkzaam zijn voor de ICO? Sommige ICO’s noemen namelijk belangrijke mensen als adviseurs (zoals oud-premier Balkenende), terwijl ze helemaal niks met de ICO te maken (willen) hebben.

2. Why?

Just because you can, doesn’t mean you should – Sherrilyn Kenyon

Veel ICO’s zijn helaas in de ‘ik ook-val’ getrapt: een goedkopere, snellere versie van iets maken wat al bestaat, in plaats van iets echt waanzinnig disruptiefs te ontwikkelen wat perfect inspeelt op de blockchain. Als investeerder wil je natuurlijk wel dat het product of de dienst echt nodig is. Daarom is het van groot belang te kijken naar de ‘why’ van de ICO. Gaat het concept de concurrentie mogelijk buitenspel zetten? Gaat het een zichtbare of voorspelbare vraag uit de markt bedienen? Zijn er duidelijke, concrete doelen omschreven? Is het voor langetermijngebruik? Is het voor particulieren, organisaties, bedrijven? Gaan grote, bestaande bedrijven dit niet veel makkelijker, sneller en beter zelf ontwikkelen? Hoe vager dit alles omschreven is, hoe onduidelijker het waarschijnlijk ook voor het team is. In de meest ideale situatie, kan het team al een prototype of proof of concept laten zien.

3 Whitepaper

De kern van het beoordelen van een ICO is zeker het grondig doorspitten van de ‘whitepaper’, een hip woord voor businessplan. Er kan nog zo’n prachtige website zijn en een hoop marketing. Als er niet een sterk whitepaper beschikbaar is, waarin het concept goed wordt uitgelegd, dan moet je je als investeerder afvragen of je hier überhaupt geld in wil stoppen. Naast het concept, verdient het ook zeker de aandacht om goed te kijken naar zaken als de achtergrond, doelen en strategie van de ICO. Het is interessant om de roadmap (tijdlijn) van de implementatie en ontwikkeling goed tegen het licht te houden. De hierboven beschreven ‘why’, hoe succes en doelen worden gemeten en wat mogelijke obstakels zijn. Verder zijn de juridische verhoudingen tussen investeerders en de ICO, de uitgifte van de coins/tokens (hoe en wanneer dit gebeurt) en de financiële modellen belangrijk om de geloofwaardigheid en redelijkheid te toetsen.

4. Community

Een goede ICO heeft of werkt aan een grote, sterke community, die het regelmatig voedt met updates. Daarom is het goed om te kijken of de ICO en de individuele teamleden actief zijn op sociale kanalen zoals Facebook, Twitter en Reddit. Veel goede ICO’s hebben daarnaast een goede, open support community op Slack en Telegram.

Maar… staat de ICO niet goed op het grootste forum op dit gebied, BitcoinTalk? Dan kun je hem direct afschrijven als mogelijke investering. Kijk op dit forum ook hoe er door het team wordt gereageerd op vragen en opmerkingen en of de mensen die reageren, geen splinternieuwe leden van het forum zijn. Een goede ICO heeft geen zogenaamde bounty posts (betaalde berichten die goed nieuws verspreiden), dus let hier ook op.

5. Website

Helaas zie je nog te veel ICO’s die een standaard WordPress- of WIX-template gebruiken voor hun website. Een website is echt een belangrijk onderdeel voor het succes van de ICO. Hiermee moeten immers investeerders en klanten worden aangetrokken. Het is dan ook belangrijk dat hier heel zorgvuldig naar wordt gekeken. Een slecht design is veelal te wijten aan een team dat te weinig tijd en geld in slimme marketing wil steken. Een doodsteek voor het project. Kijk dus goed naar het design. Oogt het professioneel? Wat voor afbeeldingen zijn er gebruikt? Hoe is het concept uitgelegd? Is het makkelijk te begrijpen? Veel ICO’s proberen mogelijke investeerders te imponeren met allerlei rare termen, die ze veelal zelf niet eens aan vrienden kunnen uitleggen. Ook de reden waaróm blockchain moet worden gebruikt, is vaak nog ver te zoeken.

If you can’t explain it to a 6 year old, you don’t understand it yourself – Einstein

6. Code

Een ICO wil bij de start uiteraard zo open en transparant mogelijk zijn. Belangrijk onderdeel hierbij is de code van het project, die vrijwel altijd wordt gepubliceerd op Github. Gitbhub is wereldwijd de populairste online tool om samen te werken aan (veelal opensource)software en het beheren ervan en werd zeer recentelijk overgenomen door Microsoft.

Je kunt op verschillende manieren de code analyseren en de kwaliteit van de ICO bepalen. Enerzijds door te kijken naar bijvoorbeeld het aantal commits (aanpassingen) en anderzijds via de ‘Insights’-tab naar de algemene samenvatting van alle ontwikkelingen. Ook de consistentie en lengte van de code en het verwerkte commentaar zijn goede parameters voor de kwaliteit. Zeker een reden om een investering achterwege te laten. Functies met meer dan 50 lijnen code moet je direct afkeuren, aangezien het de mogelijkheid voor anderen om eraan te werken, sterk verkleint.

7. Token sale-distributie

Bij het kijken naar de distributie van de tokens, wil je natuurlijk liever een ICO die weinig tokens uitgeeft tegen een lage prijs. Als je naar een investering zoekt die op lange termijn een grote stijging gaat maken, dan moet deze natuurlijk een zo laag mogelijke waardering en prijs hebben (kijk maar eens op Coinmarketcap naar de stijging van coins die minder dan 100 miljoen supply hebben). In het tegenovergestelde geval zie je na de lancering van de ICO vaak dat er snel een prijsval plaatsvindt, die de intrinsieke waarde stabiliseert. Je kunt je dus afvragen of een ICO die 50 miljoen wil ophalen, om daar vervolgens een product mee te bouwen dat 1 miljoen per jaar opbrengt, valide is.

Kijk ook goed naar de verdeling van de tokens. Hoeveel worden er verkocht, uitgedeeld aan adviseurs en belanden er uiteindelijk bij het team? Sommige teams zijn iets te gortig, door meer dan 50 procent van de tokens aan zichzelf uit te keren als dank voor de bewezen en nog te bewijzen diensten.

Een goede tokendistributie is gelinkt aan de roadmap, aangezien elke stap in de ontwikkeling een stukje financiering nodig heeft. Deze map geeft ook altijd goed aan wanneer de tokens verstuurd worden. Direct na de ICO of pas als de bètaversie van het product wordt gelanceerd?

8. Vestiging

Veel ICO’s die later een scam bleken te zijn, verscholen zich achter een shell company op een tropisch paradijs. Bij het analyseren van de ICO moet je dan ook zeker kijken waar deze gevestigd is. Is er een duidelijk contactadres aanwezig en is de ICO hier ook echt gevestigd? Hoewel er op ICO-vlak wereldwijd nog niet veel wetten bestaan, is het juridisch wel degelijk mogelijk om frauderende bedrijven en personen in de meeste landen aan te pakken.

Dit artikel is geen financieel advies en moet ook niet zo worden gezien. Het is mijn eigen framework en moet enkel worden gezien vanuit een informatieve insteek. Doe je eigen onderzoek voordat je in een ICO investeert!