Eerder schreef ik al over hoe AI beter examens maakt als doktoren. Een recent onderzoek van de Universiteit van Cambridge heeft aangetoond dat AI op veel gebieden beter presteert dan menselijke CEO’s, zoals bij winstgevendheid, productontwerp en prijsoptimalisatie. T

och bleek dat AI moeite had met onverwachte, zogenaamde “black swan”-gebeurtenissen, zoals een pandemie. Deze onvoorspelbare situaties vereisten flexibiliteit en strategische intuïtie, waar AI niet snel genoeg op inspeelde.

Als gevolg hiervan werd AI sneller ontslagen door een virtuele raad van bestuur dan de menselijke deelnemers. Hoewel AI indrukwekkende resultaten behaalde in gestandaardiseerde situaties, was het gebrek aan aanpassingsvermogen tijdens crisisomstandigheden de grootste zwakte.

Voorlopig hoeven menselijke CEO’s zich dus nog geen zorgen te maken dat ze vervangen zullen worden, maar AI toont wel een enorm potentieel om als hulpmiddel in het strategische besluitvormingsproces te fungeren.

Zoveel nieuwe tools. Zoveel nieuwe updates. En Zoveel nieuwe mogelijkheden binnen bestaande software. Elke week weer. Er wordt inmiddels al geschreven dat ‘de bubbel is geknapt’ en we ‘voorbij de hype’ zijn, maar ik denk dat we met de AI-revolutie nog maar net zijn begonnen. Komend jaar wordt nog gekker, gaver en gevaarlijker. In mijn trendblog voor 2025 duik ik erop in.

Ongelooflijk, maar waar: we naderen 2025 alweer in rap tempo. Ik twijfel er niet over dat kunstmatige intelligentie (AI) ook in 2025 de meest besproken technologie zal blijven. Binnen bedrijven, overheden, klaslokalen en thuis. Ookal maken we er al jaren gebruik van, zonder dat we het vaak doorhebben, bevinden we ons in mijn optiek nog steeds in de allereerste fase van de AI-revolutie. Vooral met alle aankondigingen en voorspellingen voor het volgende jaar.

This is an extraordinary time. In no time in history has technology moved faster than Moore’s Law. We’re moving way faster than Moore’s Law, are arguably reasonably Moore’s Law squared. — Nvidia oprichter en CEO Jensen Huang

De AI-bubbel knapt

Als je confirmation bias gebruikt, dan zal je altijd wel ergens een rapport of cijfer vinden wat een indicatie kan geven dat de AI-bubbel aan het knappen is. Maar als we even uitzoomen en naar de belangrijkste cijfers kijken rondom gebruik, dan zie je het tegenovergestelde. GPT heeft 200 miljoen actieve gebruikers, twee keer zoveel als vorig jaar en wordt gebruikt door 92% van de grote bedrijven. Gemini noteert de helft daarvan als maandelijkse gebruikers; iets meer dan 100 miljoen per maand.

Meta’s Llama is meer dan 350 miljoen keer gedownload en wordt gebruikt door bedrijven als Spotify, Shopify en Goldman Sachs. Investeerders stopten $64 miljard in AI-startups het afgelopen jaar en de ‘Big 4’-techbedrijven Amazon, Apple, Alphabet en Microsoft spendeerden al meer dan $100 miljard dit jaar aan AI. Astronomische bedragen, die veel ontwikkelingen nog verder in een sneltrein brengen.

Een verschil gemaakt

Sinds ik in 2013 met deep-technologieën ben gaan werken, ondernemen en adviseren, heb ik allerlei technologieën de revue voorbij zien komen. Crypto, NFTs, Metaverse, fotonica, robotica, drones, quantum technologie en uiteraard AI. Er lijkt wel geen einde aan te komen, wat betreft (door)ontwikkelingen, praktische usecases en de impact op de maatschappij. Waar AI in mijn optiek het afgelopen jaar wel echt het verschil in heeft gemaakt, is de praktische toepasbaarheid, het directe gebruik en ook implementatie door organisaties.

Het gebruik van tools

Van vastgoed tot toerisme, van de zorg tot overheden, van startups tot CFO’s; het afgelopen jaar mocht ik spreken voor talloze groepen over de zin en onzin van AI. De vele handjes omhoog bevestigden voor mij elke keer weer het beeld, dat de meeste professionals al regelmatig gebruik maken van AI-tools. Maar het doorvragen stelde mij nog een beetje teleur.

Het gebruik van de tools zelf is echt nog heel erg basaal en vooral gericht op het genereren van e-mails en teksten. De verregaande en eindeloze mogelijkheden, zoals bijvoorbeeld het analyseren van documenten, doen van voorspellingen en het laten maken van strategieën, is voor de meeste mensen nog een ver van mijn bed show.

Even terugblikken

Als ik dan ook terugkijk op mijn voorspellingen voor AI dit jaar, dan is de ‘renaissance’ uitgebleven en de ‘herdefinitie van werk en functies’ nog niet nodig geweest. Onderzoek in de VS van Census liet dat ook mooi zien; 2.6% van de werkgevers gaf aan banen te hebben geschrapt vanwege het gebruik van AI, maar 2.8% gaf daarentegen aan dat er vanwege de invoering banen zijn bijgekomen.

Het is in mijn optiek dan ook niet zozeer ‘AI gaat onze banen overnemen’, maar eerder dat rollen worden heringericht met een AI-partner om bedrijven en werknemers te helpen beter en efficiënter te werken. Terwijl ook de tevredenheid van werknemers en klanten wordt verbeterd.

Years, not decades, but years, not months. I believe in three to five years, we’ll all have kind of an agent co-pilot that’s helping us with anything from how we cook dinner… to doing your job and writing and so forth. – Reid Hoffman, oprichter LinkedIn

Het grootste risico

Die werknemers maken ondertussen gretig gebruik van de vele AI-tools. Maar helaas meestal nog zonder toestemming van hun werkgever. Ik voorspelde afgelopen jaar al voor deze trend, die IT’ers ook wel  ‘Shadow AI’ noemen. Volgens onderzoek hebben 45% van de executives momenteel een ‘wait and watch’-strategie, als het aankomt op het gebruik van AI. Veel van hun medewerkers hebben die memo niet ontvangen. Meer dan 75% gebruikt minimaal één AI-tool in het dagelijkse werk. Cybersecurity-experts noemen dit dan ook veruit het grootste risico aan AI momenteel.

Maar het zijn niet alleen de werknemers die AI nog niet mogen gebruiken en het wel doen, die voor grote risico’s zorgen. Volgens onderzoek van de National Cybersecurity Alliance heeft meer dan 50% van de gebruikers nog geen enkele training gehad over veilig AI-gebruik.

Ook de begeleiding in het goed werken met AI, door bijvoorbeeld een ‘Prompt Master’ te worden, blijft nog uit. Het is waarschijnlijk ook de reden waarom de Prompt Paradigm Shift die ik voorspelde nog is uitgebleven. Ook al zie ik genoeg organisaties die de medewerkers al vrij laten in het gebruik, het gebruik ervan aanmoedigen en soms zelfs medewerkers zich volledig te laten storten op de technologie. Ik zie de meeste professionals echt nog stoeien met het samenstellen van een krachtig prompt.

Een lichtpuntje

Er is gelukkig ook nog genoeg positief nieuws. De grote angst dat AI de vele verkiezingen dit jaar negatief zouden beïnvloeden, is volgens onderzoek onterecht en is reuze mee gevallen. Ook op het vlak van regelgeving zijn grote stappen gezet, door onder andere de inwerkingstreding van de Europese AI Act.

This next generation of AI will reshape every software category and every business, including our own. Although this new era promises great opportunity, it demands even greater responsibility from companies like ours. — Microsoft CEO Satya Nadella

Verwachtingen komende maanden

1. Agentic AI

Als ik ergens onwijs enthousiast over ben rondom AI in de komende maanden, dan zijn dat agents! AI Agents zijn autonome systemen die zelfstandig taken uitvoeren en beslissingen nemen voor personen of bedrijven. In tegenstelling tot traditionele software, die altijd menselijk ingrijpen nodig heeft, kunnen AI Agents informatie interpreteren, ervan leren en binnen vooraf gestelde grenzen zelfstandig handelen.

AI Agents in 2025

In 2025 zullen AI Agents nog geavanceerder zijn en steeds meer een onderdeel worden van ons dagelijks leven en werk. Ze zullen niet alleen simpele taken overnemen, maar ook samenwerken met andere agents om complexe problemen op te lossen en strategische beslissingen te nemen. Een van de grootste cryptobeurzen wereldwijd (Coinbase) liet al weten dat het de eerste succesvolle test heeft afgerond. In deze test betalen agents elkaar (in crypto) voor het werk wat ze voor elkaar hebben gedaan, zonder dat hier nog een mens aan te pas moest komen.

AI Agents in Nederland

AI Agents worden in Nederland al op verschillende manieren ingezet, met name in sectoren waar automatisering en klantgerichtheid centraal staan. Denk bijvoorbeeld aan de financiële sector, waar banken zoals ING AI inzetten om klantvragen te beantwoorden en processen te optimaliseren.

Ook in de gezondheidszorg zien we steeds meer AI-oplossingen die administratieve taken overnemen, zoals het verwerken van patiëntendossiers of het ondersteunen bij diagnose en behandeling. In e-commerce worden AI Agents gebruikt om gepersonaliseerde productaanbevelingen te doen en klantinteracties te automatiseren, wat de klanttevredenheid verhoogt en de efficiëntie vergroot.

Zelf ben ik momenteel uitgebreid aan het experimenteren met het opzetten van verschillende agents. Zoals bijvoorbeeld een agent die elke maand, op basis van zoekwoordenonderzoek en andere trendbronnen, SEO-content gaat genereren en klaarzetten om te publiceren op een website. Daarnaast automatisch verder verwerkt aan andere typen content. Je hebt hier talloze tools voor, zoals GPT, IBM Watson, Replika en Langchain.

Volgens Nvidia, oprichter en CEO Jensen Huang, is de progressie op dit gebied momenteel ”spectacular and surprising”, en gaat komend jaar ”gigantic” worden.

2. Siri on steroids

De tweede trend die ik momenteel zie exploderen, is voice AI. Voice AI begon als een eenvoudige interface voor het uitvoeren van basisopdrachten, zoals het instellen van alarmen of het zoeken naar informatie. Denk aan de vroege versies van Siri of Google Assistant. Deze technologie was destijds revolutionair, maar de interacties waren vaak stijf en beperkt tot voorspelbare antwoorden op standaardvragen.

De voice AI-tools die er de afgelopen maanden bij zijn gekomen, geven de mogelijkheid voor veel complexere en meer contextuele interacties. Ze gaan verder dan het beantwoorden van vragen; ze kunnen volledige gesprekken voeren, anticiperen op vervolgvragen, en zelfs emoties herkennen in de stem van de gebruiker. Ik zie hier echt al de meest gave usecases. Van het voorbereiden van een sollicitatiegesprek tot een politicus die vanwege ALS niet meer kan spreken en met behulp van voice AI een toespraak hield in het parlement.

Otter.ai

Zelf geniet ik ook eindeloos van de mogelijkheden die voice AI biedt. Ik mag al jaren allerlei teams aansturen en ik heb nog nooit iemand gehoord die vanuit zichzelf, vol plezier, notulen en actielijsten is gaan maken. Daarom gebruik ik nu bij de meeste meetings tools als Otter, die dit werk uit handen neemt. Otter zelf heeft alleen al van meer dan een miljard meetings de notulen gemaakt. Haar nieuwe tool geeft ook gelijk ideeën voor vervolgacties. De enige negatieve reacties die ik van mensen hoorde over de output, was als je verschillende talen in dezelfde meeting gebruikte, zoals Nederlands en Limburgs dialect.

Voor al mijn bedrijven gebruik ik voice daarnaast om van tevoren eerst een gesprek te hebben met een document, voordat ik hem naar een klant stuur. Bijvoorbeeld een adviesrapport of feedback op een document. Maar ook gewoon door een gesprek te hebben, voordat ik een afspraak heb met een klant. Alsof je met een adviseur of een maatje belt.

Nieuwe functie van Google’s Notebook

De nieuwe functie van Google’s Notebook geeft de mogelijkheid om een of meerdere documenten te uploaden en er vervolgens een gesprek over te laten starten tussen twee AI-bots. Waanzinnig!

Voice AI in 2025

Ik zie in het komende jaar dan ook in rap tempo heel veel meer voice AI opkomen, die ons echt gaat verrassen en als professional gaat versterken. In de breedste zin des woords. In de klantenservice wordt voice AI bijvoorbeeld steeds vaker gebruikt om menselijke interacties te vervangen of te ondersteunen. Denk aan geautomatiseerde helpdesks die niet alleen standaardvragen kunnen beantwoorden, maar ook complexe problemen kunnen oplossen door de context van eerdere gesprekken te begrijpen.

Een andere interessante toepassing is in de gezondheidszorg. Voice AI-systemen worden ontwikkeld om patiënten te ondersteunen bij zelfzorg, met name in gevallen van chronische ziekten. Door spraakgestuurde interacties kunnen patiënten eenvoudig advies krijgen over medicatie, symptoomcontrole en doktersafspraken. Dit vermindert de druk op zorgpersoneel en geeft patiënten meer autonomie.

Ook in het onderwijs zie ik al hele gave voorbeelden. Virtuele docenten kunnen studenten begeleiden in gepersonaliseerde leertrajecten, waarbij ze de voortgang en vaardigheden van de student in real-time evalueren en aanpassen. Dit kan de weg vrijmaken voor meer inclusieve onderwijsmethoden, waar leerlingen met verschillende leerstijlen en -snelheden optimaal ondersteund worden. Een mooi voorbeeld vind ik de recent verschenen AI-bot van vertaalapp Duolingo:

We zullen steeds meer voice AI zien in apparaten buiten de traditionele smartphone of slimme luidspreker. Slimme brillen, wearables en zelfs huishoudelijke apparaten zoals koelkasten en ovens zullen worden uitgerust met geavanceerde spraakinterfaces. Real-time-vertaling is in mijn optiek echt een waanzinnig veelbelovende toepassing. Denk aan voice AI-systemen die gesprekken in verschillende talen kunnen vertalen terwijl je praat, zonder merkbare vertraging. Meta kwam hier al met een voorproefje voor:

3. Elkaar versterken

Met de razendsnelle ontwikkelingen op het gebied van de verschillende technologieën, rijst de vraag: what is next? Wat is de volgende grote nieuwe technologie of ontwikkeling die we kunnen verwachten?

In mijn optiek is dit echt de convergentie van de bestaande technologieën. Je ziet nu op verschillende vlakken dat de opkomst van de ene technologie, de andere technologie weer versterkt. Je zag bijvoorbeeld dat door de opkomst van blockchain, IoT ineens een stuk beter, sneller en betrouwbaarder werd.

Datzelfde zie je nu met AI. Het heeft volgens experts een aantal andere technologieën weer doen versterken. Het komende jaar verwacht ik nog veel meer van dit soort gave convergenties. De ontwikkelingen op het gebied van robots zijn bijvoorbeeld in een sneltreinvaart gekomen. Nu robots soms al binnen 14 seconden een menselijke taak kunnen leren, door te kijken naar een mens. Foundation Robotics gaat een grote trend worden, nu ook grootheden als OpenAI, Tesla en Nvidia hier vol op inzetten.

https://youtube.com/watch?v=-e1_QhJ1EhQ%3Ffeature%3Doembed

4. Virtuele werelden

Ook virtuele werelden schieten ineens als paddenstoelen uit de grond, nu ze met AI supersnel kunnen worden gemaakt en ingericht. Gameplatform Roblox ontwikkelt bijvoorbeeld een nieuwe Gen AI-tool waarmee makers 3D-scenes kunnen creëren met prompts, zoals: ‘Maak een racebaan in de woestijn’. Dit versnelt het ontwerpproces en maakt het toegankelijker voor ontwikkelaars met beperkte 3D-vaardigheden. De AI genereert blok voor blok de omgeving en gebruikt een tweede AI-model om te controleren of de scènes logisch zijn. Roblox wil de tool open-source maken, zodat ook andere ontwikkelaars hiervan kunnen profiteren.

5. Quantum technologie en AI

Als laatste zie ik een grote doorbraak op het gebied van quantum technologie en AI. De Verenigde Naties heeft het komende jaar als ‘International Year of Quantum Science and Technology’ bestempeld. Quantum computing biedt de mogelijkheid om verwerkingskracht exponentieel te vergroten, wat in mijn optiek grote gevolgen heeft voor AI-ontwikkeling. Het kan complexe problemen oplossen die voor klassieke computers te moeilijk zijn en AI-modellen sneller en efficiënter trainen. Dit heeft toepassingen zoals verbeterde databeveiliging via cryptografie en optimalisatie van logistieke processen en middelenbeheer. De rol van AI hierin is dat het door quantumcomputers veel sneller en krachtiger kan worden getraind en toegepast.

Handig of hype?

Laatst kwam ik erachter dat ik duidelijk weer in een flinke filterbubbel zat. Zelf werk ik elke dag 1-2 uur met de verschillende AI-tools, experimenteer ik volop met nieuwe tools die er elke week bijkomen en ik merk echt dat het mij als professional versterkt. Ik bespaar niet alleen veel tijd en geld, maar het maakt mij ook echt slimmer. Ik ging er dan ook standaard vanuit dat elke professional en organisatie inmiddels vol met de technologie aan het werk is.

Nu bleek uit het meest recente State of AI in the Enterprise-rapport van Deloitte, dat dit beeld wel klopt; 67% van de ondervraagde bedrijven geeft aan het komende jaar veel meer te gaan investeren in GenAI, vanwege de goede resultaten. Al blijft voor de meeste bedrijven nog een grote uitdaging om de pilots ook echt breeduit te integreren in de organisatie. Dit is een van de redenen waarom ik juist ook veel professionals en organisaties weer hoor afhaken.

Tegenvallende resultaten

Een tool is binnen een paar minuten geactiveerd, maar veel organisaties vergissen zich in het hele circus eromheen. Je moet medewerkers niet alleen goed trainen in hoe je een ‘Prompt Master’ wordt, maar ook wat de spelregels zijn rondom het gebruik van vertrouwelijke data. Het hele ethische aspect waar ik eerder over schreef. Maar ook de harde resultaten zelf.

Ik hoor van genoeg organisaties dat zij de AI-tools weer in de digitale ijskast hebben gezet, omdat de resultaten tegenvielen. Meetbare en onmeetbare. Ja, AI kan de klantenservice een geweldige boost geven, maar de snel stijgende kosten van het gebruik van AI zorgt er voor veel ondernemers voor dat zij zelfs veel duurder uit zijn als ze AI gebruiken in plaats van dat zij mensen het werk laten doen. Onderzoek van UpWork laat zien dat 96% van de executives verwacht dat de medewerkers op korte termijn een flinke productiviteitsboost zouden ervaren. Maar dat juist niet zagen.

Volgens Forbes is 77% van de professionals ook ‘lost’ over hoe zij AI nu concreet nuttig kunnen inzetten binnen hun dagelijkse werk. Waar ik zelf vaak nog weggeblazen wordt door de output die ik krijg, hoor ik juist van verschillende professionals terug dat ze de resultaten ‘leuk’ vinden, maar inmiddels ook het meeste werk weer zelf doen. Leuk als creatieve sidekick, maar het vervangt de meeste werkzaamheden niet. Sterker nog, onderzoek van UpWork laat zien dat ook 77% van de professionals vreest dat het gebruik van AI op de werkplek, de werkdruk alleen maar verhoogt.

Forrester voorspelt voor het komende jaar dat bedrijven nog veel meer gaan zitten op de Return Of Investments (ROI) van hun AI-inspanningen en waar nodig, de initiatieven gaan afschalen. Deze ‘impatience’ is volgens de onderzoekers te wijden aan het feit dat veel investeringen echt voor de lange termijn gemaakt moeten worden, terwijl steeds meer executives kijken naar kortetermijnwinsten. Onderzoek van het afgelopen jaar laat zien dat dit onder andere te wijten is aan ‘optimizaion fallacy’: proberen zaken te verbeteren, die vaak niet te verbeteren zijn.

When AGI?

In 1950 publiceerde de Britse wiskundige Alan Turing (1912–1954) een artikel ‘Computing Machinery and Intelligence’. In dit artikel stelde Turing de vraag: ‘Kunnen machines denken?’. Hij stelde voor om het ‘imitatiespel’ — dat we nu kennen als de Turing-test — te gebruiken om te bepalen of de berekeningen van een machine instaat waren om dezelfde cognitieve taken uit te voeren als onze hersenen. Het klonk toen nog als toekomstmuziek, maar inmiddels lijkt die toekomst steeds sneller dichtbij te komen.

Veel mensen zijn bang dat kunstmatige intelligentie (AI) in de toekomst slimmer wordt dan mensen, waardoor we onze banen verliezen en uiteindelijk uitsterven. Meer dan de helft van de CEO’s denkt dat hun baan kan worden geautomatiseerd, vooral nadat twee bedrijven de CEO al vervingen door een AI.

Deze angst wordt aangewakkerd door experts zoals Yuval Harari, Elon Musk en Bill Gates, die geloven dat dit scenario mogelijk is. Maar ondanks deze overtuigingen, rust dit idee op een aantal aannames waarvoor geen bewijs bestaat.

Zo wordt aangenomen dat AI momenteel sneller slimmer wordt dan wij en dat we het zullen ontwikkelen tot een soort algemene intelligentie die lijkt op die in ons menselijke brein. Daarnaast wordt verondersteld dat we menselijke intelligentie kunnen nabootsen in computers, dat AI onbeperkt kan groeien en dat superintelligente AI al onze problemen kan oplossen.

De meningen zijn heel sterk verdeeld over of en wanneer we AGI gaan zien. Elon Musk gelooft dat we AGI al in het komende jaar kunnen bereiken, wat komt door de snelle technologische vooruitgang in AI. Hij denkt dat AI binnen enkele jaren menselijke intelligentie in verschillende taken kan overtreffen. Musk wijst op de exponentiële groei van de rekenkracht van AI, die volgens hem elke zes maanden verdubbelt. Deze groei heeft grote implicaties voor de toekomst van AI, vooral met recente innovaties zoals Nvidia’s Blackwell, die een duizendvoudige toename in rekenkracht belooft.

Ook al zijn de AI-ontwikkelingen momenteel bijna niet meer bij te houden, ben ik zelf sceptisch of dit in de komende twee jaar echt gaat gebeuren. Er zijn nog heel wat hobbels te nemen en bepaalde zaken zijn ook technisch nog niet mogelijk. Huidige AI’s zijn beperkt en kunnen niet generaliseren. Om AGI te bereiken, moeten systemen veel beter instaat zijn om zelfstandig beslissingen te nemen en ook de hardware-architectuur is hiervoor simpelweg nog niet toereikend. Maar met het vele investeringsgeld wat er momenteel tegenaan wordt gesmeten om de honderdduizenden ontwikkelaars en onderzoekers die in de sector werken te ondersteunen, zou het weleens sneller kunnen gaan.

Krijgen we een model collapse?

Een trend die ik ook steeds vaker terug lees, is een mogelijke ‘model collapse’. Dit verwijst naar een scenario waarin AI-systemen steeds minder intelligent worden door het gebruik van AI-gegenereerde data. Aangezien AI-modellen leren van patronen in data, en er steeds meer door AI-gemaakte content online verschijnt, dreigen toekomstige AI-modellen te leren van een steeds beperktere en minder gevarieerde dataset.

Dit kan uiteindelijk leiden tot verminderde kwaliteit en minder diversiteit in de output van diezelfde AI-systemen. Hoewel bedrijven zoals OpenAI en Google proberen dit probleem op te lossen door menselijke data van hoge kwaliteit te gebruiken, is het moeilijker om AI-gegenereerde content volledig uit te filteren. Bovendien brengt het steeds meer risico’s met zich mee voor de sociale en culturele diversiteit op internet.

Grote techbedrijven

Kunnen grote techbedrijven niet gewoon door AI-gegenereerde content eruit filteren? Niet echt. Techbedrijven besteden al veel tijd en geld aan het opschonen en filteren van de data die ze scrapen. Een insider uit de sector vertelde onlangs dat ze soms wel 90 procent van de data die ze in eerste instantie verzamelen om modellen te trainen, weggooien.

Het is waarschijnlijk de reden waarom OpenAI en anderen zich haasten om exclusieve partnerschappen te sluiten met contentgiganten uit de industrie, zoals Shutterstock, AP en kranten. Ze bezitten grote verzamelingen van menselijke data die niet zomaar op het openbare internet beschikbaar zijn.

Of krijgen we een infocalypse?

Zoals ik al eerder schreef in deze blog, lijkt het mee te vallen met de negatieve impact van met AI-gegenereerde desinformatie op de vele verkiezingen, die er dit jaar wereldwijd plaatsvinden. Toch lees ik ook steeds meer mensen die bang zijn voor een ‘infocalypse’; het moment waarop de maatschappij niet meer in staat is om de overvloed aan dubieuze informatie te beheersen en van échte informatie te onderscheiden.

Historisch gezien zijn er al voorbeelden van deze effecten, zoals de misinformatiecampagnes van de Sovjet-Unie in de jaren ’80 die de oorsprong van het AIDS-virus aan de VS koppelden (operation Denver). De gevolgen hiervan waren jarenlang voelbaar in verschillende gemeenschappen.

Tegenwoordig verergeren AI-gestuurde digitale tools deze activiteiten, die worden ingezet om verkiezingen te beïnvloeden en sociale verdeeldheid te vergroten. Meer dan 70 landen zijn inmiddels betrokken bij desinformatiecampagnes, met China dat Rusland snel inhaalt. Al zijn het niet alleen landen; 10% van de kinderen geeft inmiddels aan dat klasgenoten AI-tools gebruiken om naaktfoto’s te genereren van andere klasgenoten. Met alle gevolgen van dien.

Er wordt door de verschillende techbedrijven hard gewerkt om dit soort effecten te voorkomen, maar met de massieve hoeveelheden content die er tegenwoordig op hun kanalen worden geupload, lijkt dat steeds onmogelijker te worden.

Ja, maar…

Je ziet het bij elke nieuwe technologie; de standaard reactie: ‘Ja, maar…’. Het hoge energieverbruik, het gebruik door criminelen, de ontwrichting van de samenleving, de macht van grote techbedrijven. Allemaal valide argumenten, waar hard aan gewerkt moet worden en op verschillende vlakken al aan wordt gewerkt.

Want, waar Bitcoin eerst de oceanen liet koken volgens journalisten, is dat nu AI. Er zijn prachtige voorbeelden van waar AI helpt energie te besparen door bijvoorbeeld thermostaten slim te maken. Maar het laten werken van AI kost ook veel energie. De CO2-uitstoot van Google is bijvoorbeeld met 50% toegenomen hierdoor, die van Microsoft 30%. Onderzoek van ING laat zien dat het genereren van een simpele afbeelding, evenveel energie kost als het opladen van 522 telefoons. Het wordt komend jaar in mijn optiek een letterlijk en figuurlijk ‘hot topic’.

It will not be an entirely positive story, but the upside is so tremendous that we owe it to ourselves, and the future, to figure out how to navigate the risks in front of us.

Uitdagende voorspellingen

Het is een uitdaging om over veel andere uitdagingen en ontwikkelingen een voorspelling te doen. Vooral om de top-experts het faliekant met elkaar oneens zijn. Over de impact op de arbeidsmarkt of over of de modellen nu wel of geen gebruik mogen maken van openbare data.

Het is echt net de eerste iPhone; niemand had destijds kunnen inzien wat voor rol de smartphone in ons dagelijkse leven zou hebben. Laat staan, wat we er allemaal mee zouden gaan doen. Wie weet wat we allemaal met de iPhone 20 kunnen? Dat is het spannende van alle ontwikkelingen momenteel; je kunt bijna elke week weer een nieuwe belangrijke trend toevoegen. Welke heb ik gemist? Laat ze achter in de comments.

‘Magic internet money for nerds’ is crypto al lang niet meer. Inmiddels bezitten meer dan 2.5 miljoen Nederlanders cryptovaluta en dat aantal is nog steeds stijgende. Naast consumenten zijn er ook steeds meer bedrijven die aan de slag gaan met cryptovaluta, zoals Bitcoin. Maar wat kan je hier nu precies mee als bedrijf in Nederland? In dit artikel duik ik er op in.

In de early days van Bitcoin, toen slechts een handjevol techneuten geloofde in de toekomst van deze digitale valuta, betaalde Laszlo Hanyecz 10.000 Bitcoin voor 2 pizza’s bij pizzaria Papa John’s. Destijds had Bitcoin nauwelijks waarde. Deze transactie staat nu bekend als de allereerste echte aankoop met Bitcoin bij een bedrijf door een consument.

Het is een dure pizza gebleken. De hoeveelheid Bitcoins vertegenwoordigen tegenwoordig meer dan een half miljard euro. De aankoop markeerde wel het begin van een nieuw tijdperk in de financiële wereld en wordt jaarlijks herdacht als “Bitcoin Pizza Day”.

Na de eerste Bitcoin-transactie in 2010 begon de adoptie van Bitcoin langzaam te groeien. In het begin werd de eerste en bekendste cryptovaluta vooral gebruikt door tech-enthousiastelingen en mensen die geïnteresseerd waren in de mogelijkheden van een gedecentraliseerde digitale munteenheid. Vanaf ongeveer 2011 kreeg Bitcoin bekendheid als de voorkeursvaluta op het dark web. Zoals op Silk Road, een online platform waar je anoniem drugs, wapens en andere illegale goederen kon kopen.

De overgrote meerderheid van de transacties op Silk Road werd met Bitcoin gedaan. Bitcoin was de belangrijkste en vrijwel enige betaalmethode op Silk Road, omdat het gebruikers de mogelijkheid bood om anoniem en gedecentraliseerd te betalen. Hoewel exacte cijfers moeilijk te verkrijgen zijn vanwege de anonieme aard van de transacties, suggereren schattingen dat bijna alle transacties (bijna 100%) op het platform met Bitcoin werden uitgevoerd. De totale waarde van de Bitcoin-transacties op Silk Road werd geschat op ongeveer 9,5 miljoen BTC.

Van criminal currency naar geprogrammeerd geld

Zelf kwam ik in aanraking met Bitcoin en de onderliggende blockchain-technologie in 2013, door mijn werk als TEDx event-organisator, waar we altijd nieuwe (technologische) innovaties zochten voor op onze podia. Dat jaar werd Silk Road gesloten en begonnen overheden zich steeds meer te verdiepen in Bitcoin en de impact ervan. Tot dat moment werd Bitcoin vaak geassocieerd met criminaliteit en illegale handel. Maar dat veranderde snel, toen in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk het bedrijven werd toegestaan om Bitcoin te accepteren, zolang ze zich hielden aan bepaalde richtlijnen. WordPress was daar een van de eerste in. Een jaar later begonnen ook banken als ING Bank te werken met de technologie.

In 2016 kwam een volgende grote stap in de adoptie door bedrijven. Het werd toen het technisch mogelijk om makkelijk geld op te halen bij investeerders, door een zogenaamde Initial Coin Offering (ICO’s). De op een na grootste cryptovaluta Ethereum gaf de mogelijkheid om zelf als bedrijf een eigen cryptovaluta uit te geven en die te verkopen aan investeerders. Dit leidde in een paar maanden tijd tot een explosie van 800 nieuwe cryptovaluta, die samen $20 miljard ophaalden.

Met de startup waar ik destijds CEO van was, haalden we ook binnen een week tijd zo $18 miljoen op bij honderden investeerders wereldwijd. Dat was ons via de traditionele weg nooit gelukt. Het gaf ons gelijk genoeg brandstof om jaren lang te gaan bouwen aan ons product.

De echte doorbraak kwam in 2021

De echte doorbraak voor Bitcoin kwam in mijn optiek tijdens corona in 2021. De economische onzekerheid zorgde ervoor dat steeds meer consumenten en bedrijven cryptovaluta gingen gebruiken als een manier om zich tegen inflatie te beschermen. En er kwamen ook steeds meer bedrijven bij, die cryptovaluta gingen accepteren als betaalmiddel. Tesla is hier het bekendste voorbeeld van, dat in 2021 voor $1.5 miljard aan Bitcoin kocht en het als betaalmiddel accepteerde. Maar ook gerespecteerde ‘traditionele ‘ financiële instellingen als PayPal en Visa begonnen dit te integreren in hun bestaande systemen.

In datzelfde jaar maakte het Zuid-Amerikaanse land El Salvador bekend dat het Bitcoin als wettig betaalmiddel ging benoemen. Later volgde ook de Centraal Afrikaanse Republiek, waar ik aan mocht mee werken en hier over schreef.

Een nieuw financieel systeem

Vandaag de dag zijn Bitcoin en andere cryptovaluta niet langer een experiment. Duizenden bedrijven wereldwijd accepteren ze, van kleine webshops tot grote multinationals. Daarnaast onderzoeken steeds meer steden en landen de mogelijkheid om cryptovaluta te integreren in hun financiële systemen.

Vorig jaar sprak ik op het podium van de Dutch Blockchain Days met het hoofd blockchain van JP Morgan, de vijfde bank op de wereld. Hij vertelde hier uitgebreid over hoe het bedrijf met een eigen digitale munt, de JPM Coin, hele nieuwe geldsystemen maakt. Voor zichzelf, aangezien het gemiddeld per dag $9 triljoen (nee, dat is geen spellingsfout) aan geld de hele wereld over stuurt, maar ook voor klanten zoals Siemens, die ook veel, grote en internationale transacties doen. Dit soort nieuwe crypto-geldsystemen, die zijn gebouwd op blockchaintechnologie, kan volgens onderzoek wat ze samen met consultant Oliver Wyman hebben uitgevoerd, wereldwijd $120 miljard besparen aan transactiekosten.

Nederland loopt voorop

Het is niet Amsterdam, maar Arnhem wat wereldwijd hoge ogen gooit, als het aankomt op gebruik van Bitcoin. Tien jaar geleden probeerde Patrick van der Meide zoveel mogelijk lokale bedrijven in deze Gelderse plaats te overtuigen om Bitcoin als betaalmiddel te accepteren. Het doel was om de eerste stad ter wereld te creëren waar je alles met Bitcoin kon betalen. Van een kopje koffie tot een maaltijd in een restaurant.

Binnen korte tijd wisten ze meer dan 100 bedrijven in Arnhem te overtuigen om Bitcoin te accepteren. Dit maakte Arnhem tot een van de meest Bitcoin-vriendelijke steden ter wereld. Bekende locaties zoals cafés, restaurants, en zelfs een tandartspraktijk sloten zich aan bij het initiatief. Het initiatief is nog steeds springlevend. Laatst bezocht ik het wereldwijde ‘Adopting Bitcoin’-event in deze plaats, waar experts vanuit de hele wereld kwamen vertellen over hoe zij werken aan de adoptie van de cryptovaluta in hun eigen community. Arnhem was daar in mijn optiek echt een van de koplopers.

We scoren als Nederland ook best goed binnen de verschillende onderzoeken wereldwijd. Forex geeft elk jaar een uitgebreid Crypto Readiness Report uit, waar het kijkt naar het aantal crypto-pinautomaten, de wetgeving, belastingstructuur, aantal startups en zoekopdrachten rondom de technologie. Nederland staat hier op plek 15. Kijken we niet naar de readiness, maar echt de adoptie, dan zien we in de Global Crypto Adoption Index van het gerespecteerde Chainalysis, dat we wereldwijd op plek 39 staan.

Maar wat moet ik nu als bedrijf met Bitcoin?

Sinds ik in 2013 met crypto ben begonnen, heb ik veel bedrijven wereldwijd begeleid rondom het verkennen en eventueel implementeren van cryptovaluta. Maar ik ben eerlijk tegen ze. Doe je als bedrijf enkel transacties met Nederlandse toeleveranciers en heb je enkel Nederlandse klanten? Dan is het heel erg opportunistisch om breeduit cryptovaluta te gaan gebruiken. De lage kosten die je betaalt voor de transacties bij banken en het gemak van diensten als iDEAL en Tikkie is simpelweg niet te evenaren.

Maar dat verandert al snel als je ook weleens transacties naar het buitenland doet of buitenlandse klanten hebt. Laatst ontving ik vanuit de Verenigde Staten een betaling van een klant op mijn bankrekening, waar mijn bank 15% transactiekosten van had afgesnoept. Grensoverschrijdende betalingen kunnen erg kostbaar zijn en soms ook dagenlang duren, voordat ze zijn bijgeschreven. Hier zie ik dan niet alleen grote bedrijven als Siemens, maar ook steeds meer MKB in Nederland die cryptvaluta gebruiken voor dit soort type transacties. Hier zijn al verschillende kant en klare tools voor beschikbaar, die je vandaag nog kan gebruiken.

Betalingen bij webshops

Heb je een webshop? Er zijn verschillende payment-gateways. Coinbase Commerce, BitPay, en NOWPayments bieden eenvoudig te integreren plugins voor populaire e-commerceplatforms zoals Shopify, WooCommerce, en Magento. Ze ondersteunen vaak meerdere cryptovaluta en zetten deze indien gewenst automatisch om in fiatgeld, zoals euro’s.

Betalingen in fysieke winkels

Betalingen in de fysieke winkel accepteren? Er zijn heel wat systemen waar dit kan door een eenvoudig QR-codesysteem te gebruiken. Platforms zoals CoinGate of BTCPay Server bieden handige tools waarmee je een QR-code kunt genereren voor een specifieke transactie. Klanten scannen de code met hun crypto-walletapp en voltooien de betaling binnen enkele seconden.

Gebruik je liever een zogenaamd ‘Point of Sale’ (POS) systeem?  Er zijn POS-systemen beschikbaar die speciaal zijn ontwikkeld om crypto-betalingen te accepteren. Een voorbeeld is het Pundi X-systeem, dat POS-apparaten levert waarmee klanten kunnen betalen met hun crypto-wallets via NFC of QR-codes. Dit systeem kan gewoon naast bestaande kassasystemen worden gebruikt.

Facturen voldoen

Wil je klanten de mogelijkheid geven om hun factuur te voldoen met cryptovaluta? Daarvoor zijn oplossingen zoals Cryptio of Gilded. Die maken het mogelijk om facturen in crypto te versturen, betalingen te volgen, en deze betalingen direct in te boeken in populaire boekhoudsystemen.

Kosten, service en imago

Niet alleen de kosten, ook de service en het imago spelen steeds vaker een grote rol in de beslissing om cryptovaluta te accepteren. Zoals ik al eerder schreef: het aantal Nederlanders wat cryptovaluta heeft, is al groot en blijft maar groeien. Dit als betaaloptie aanbieden, naast bijvoorbeeld iDEAL, wordt dan ook steeds logischer. Je kan dan ook tegenwoordig al met cryptovaluta je pizza afrekenen bij Thuisbezorgd, cannabis bij Zamnesia en vakantie bij Rentvilla. Ik hoor ook steeds vaker dat bedrijven in eerste instantie cryptovaluta accepteren, echt om het innovatieve karakter te tonen richting de – voornamelijk jonge – doelgroep.

Wat ooit begon met een simpele transactie voor 2 pizza’s, heeft zich inmiddels ontwikkeld tot een wereldwijd fenomeen dat de financiële sector op zijn kop zet. Voor bedrijven, groot en klein, biedt Bitcoin en andere cryptovaluta in mijn optiek goede kansen om zich te onderscheiden. Zowel in kostenbesparing als in innovatieve klantinteracties. Cryptovaluta worden steeds meer geïntegreerd worden in het dagelijkse bedrijfsleven. En daardoor is het niet langer de vraag of, maar hoe jouw bedrijf deze technologie gaat omarmen. Hopelijk heeft dit artikel genoeg gekieteld om hier eens over na te denken.